قەندیل پرێس
وتووێژی “قهندیل پرێس” لهگهڵ چالاکی سیاسی “نادر جهماعهتی” به بۆنهی ساڵوهگهڕی بزووتنهوهی ژن ژیان ئازادی (ژینا)
نادر جهماعهتی، چالاکی سیاسی، دهڵێت: “دروشمی ژن ژیان ئازادی بەرهەمی ئەرک و ئەمەکی هەڤاڵانی ئا.پۆ.چی و هژمونی سەرۆکایەتی بو کە شیرین عەلەمهولی پێش چواردە ساڵ بە سەر دیواری زیندان حەکی کرد و دیسان لە گۆڕستانی ئایچی سەری هەڵداوە، خۆ لە ئاسمانەو نەباریبو! چ لە رێگەی وەرگێڕانی مێتۆن و کتێبەکانی رێزدار ئۆ.جە.لان چ بە کار و چالاکی لە زانکۆەکان و کۆمەڵگا چ لە بەرخۆدانی بێ هاوتای هەڤاڵانی زیندان لە زەینەب و شیرین و هەڤاڵانی تا پەروەردەی دەنگی کادرانی پێشەنگ، و توانی ببێتە مانیفستی شۆڕش و بە سەر دنیادا بڵاو بێتەو، مەخابن گەورەترین دژایەتی لە لایەن هێز و کەسایەتیەکانی رۆژهەڵاتەو دەستی پێکرد! بۆ سڕینەوەی ئەو دروشمە هەمو کون و کەلەبەرەکان گەڕان لە شێعری مامۆستا هێمن ڕا بیگرە تا گفتو گۆی دەنگی ئامریکا و ناوزەد کردنی بە شۆڕشی ژینا! حازر بون ئەو دروشمە بکەن بە مۆڵکی نەتەوەی سەردەست یا بن بڕی بکەن بەڵام بە ناوی حیزبێکیتر یا کەسایەتیکیتر کە کانگای ئەو دروشم و مانیفستەیە سەبت نەکرێ !”
قهندیل پرێس: سڵاو و رێز کاک نادر، سپاستان ئەکەین ئەم وتووێژەتان لەگەڵ قەندیلپرێس قەبووڵ فەرموو، وەکوو پرسیاری یەکەم لە بەڕێزتان، ڕۆڵی حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە بزووتنەوەی ژن ژیان ئازادی چۆن هەڵدەسەنگێنن؟
نادر جهماعهتی: سڵاو و سۆپاس بۆ رێکخستنی ئەم وتووێژە ، پێشەکی دەبێ بڵێم لە ئاستانەی دوهەمین ساڵیادی دەسپێکی شۆڕشی ژن ژیان ئازادی سەری رێز دادەنوێنم بۆ هەمو شەهیدانی رێگای ئازادی و ئەداڵەتی کۆمەڵایەتی بەتایبەت ئەو شەهیدانەی شۆڕشی ژن ژیان ئازادی و ئەوانەی لەم شۆڕشە بەشێک لە جەستەی خۆیان لە ژێر سەرکوتی بێرەحمانەی کۆماری سێدارە لە دەست دا و هەر وەها ئەوانەی بە کەد و رەنجی خۆیان ئەم رۆژانەیان خولقاند، لە وڵامی یەکەم پرسیاری بەڕێزتان دەتوانم بۆچون و ڕای حیزبەکان وه بیر بێنمەو کە هەر هەمویان بە بێ جیاوازی باسیان لە سورپرایز بون و شۆک بون دەکرد! ئەوە خۆی لە خۆیدا بە واتای ئەوە دێت رۆڵێکی ئەوتۆیان راستەوخۆ لە بە ڕێکخستن و بەردەوامی شۆڕشی ژن ژیان ئازادی نەبوە! هێزی شۆڕشگێر ئەگەر نەتوانێ و پلانی بۆ پاراستن و بەردەوامی شۆڕش نەبێ و خۆی لە بەرانبەر سەرکوتی رژیم ئامادە نەکات دیارە بەرانبەرەکەی کە سەرکوتکەرە زاڵ ئەبێ و پاشەکشە بە شۆڕشگێران دەکا، گەلی ئێمە هەشت مانگ لە خیابان و کۆڵانەکان لە سەر پێان بوون و خوێنی گەنجی خۆیان بەخشی، تێچوی قورس و گرانیان پێشکەش کرد هیچ کات جەماوهری گەلانیتر هێندە کراوە بەرەو پیری شۆڕش بە تایبەت پێشەنگیی پەراوێز خراوەکان (ژنان، چینی چەوساوە، گەنجان و نەتەوەکان نێو «جۆغرافیای ئێران») نەچوبون! ئەگەر شۆڕش بە گڕ و تینی هەوەڵەو بەردەوام نەبو نە لە لاوازی گەل بەڵکو لە بێ هێزی و بێ بەرنامەیی حیزبەکان و ئۆپۆزیسیون بو! کۆمەڵگای رۆژهەڵات بە دوای شوڕشی پەنجاوحەوتی هەتاوی کۆمەڵگاییکی زیندو، سیاسی و ناکۆک لەگەڵ رژیم مابوەو و ماوە! هیچ کاتێک خەڵکی رۆژهەڵات رەوائی بە حاکمیەت و زۆر وێژی رژیم نەداوە و لە هەر دەرفەتێک بۆ نارەزائی کەڵکی وەرگرتوە چ بە دژایەتی و دوژمنی وەک نارەزائی بەرانبەر بە کوشتن و ئەشکەنجەی شوانەی قادری بێ ، چ بە هاوسۆزی و هەڵوێست بەرانبەر بە کۆمپلوی نێو دەوڵەتی رێبەر ئا.پۆ و یا بەرخۆدانی کۆبانی! یان شایی و پشتیوانی لە سەرۆک کۆماری بەڕێز جەلال تالهبانی و هتد، گەلی ئێمەی رۆژهەڵات لە ژێر سێبەری رابوردی شکۆدار و باوش ئاوەڵا کردن بۆ مۆدرنیتەی شۆڕشگێڕی لە سەر خەت بوە و خۆی ئاپدەیت کردوە ! باس لە وڵات پارێزی و کلۆنیالیزم! ئێکۆلۆژی و یەکسانی جەندەری و هەتد..! ئارگۆمنتهای زۆر بە هێزن بۆ ئیسباتی ئەو ئیدعا ! ئەگەر ئەو چەمکانەی مۆدرنیتەی دمۆکراتیک لە ناوچەکانیتری «جۆغرافیای ئێران» لە ئاستی نۆخبە و رۆشنبیرانە ! لە رۆژهەڵاتی کوردستان خەریکە ئەبێ بە کلتوری گشتی، لە قەفەس و تفەنگ شکاری شکاندن وکوژانەوی ئاگر بگرە تا پشتیوانی لە رێبەرایەتی ژنان بە سەر شۆڕشەو! ئەوڕۆ زەینەبەکان زیندان رێبەرایەتیان مەقبولترە تا ئەوانەی بە دەور ناوەندگراکان جرت و فرتیان بو! بۆیە کز بونی ئاگری شۆڕش لە ئەستۆی ئەحزابە نە گەلێک کە چل و پینج ساڵە کەد و باجی قورسی دەدات و هێشتا سەربەرزانە راوستاوە !
قهندیل پرێس: لە دووهەمین ساڵوەگەڕی دەستپێکی بزووتنەوی ژن ژیان ئازادی داین، هەر یەک لە حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە جیا بەیاننامەیان بۆ ئەم ڕۆژەو پاڵپشتی کردن لە مانگرتنی ڕۆژی 25ی خەرمانانیان بڵاو کردەوە، بە ڕای بەڕێزتان یەک نەبوونی ئەم بەیاننامانە چ پەیامێک بۆ کۆمەڵگای ناوخۆی ڕۆژهەڵات دەنێرێت؟
نادر جهماعهتی: دەسەڵات خوازی و رەکابەری، خۆویستی و سکتاریسم شتێکی نامۆ نیە لە ناو ئێمەدا ! خراپترەکەیشمان لە هەیبەتی شەڕی یەکتر بینیوە !
دروشمی ژن ژیان ئازادی بەرهەمی ئەرک و ئەمەکی هەڤاڵانی ئا.پۆچی و هژمونی سەرۆکایەتی بو کە شیرین عەلەمهولی پێش چواردە ساڵ بە سەر دیواری زیندان حەکی کرد و دیسان لە گۆڕستانی ئایچی سەری هەڵداوە، خۆ لە ئاسمانەو نەباریبو! چ لە رێگەی وەرگێڕانی مێتۆن و کتێبەکانی رێزدار ئۆ.جە.لان چ بە کار و چالاکی لە زانکۆەکان و کۆمەڵگا چ لە بەرخۆدانی بێ هاوتای هەڤاڵانی زیندان لە زەینەب و شیرین و هەڤاڵانی تا پەروەردەی دەنگی کادرانی پێشەنگ ، و توانی ببێتە مانیفستی شۆڕش و بە سەر دنیادا بڵاو بێتەو، مەخابن گەورەترین دژایەتی لە لایەن هێز و کەسایەتیەکانی رۆژهەڵاتەو دەستی پێکرد! بۆ سڕینەوەی ئەو دروشمە هەمو کون و کەلەبەرەکان گەڕان لە شێعری مامۆستا هێمن ڕا بیگرە تا گفتو گۆی دەنگی ئامریکا و ناوزەد کردنی بە شۆڕشی ژینا! حازر بون ئەو دروشمە بکەن بە مۆڵکی نەتەوەی سەردەست یا بن بڕی بکەن بەڵام بە ناوی حیزبێکیتر یا کەسایەتیکیتر کە کانگای ئەو دروشم و مانیفستەیە سەبت نەکرێ !
بە داخەو وشیاری نەتەویی نەگەیشتوەتە شۆناسی شناسینی قازانجی گشتی وەک ئێرانیەکان دەڵێن (منافع عمومی، منافع ملی) لێ ، سود و قازانجی «خۆم» و دوائی حیزبەکەم پێش گەل و ئستراتژی نەتەوییە، بە دڵنیائیەو لە بەرەیکی ئۆپۆزیسیونی رۆژهەڵات دەبێ خاڵی هاوبەشی زۆر بۆ هاوکاری بەدی بکرێ و یەکیەتی کاتی و تاکتیکی پێک بێ، تەبعەن ویست و دەست تێ وەردانی دەرکی و هەل و مەرجی زەمانی و ناوچەئی بێ باندۆڕ نابێ بەڵام سەرەکی و چارەساز نین !
گەلی ئێمە لە بەر سرۆشت و رەنگاورەنگی نێو کۆمەڵگاکەی بە هەمو زمان و ئایین و پێکهاتە جیاوازەکانی ، رەنگاورەنگی سیاسی و حیزبیش قبوڵ دەکا و کردویەتی ، پێشمەرگە و گە.ر.یلا لای پیرۆزە ، دیلی دەستی دوژمن بە رۆڵەی خۆی ئەزانێ و چاو لە ژن و پیاو بون و یا جیاوازی حیزبەکەی ناکات! ئێمەین ویستی دابەش کردنی هەمو شتێکمان هەیە و مۆڵک و مۆری خۆمانی پێدا دەچەسپێنین، بە شۆن بیانوداین! دژایەتی یان رەکابەری بەین دو حیزب و تەنانەت دو کەسی رێبەرایەتی توانیویە بەربەست بۆ هاوکاری دروست بکات یا هاوکارییک هەڵوەشێنێتەو و باجەکەی گەلی ئێمە دەیدات و ناهۆمێدی بۆ دەورەیک کاتیش بێ دەکەوێتە نێو کۆمەڵگا.
قهندیل پرێس: حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بۆ تا ئێستا نەیانتوانیوە مێکانیزمێکی هاوکاری درووست بکەن؟ بۆ نموونە حدکا لە بەیاننامەی چەند ڕۆژ پێش ئێستای ڕەخنە دەگرێت لە ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی و هەروەها لایەنگەلێک لە ڕۆژهەڵات کە بوونەتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی ناوەندی هاوکاری.
نادر جهماعهتی: پێم وابێ پێشتر ئیشارەم پێ کردبێ و تەنیا دەتوانم ئەوەی لێ زیاد بکەم کە مەوزعی سیاسی ئیدئۆلۆژیکیش دەوری بینی، بەشێک لە حیزبەکان لە فکری مۆعاملە و سەودا لەگەڵ ئۆپۆزیسیونی ناوەندگرا و ئەساسەن بە جێگەی هاوپەیمانی و هاوبەشی هاوتراز بە دوای ئێئتلافهایک کەوتن کە نە تەنیا وەزنی شۆڕشەکە و پێشانگایەتی کوردیان نەبردە سەر بەڵکو هاندەری لاواز کردن و دوبارە شۆن کەوتنی ناوەند بون مەنشوری مەهسا و جۆرج تاون و بەر درگا چونی رەزا پەهلوی و واژۆی پەیمانی پاریس نمونەی ئەو سیاستە زەرەرمەندانە بون! هێزە کوردیەکان بە جێگەی رێکخستنی ماڵی خۆیان و لۆبی کردن بۆ بزوتنەوەی شۆڕشگێڕی رۆژهەڵات یان ئیئتلاف لەگەڵ نەتەوە بن دەستەکان و هێزە پێشکەوتنخوازەکان بن! بون بە ئەمرازێ بۆ ساق کردنەوەی ناوەندی ئێرانی و دور کەوتنەوە لە مەبدەئی شۆڕش کە هەمان پەراوێز خراوەکان بون! بۆیە گلەیی و گازەندەکانیش زیاتر دەچێتە خانەی رەکابەری بەشخوازی لە دەسەڵاتی ئۆپۆزیسیونی ناوەندگرا !
قهندیل پرێس: ماوەیەک پێش ئێستا کۆمەڵەکان بە فشاری ڕژێمی کۆماری ئیسلامی ئێران، عێراق و دوو حیزبی دەسەڵاتداری هەرێم (یەکێتی و پارتی) ناچارکران بارەگاکانی خۆیان چۆڵ بکەن و لە کەمپی سوورداش نیشتەجێ بن و هەروەها دوو ئەندامی حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتیان ڕادەستی ڕژێمی ئێران کردەوە، خوێندنەوەتان بۆ ئەم دۆخە چییە؟
نادر جهماعهتی: دور لە چاوەڕوانی نەبو و گلایک پێشبینی ئەوەی ئەمڕوەیان دەکرد ! لە هەمو دۆنیا حیزب ئامرازێکە بۆ بەرەو پێش بردنی کۆمەڵگا، تەحلیلی ئەوزاع دەکا هەڵیدەسەنگێنێ دەیخاتە بەر گفت و گۆ و ئەنجامێکی لێ دەردەخا ئانالیز و تەحلیل نە بەر ئەساسی خەیاڵ وهیوا بەڵکو لە سەر واقع و روداوە رێئاڵەکان رادەوەستێ !
هەم کۆمەڵەکان و هەم هێزەکانیتر دەیانزانی و پێشتر لە زاری حکومەتی هەرێمو وتەبێژەکان هەرێم بیستبویان کە ئەوان شەڕی دەوڵەتانی ناوچەکەیان پێ ناکرێ و باشترە لە کەمپەکان دەستەوەستان بمێننەو! لە ماوەی ئەم سی ساڵە بەو هەمو زانیاری و شرۆڤەیانە دەیانزانی کە داهاتوی نادیار و تاریکیان لە بەرە وەلێ بە وتنی پاراستنی ئەزمونی ساوای باشور خۆیان فریو دەدا بە سەرهاتی کەمپ نشینی و تەجروبەکەی نازانم کامیان لە کامیانی وەرگرتبێ بەڵام دەبێ ئاگایان لە یەکتر بوبێ، میژوییک لە ئاگر، نوسینی کاک حسەن جودی کە وتووێژە لەگەڵ بەڕێز جەمیل بایکە دەیدرکنێ: بە دوای رفاندنی رێبەر ئا.پۆ لە ١٩٩٩ ئامریکا پێشنیاری کرد کە رێبەرایەتی تازە هەڵبژێرن و ئامادەن بە هاوکاری پارتی و تەبعەن میت ئۆردوگایان بۆ ساز کەن و لە قەندیل بێنە خوارۆ لە ئۆردوگا نیشتەجێ بن هەر چەند خەتی خەیانەت بە سەرکردەئی ئۆسمان ئۆ.جە.لان و نیزامەدین تاش بەوە رازی بون و سەدان کەسیان پێوەتلان و هاتنەخوار لە قەندیل بەڵام هێڵی شۆڕشگێڕی قبولی نەکرد و بە دەقات گەورەتر بو و خەتی خەیانەت توایەوە بو بە هیچ ! بۆیە ئۆردوگا و کەمپ هیچ واتایک بە غەیری تەسلیم و دور مانەوە لە شۆڕش نیە ئەما چەک کردن و راگواستنیان پەیوەندی بە شۆڕشی رۆژهەڵاتەو هەیە و شکاندن و بچوک کردنەوەی کەرامەتی هیوا و نۆستالۆژی گەلێک، کە تەنیا بە هەستانەوە برینەکەی سارێژ ئەبێ! رادەست کردنی پەنابەری رۆژهەڵات بە هەر بیانویک تەنانەت ئەگەر بۆ بژیوی ژیانیشی لە باشور پنابەر بێ دەبێ شەرمەزار و مەحکوم بکرێ و نابێ ببێ بە پاکانەی لایەنێک کە تاسەر ئیسقان لە خەیانەت ئاڵاوە.
قهندیل پرێس: ئەمیر کەریمی هاوسەرۆکی پەژاک لە وتووێژێکدا کە چەند ڕۆژ پێش ئێستا بڵاو کرایەوە باس لە گۆڕانی تاکتیک دەکات و دەڵێت ئێمە ئێستا لە بواری سەربازیدا لە قۆناغی پاراستنی ڕەواداین و ئێمە شەڕی ڕزگاری نەتەوەیی بە شێوازی چەکداری ناکەین و پێویستە کۆمەڵگا بەهێزکەین کە خۆی پاراستنی ڕەوا بە کار بێنێت، ئەمە لە کاتێکدایە لە شۆڕشی ژن ژیان ئازادیدا ڕژێمی کۆماری ئیسلامی بەردەوام هێرشی سەربازی دەکردە سەر خەڵک و سەدان کەسی شەهید و هەزاران کەسی بریندار کرد، بە ڕای جەنابتان ئایا لەو قۆناغەدا ئەرکی پەژاک و حیزبەکانی ڕۆژهەڵات نەبوو کە لەو خەڵکە لە چوارچێوەی پاراستنی ڕەوا بەرگری بکەن؟ ئێستا خەڵک وا بیر دەکاتەوە کە حیزبەکانی ڕۆژهەڵات یا هێزی پاراستنی ڕەوایان نەماوەو کەمپ نشین کراون یا وەکوو پەژاک تەنیا ئەم هێزە بۆ بەرگری لە خۆی بە کار دێنێت؟
نادر جهماعهتی: لە راستیدا ئەو شێوە شەڕی چەکداریە کە وەکو ئیستراتژی بەکار دەهێنرا دەمێکە بە کار ناگیردرێ! دەورپێچی شارەکان لە رێگەی لادیەکان و یا مۆتۆری چکۆلە مۆتۆری گەورە بەڕی دەخا نە دەکرێ و نە تکنۆلۆژی شەڕ ئیزنی ئەوە ئەدات! لەو شێوە گەل دەستەوەستانە و چاورەوانی قارەمانەکەیەتی ! بەڵام چەکدار بون واتای ئەوە نیە کە بۆ پارێزگاری لە خود و جەستەی گە.ر.یلا یا پێشمەرگە بە کار بێ ! کە وابێ پێویست ناکات هێزی چەکدار هەبێت، پێشتر هێزی چەکدار یەکێ لە ئەرکەکانی ئەوە بو کە جەولەی رۆشەنگەری بکات و نامیلکە بگەینێتە گەلەکەی ئەمڕۆ تکنۆلۆژی راگەیاندنی هەمان کار بە باشترین ئۆسلوب لە دورترین شوێن جێ بە جێ دەکات و پێویستی بەو هەمو سەختی و سەخلەتە نیە، دەتوانرێ بە جێگەی تونل و ئەشکەوت لە جێگەی ئەمن وەک ئۆروپا ئەرکی راگەیاندن بە مۆدرنترین تکنیک وەکو ماهوارە و ئینترنت کەڵکی لێ وەر بگیردرێ! کە واتە نە هێزی چەکدار ئەرکی ئەویە و نە مەبەستی بەڕێز کەریمی دەتوانێ ئەوە بێ! چۆن لە ئەمرازی شۆڕشگێڕی وەک رێپێوان، مان گرتنی گشتی ، داخستنی ناوەندە بەرهەمهێنەرەکان و هتد لە کات و شوێنی پێویست بە کار دێ دەتوانێ پاراستنی رەوا کە بریتیە لە پاراستنی گەل و دەستکەوتەکانی لە کات و شوێنی گونجاو کەڵک و ئەنجامی خۆی هەبێ، چۆن لە باکوری کوردستان هاوتەریب لە گەڵ خەباتی مەدەنی و پارلمانی هێزی چەکداریش لە چیاکان و تەنانەت ئۆپراسیونی فیدائی لە ئانکارا و ئاگر خستنە ناو کارگەی فاشیستەکان دەشۆغلێ! بۆ ناتوانرێ لە رۆژهەڵاتی کوردستان کە مەجالی کاری پارلمانی و مەدەنی نیە نابێ و ناکرێ!! لە حاڵێکدا رۆژهەڵاتی کوردستان لە شۆڕشدایە و زۆر جیاوازە! لە ٢٠١١ کە مەترسی یەکدەست بونی پۆزیسیون و ئۆپۆزیسیون بە دی دەکرا بۆ نمونە کاتێک کە هەشت مانگ ( تەئکید دەکەم هەشت مانگ ) گەل لە سەر پێ خیابانی تەنیبو و رژیم دوای ئەو ماویە دەستی بە هێرش و سەرکوت کرد تەقاندنی فیشەکێک لە لایەن ی ر ک ( بۆ دەڵێم ی ر ک ! چون تەنیا هێزێک بو کە وزە و پۆتانسیلی ئەو قوناغە مەزنەی بو و پێشتر لە ٢٠١١ پیشانیدابو) بە رواڵەتی تەقاندنی یەکەم فیشەکی مەحسوم کۆرکماز دەیتوانی هەمان هەنگاوی مەزن لە رۆژهەڵات بهاوێژێ و چەند مەبەست بپێکێ ! ورەی گەل دو هێندە بەرز بکاتەو و ورەی رژیم دابەزێنێ و لانیکەم جیاوازیەکان ناو حکومەت قوڵتر بکات و لە هەمان کات بتوانێ هێزە کەمپ نشینەکان دوبارە بێنێتەو ناو پراکتیکی شۆڕشگێڕانە و دور کردنەوە یەکجاریان لە کەمپ نشینی و بە جێ هێشتنی ئۆردوگا بۆ پەک کەوتە و پەنابەری سیویل ! هەر وەها گەلانی ژێر دەستیتر وەک بەلوچ ، عەرەب ، کاسپیەن و ئازادیخوازە چەپەکان ئەگەر هاوڕێەتی و هاوکاریان نەکردای کەمترین دژایەتیان دەکرد.
چالاکی پەراکەندەی پارتیزانی دەقی هەمان شێوازە جیاوازەکانی خەباتە و لە وەختی خۆی دەیتوانی و دەتوانێ جیگەی خۆی بگرێت! راستە دەرفەتێکی گەورە لە دەست درا بەڵام هێزی شوڕشگێر دەتوانێ و دەبێ دەرفەتیتر پەیدا بکا و یا بخۆلقێنێ، ئەم نەوعە شەڕە پارتیزانی مەقتەعیە جیاوازە لە شەڕی یەکلاکەرەو کە بە شەڕی گەلی شۆڕشگێری ناو دەبرێ کە ئا.پۆی مەزن لە سەری راوستەی کردوە و نامهەوێ درێژی بکەم بە سپاسەوه.
