قەندیل پرێس
بەدواداچوونی قەندیل پرێس
لە وەرچەرخانێکی مەترسیداری ئەمنیدا، هەرێمی کوردستان و بەتایبەتی پارێزگای دهۆک، لە ماوەی مانگی ئاداری ٢٠٢٦دا ڕووبەڕووی قورسترین شەپۆلی هێرشی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان بووەتەوە. ئەم هێرشانە کە چیتر تەنها پێگە سەربازییەکانیان نەکردووەتە ئامانج، ڕەهەندێکی نوێی وەرگرتووە و ژیانی مەدەنی و ژێرخانی ئابووریی ناوچەکەیان خستووەتە ژێر هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆوە.
قورسترین و مەترسیدارترین قۆناغی ئەم هێرشانە لە درەنگانی شەوی ٢٧ لەسەر ٢٨ی ئاداردا چڕبووەوە. دوای کاتژمێر ١:٠٠ی شەو، زنجیرەیەک هێرشی درۆنی دەستیپێکرد کە چەندین ماڵی هاووڵاتیانی مەدەنییان لە سنووری هەردوو پارێزگای دهۆک و هەولێر پێکا. ئەم وەرچەرخانە لە پێکانە سەربازییەکانەوە بۆ ترساندنی مەدەنییەکان لەو کاتە درەنگەی شەودا، وایکرد پارێزگاری دهۆک بە هەماهەنگی لەگەڵ هەولێر، بڕیارێکی دەگمەن و نائاسایی بدەن بە ڕاگەیاندنی پشووی فەرمی لە سەرجەم ناوەندەکانی خوێندن، ئەمەش وەک ڕێکارێکی خێرا بۆ پاراستنی گیانی قوتابیان لە هەر ئەگەرێکی نەخوازراو.
هێرشەکان بە وردی دابەشکرابوون بۆ پەکخستنی جومگە گرنگەکانی شار. لە ٢٠ی ئاداردا، هێرشێکی درۆنی کرایە سەر بنکەی پاراستن لە نزیک مازی مۆڵ لە سەنتەری شاری دهۆک، کە ناوچەیەکی قەرەباڵغ و ستراتیژییە.
هەروەها لە ڕووی ئابوورییەوە، هێرشەکەی ٦ی ئادار بۆ سەر کێڵگەی نەوتی لە ناحیەی سەرسنگ، وەک جەنگی وزە لێکدەدرێتەوە؛ چونکە پەککەوتنی تەواوەتی بەرهەمهێنانی نەوت لەو کێڵگەیەدا، زیانێکی کوشندەی بە داهاتی هەرێم گەیاندووە.
هاوكات، هێرشە بەردەوامەکان بۆ سەر هێزەکانی گۆڵان بە فەرماندەیی مەنسور بارزانی، نیشانەی هەوڵدانە بۆ تێکشکاندنی شکۆ و هێزی دامەزراوە فەرمییەکانی هەرێم.
تا ئێستاش هیچ لایەنێکی فەرمی بەرپرسیارێتی هێرشەکەی سەر ماڵی سەرۆکی هەرێمی کوردستانی نەگرتووەتە ئەستۆ.
شیکارییەکانی قەندیل پرێس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم هێرشانە پەیامێکی سیاسیی توندن بۆ گوشارخستنە سەر هەرێم. بەپێی ئاماری ڕێکخراویCPT، کۆی ٤٥٩ هێرش بۆ سەر هەرێم، دەیسەلمێنێت کە کوردستان بووەتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ململانێ ئیقلیمییەکان.
ئەم زنجیرە هێرشانە لەسەر ئاستی جیهانی دەنگدانەوەی گەورەیان هەبووە. نەتەوە یەکگرتووەکان و واشنتۆن بە توندی سەرکۆنەی هێرشەکانیان کردووە و وەک پێشێلکاریی ڕوونی سەروەریی خاکی عێراق و هەڕەشە بۆ سەر سەقامگیری ناوچەکە وەسفیان کردووە. کۆمەڵگەی ئەوروپیش نیگەرانیی خۆیان لە بەئامانجگرتنی ماڵی مەدەنییەکان و ژێرخانی وزە دەربڕیوە، چونکە پەککەوتنی نەوتی هەرێم کاریگەریی لەسەر بازاڕەکانی وزەی جیهانی دەبێت.
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای دهۆک، هۆشدارییەکی توندی داوەتە هاووڵاتیان کە بە هیچ جۆرێک لە کاتی هێرشەکاندا تەقە نەکەن. ئەم بڕیارە بۆ پاراستنی گیانی هاووڵاتیانە لە فیشەکی وێڵ و ڕێگریکردن لە شێواندنی ئەرکی هێزە ئەمنییەکان و پێشمەرگە کە تەنها ئەوان ڕاسپێردراون بۆ بەرپەرچدانەوەی درۆنەکان. هەروەها جەخت لە پاراستنی نهێنییە ئەمنییەکان کراوەتەوە لە ڕێگەی بڵاونەکردنەوەی وێنە و ڤیدیۆی شوێنە ئامانجدارەکان.
مانگی ئاداری ٢٠٢٦، بە یەکێک لە سەختترین قۆناغە ئەمنییەکانی دهۆک و هەولێر دادەنرێت. لەئێستادا چاوەڕوانی هەڵوێستی توندتری حکومەتی فیدراڵی و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکرێت بۆ ڕاگرتنی ئەم هێرشانە، کە چیتر سنوورەکانی سەربازیی تێپەڕاندووە و گەیشتووەتە ناو ماڵی هاووڵاتیان و هۆڵەکانی خوێندن لە درەنگانی شەودا.
