قەندیل پرێس
قهندیل پرێس: 41 ساڵ بەسەر دەستپێکی خەباتی چەکداری پەکەکە لە دژی دەوڵەتی داگیرکەری تورکیا تێپەڕ دەبێت، بۆ چی لەو کاتەدا پەکەکە خەباتی چەکداری هەڵبژارد و دوای 41 ساڵ بڕیاریی داوە خەباتی چەکداری ڕاگرێت؟
ئیبراهیم فهرهج: پرسیارێکی گرنگە لەڕاستیدا کاتێک خەباتی پەکەکە لەسەرەتای حەفتاکانی سەدەی بیست دەستی پێکرد .نەتەوەی کورد لەناودۆخێکی هەرەمەترسیداری خۆیدا بوو لە تورکیادا.ئەودۆخەش بەلێواری مردن گەیشت بوو لەڕێگای توانەوەی ڕەگەز،زمان ،کولتوور،مێژوو ،هونەر ،……هتد.
شۆڕشەکانی ،شێخ عوبەیدوڵای نەهری ، میرنشینی بەدرخانیەکان،شێخ سەعیدی پیران ،شۆڕشی ئارارات ئاگری داخ (جەنەراڵ ئیحسان نوری پاشا)،شۆڕشی سەیدڕەزای دێرسیم وەک دوا شۆڕش و ڕاپەڕین .
پەیمانەکانی سیڤەرو لۆزان .
ئیتر کورد بێ هیوا بووبوو کۆچبەری شارە گەورەکانی تورکیا بووبوون بەدوای ژیانا . بەجۆرێکی تریش ڕاکردن بوو لەبەڵای کورد بوون. چونکە ووشەی کورد،نەتەوەی کورد بەس بوو بۆئەوەی بێ کار بیت و سەرت تیا بچێت. بێ ئیرادەیی و تێکشکانی کەسایەتی تاک ،خێزان ،کۆمەڵگەی کوردی لەترۆپکدا بوو .هەربۆیە دەبینین کەسە هەرە شۆڤێنیە دژە کوردەکان. خودی کوردە تواوەکان بوون دەگەیشتنە پلەی سەرۆک وەزیر،وەزیر ،دەزگا ئیستیخباریتیەکا ن .واتە جگە لەتورک کوردی تواوە (ئاسمیلە بووەکان)لەبۆتەی تۆرانیزمدا گەورەترین بەڵای سەری کورد بوون .کوردی خائین ،تەسلیم بوو، لەدێر زەمانەوە لەدوژمنان مەترسیدارتر بوون، بۆ سەر خودی کورد. عیصمەت ئینینۆ ،بولند ئەجەوید، کەمال کلچکدار ئۆگلۆ ، هاکان فیدان …..هتد لەونموونە مەترسیدارانەن.
لەوقۆناغە مەترسیدارەی توانەوە (ئاسمیلاسیۆن) کەبەسەر کورددا سەپێنراوە .لەناوچەپەکانی تورکدا ئۆجالان دەست بەسیاسەت دەکات .کورد تائەو کاتە خۆی خاوەنی حیزب و ڕێکخستنی سیاسی نیە . گەنجێکی کورد بیر دەکاتەوە ئەو کوردە مافەکانی پێشێل دەکرێت ناتوانێت بەزمانی دایک قسە بکات.
دوای ماوەیەک خەبات لەناو چە پە تورکەکاندا بەهۆی چالاکی سیاسیەوەلەزانکۆی ئەنقەرە کەخوێندکارەتیایدا بۆ حەوت مانگ دەخرێتە زیندان . ئەو کەسە ئەو ئاپۆیەی ئێستایە .کەبەردەبێت ئیتر بیر دەکاتەوە کەپێویستە نەتەوەکەی ئازاد بکات .شۆڕشێک بۆ ئازادی کورد سەرپێ بخات .بۆیە پەیوەندی بەچەند کەسێکەوە دەکات تا پێکەوە شۆڕش بکەن و ڕێکخستنێکی سیاسی لەژێر ناوی پەکەکە دروست بکەن لە۲۷/۱۱/۱۹۷۸ یەکەم کۆنگرەی خۆی بەستووە بەئامادەبوونی۲۲ هەڤاڵی سەرەتا بەووشەی کوردستان داگیرکراوە دەستیان پێکرد.
هەتا ئێستا ئەو شۆڕشە بەردەوامە سەرەڕای دیلگرتنی ڕێبەرەکەی بەڕێز (ئۆجالان).
کەواتە دەتوانیین بڵێین دامەزراندنی پەکەکە. پێویستیەکی گرنگی نەتەوەیی بوو بۆ تێکشکاندنی سیاسەتی نکوڵی کردن لەهەبوونی کورد.توانی بەسەرکەوتوویی لەماوەی ئەم زیاتر لەپەنجاساڵەدا کورد لەلێواری مردن ڕزگار بکات.بیکات بەکەسایەتیکەی بەهێزی خاوەن فیکرو فەلسەفەی سیاسی،نەتەوەیی،سوسیالیستی، دیموکراتی ، ئەخلاقی.
کۆمەڵگەی کوردی وەرچەرخانی گەورەی بەخۆیەوە بینی .پەکەکەو بەدەبەو دەم پارتی کەنوێنەرایەتی کوردو تورکی ئازادیخوازو دیموکراتیخواز دەکەن.کارەکتەری سیاسی گرنگن لەناو کۆمەڵگە لەباکوری کوردستان و تورکیادا.
کورد ئێستا لەسایەی ئەوخەباتەی پەکەکە کەبەخوێنی دەیان هەزار لەکوردو تورکی ئازادیخواز و زیندانی دەیان هەزاری تر بەدەست هاتووە بوونەکەی لەتوانەوە و مردن ڕزگارکراوە.
کەواتە خەبات و تێکۆشان لەقۆناغی یەکەمدا ئامانجەکانی پێکاوە . کورد ئێستا بوونی هەیە . ئەوەی کەماوە گەیشتنە بەمافە نەتەوەیی و دیموکراتیەکان . بۆ ئەم کارەگرنگەش کەبەشی دووەمی پرسیارەکەی ئێوەش دەگرێتەوە .خەبات و تێکۆشان بەردەوامە . جابەئاشتی بێت یان بەشەڕتاگەیشتن بەو ئامانجە تێکۆشان بەردەوام دەبێت.
پەکەکە لە ۱۹۹۳ تا۲٠۱٥چەندین جار لەسەر داواو پێشنیاری سیاسەتمەدارانی کورد وەک خوالێخۆشبوو مام جەلال و دەوڵەتانی ئەمەریکاو ئەوروپا .چەندین جار یەک لایەنە شەڕی ڕاگرتووە .هەموو جارەکان تورکیا تاکتیکی لەپرۆسەکان نزیک بۆتەوەو دەوڵەتی قوڵ ی تورکیا شکستی بەهەوڵەکان هێناوە .پێویستە بگوترێت سەرۆک کۆمار تۆرگۆت ئۆزال هەرئەو کاتە ئاشتی نێوان تورک و کوردی دەچەسپاند .گەر دەوڵەتی قوڵ لەڕێگای ژەهر خواردنەوە تیرۆریان نەکردایە.ئەو ڕاستگۆ بوو لەگەڵ پەیامەکەی خۆی.
کورد هەمیشە ستراتیژی نەک تاکتیکی لەپرۆسەی ئاشتی ڕوانیووە.
ئەگەرئەو ئامانجەی دوایی بەئاشتی بێتە دی شەڕو خوێن ڕشتن بۆ هەبێت؟
ئەم جارە لەکۆتایی ۲٠۲٤ دەوڵەت باخچەلی بانگەوازی کردووە کەپەکەکە خۆی هەڵوەشێنێتەوەو چەک دابنێت .داوای کرد ئۆجالان بێتە پەرلەمان و وەها بڕیارێک بدات.بەتەوقەکردن لەگەڵ ئەندامانی پەرلەمان سەربەلیستی دەم پارتی دەستی پێکرد، قسەی لە خوشک و برایەتی نێوان تورک و کورد کرد.ئۆجالانیش پاش ڕاوێژ کردن لەگەڵ هەڤاڵانی لەزیندان و هەڤاڵانی قەندیل بانگەوازییە مێژووییەکەی کردلە ۲۸/۲/۲٠۲٥ .داوای کرد پەکەکە کۆنگرەی خۆی ببەستێت بڕیاری خۆهەڵوەشاندنەوەو چەک دانان بدات.
پێچەوانەی ڕای بەشێک لەشرۆڤەکاران ،کەگوایە قەندیل و ئیمراڵی ناکۆکن .ئەوان لەدووشوێنی جیا بەسەرکەوتوویی لە ( ٥_۷/ئائایار/۲٠۲٥)کۆنگرەی خۆیان بەست کەسێ ڕۆژی خایاند ،هەردوو بڕیارەکەیان دا.بۆزیاتر نیەت پاکی لە(۱۱/۷/۲٠۲۲٥)سی (۳٠) گەریلاش چەکەکانیان سوتاند. دەوڵەتی داگیرکەری تورکیاش یەکەم هەنگاوی ناوەو کۆمسیۆنێکی لەژێر ناوی کۆمسیۆنی نیشتیمانی ،خوشک و برایەتی و یەکێتی. لەپەنجاو یەک ئەندام پەرلەمانی تورکیا جگەلەئی پارتی شۆڤێنی پێکهێناوە .
ئەم کۆمسیۆنە نابێت تەنیا کاری قسەکردن بێت لەچەک دانانی پەکەکە.پێویستە هۆکارەکانی چەک هەڵگرتن و شەڕ کۆتایی پێ بهێنێت.پەکەکە لەپێناوی بەدەستهێنانی مافەکانی کورد چەکی هەڵگرتووە بەگەیشتن بەوئامانجە چەکیش دائەنێت.واتا پرۆسەی ئاشتی پێویستە هەردوولای شەڕکەر لێی سوود مەند بن نەک تەنیا یەک لایەن.ئەوکۆمسیۆنە بەتایبەتی ئاکەپەو مەهەپە گەربیانەوێت بێ دەسکەوتی کوردان چەک دابنرێت .ئەوە نایەتە دی هەروەک چۆن پرۆسەکانی ڕابردوو ئاشتی شکستی هێناوە ئەمەم هەوڵەش شکست دێنێت.
ئەوەی ئەم هەنگاوە جیا دەکاتەوە کەپێ دەچێت شانسی سەرکەوتنی زیاتر بێت .سەرووی سەداشەست بەپێی دواڕاپرسی سەدا حەفتاو پێنجی تورک وسەدا نەوەت زیاتری کورد لەگەڵ ئاشتین .
ئەمە خاڵی بەهێزە بۆ سەرکەوتنی ئاشتی.دایکانی گیان بەختکردوانی کوردو تورک پێکەوە کۆدەبنەوەو داوای ئاشتی دەکەن.
دەسەڵاتدارانی دەوڵەتی داگیرکەری تورک پێویستە ئەم هەلەنەکەنە قوربانی خواستە شەخسییە خراپەکانیان.
ئیتر دەتوانرێت بۆ هەتاهەتایە شەڕی تورک و کورد ،کە٤۱ ساڵە بەردەوامە زیاتر لە پەنجا هەزار کەس گیانی بەخشیوە، بەدەیان هەزار زیندانی ، بەزیاتر لەچوار ترلیۆن دۆلاری خەرجکراو لەشەڕدا .کەتیایدا تورک بەئامانجە ڕەگەزپەرستیەکانی نەگەشتووە کۆتایی پێ بێت.
تورکیا ئەگەر هەنگاوی سیاسی،یاسایی ،دیموکراتی نەنێت تورکیا دیموکراتیزە نەکرێت پرۆسەی ئاشتی بەئاکام ناگات.چەک دانان کاتێک بەتەواوی ڕوودەدات کە تورکیا دان بنێت بەمافە نەتەوەییەکانی کورددا.
بڕیاری چەک دانان لەکۆنگرە دراوە .بۆیە پێویستە تورکیا هەنگاوی یاسایی ،سیاسی ،دیموکراتی بنێت.
قهندیل پرێس: دەستکەوتەکانی خەباتی چەکداری پەکەکە لە باکووری کوردستان چین؟
ئیبراهیم فهرهج: دەسکەوتەکانی خەباتی چەکداری ئێجگار زۆرن. وەکو لەپرسیاری یەکەمدا هەندێک تیشکمان خستە سەر کە گەلی کوردی لەلێواری مردن گێڕایەوەو کردی بەگەلێکی زیندوو بەرخودێرو داکۆکی لەمافەکانی خۆی دەکات. ئەمەوێت ئەوە زیاد بکەم .کەزۆر جار وەکو شەڕی تایبەت دەڵێن پەکەکە گوندێکی ئازاد نەکردووە.پەکەکە لەڕێگای پەروەردەی بەردەوامەوە لەڕووی زەینیەوە ملیۆنان مرۆڤی کوردی هوشیار کردۆتەوە. کوردی ئازادو دیموکراتیکی ئافراندووە.کوردی کردووە بەخاوەنی ڕێکخستنی سیاسی یاسایی کەئەگەر فشاری فاشیزمی تورکی نەبێت دەتوانن سەدان کورسی بهێنن لەپەرلەمان.بەرلەدروستبوونی پەکەکە هەموو شارەوانیەکانی شارە کوردیەکان بەدەست حیزبە تورکیەکانەوە بوو.ئێستا دەیان شارەوانی حیزبی بەدەپە ی کوردی شارەوانیەکان دەباتەوە.لەهەمووی گرنگتر کوردی لەشارە گەورەکانی وەکو ئەستەمبوڵ ،ئەنقەرە،ئەزمیر،ئەنتالیا…..هتد لەتوانەوەی نەتەوەیی پاراست و کردنیەوە بەکوردێکی هوشیار.ئێستا کوردی ئازاد پشتیوانی هەرحیزبێک بێت دەتوانیت شارەوانی ئەوشارانەمسۆگەر بکات.ئیمام ئۆگلۆ بەپشتیوانی دەم پارتی بووە بەسەرۆکی شارەوانی ئەستەمبوڵ.
گەلی کورد لەباکووری کوردستان هەست بەبوونی خۆی دەکات .ژن و پیاو کچ و کوڕ بەشداری ناوڕكخستنەکانن .کوڕوکچانی گەنج بەڕادەیەک پەیوەستن بەکوردبوونەوە بوونەتە داینەمۆی بەدەپەو دەم پارتی.بەڕێژەیەکی زۆر خەریکی کاری سیاسین و چالاکن لەڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی مێژووی کورد ،زمان ، کولتور،هونەر،بەشێوەکی سەرنج ڕاکێش بوژایەوە ،کەدەیان ساڵ بوو فاشیزمی تورکی ملیارات دۆلاری بۆ سڕینەوەیان خەرج کردبوو.کوردی ئازادو هوشیار جێگای کوردی خێڵگەرا،ئاینگەرا،مەزهەبگەرا،خۆبەکەم زان…..گرتەوە .شۆڕشگێڕی کردە پێوەر بۆ جیابوونەوە لەکوردی خائین.
پەکەکە گورزی گەورەی لە سیاسیە کلاسیکیەکان و خێڵگەرایی وەشاند.کەهەردەم هۆکاری شکستی کورد بوون.لەبری ئەوان گەنجانی زانکۆو جوتیاری گوندەکان بوونە داینەمۆی شۆڕشەکەیان.گورزی یەکەمی ئاپۆچیەکان بۆ هێڵی میللیگەرای سەرەتایی خیانەتکارو سەرۆک جاشەکان بوو.
کورد بووە بەخاوەنی شۆڕشێک کەهیچی لەشۆڕشەکانی پێش خۆی ناچێت . لەهەموو ڕویەکەوە پشتی بەخۆی بەستووە. ئەمەجگەلەوەی بووە بەخاوەنی پارادایمی فیکری و فەلسەفی خۆماڵی خۆی.جاران پەکەکە مارکسیەکی نەتەوەیی بوو .بەڵام ئێستا خاوەنی تێز ،دژەتێز،کۆتێزە.پارادایمی مۆدێرنیتەی دیموکراتی لەداهێنا فەلسەفیە ناوازەکانی ئۆجالانە.واتە پەکەکە شکۆی بۆ نەتەوەی کورد گێڕایەوە .کچان و ژنان بەجۆرێک بەڕێکخستن کراون و بوون بەمیلیتانی شۆڕشگێڕ لەچیاکان. لەهیچ شۆڕشێکی ڕابردووی کورد ژنان و کچان بەوڕادەیە بەشداری شۆڕش نەبوون.ژن ژیان ئازادی .
دورشمی هەرە گرنگی ئەوتێکۆشانە نوێیەی کوردە.دەیان دەسکەوتی تر هەیە کەمرۆڤ دەتوانێت باسیان بکات .کوردی هەرچوارپارچەی هێنایە لای یەک ،فاشیزمی تورکی ناچار کردووە کەدان بە بوونی کورددا بنێت و بڵێن ئێمە خوشک و براین ،لەئەوروپو هەموو جیهان کوردی بەڕێکخستن کرد ئەوان بوونە داینەمۆی شۆڕش،یەکەمین تەلەفزیۆنی سەتەلایتی لەژێر ناوی مەد تیڤی خستە بەردیدی هەمووکورد.
قهندیل پرێس: بەشێک لە چاودێران پێیان وایە دەستکەوتی خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژئاوا و هەروەها دامەزراندنی پەژاک و خەباتی دژ بە ڕژێمی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بەشێک لە دەستکەوتەکانی خەباتی چەکداری پەکەکەن، ڕای ئێوە لەم بارەوە چییە؟
ئیبراهیم فهرهج: گومانی تێدا نییە لەسەرەتای دەستپێکردنی خۆپیشاندانەکانی بەهاری عەرەبی کەدواتر سوریای بەشارئەسەدیشی گرتەوە.هەرزوو پەکەکە درکی بەگۆڕانی دۆخی سوریا کرد.باشترین فەرماندە سیاسی و سەربازیەکانی خۆی ناردەوە بۆ ڕۆژئاوای کوردستان. بەتایبەتی ئەوانەی کەخۆیان
خەڵکی ڕۆژئاڤای کوردستان بوون . تالەگەڵ گۆڕانکاریەکان ی ناوچەکە ،کورد ئامادەبێت بۆ پاراستنی خۆی و بەدەستهێنانی مافەکانی.
بەڵێ کادرەکانی پەکەکە توانیان بەر لەهەر شت ،هێزی سەربازی ، شەڕڤانان لەژێر ناوی یەکینەکانی پاراستنی گەل یەپەگە . یەکینەکانی پاراستنی ژن یەپەژە لەکچانی کورد دامەزرێنن کەدواتر ناویان گۆڕا بۆ هێزەکانی سوریای دیموکراتی .دوای فراوان بوونی ناوچەکانیان ،ئازاد بوونی طەبقە،ڕەقە،دێرالزوربەدەیان هەزارلەکچان و کوڕانی نەتەوەکانی تر وەکوکلدان،سوریان،ئەرمەن ،عەرەب .تەڤلی ناو هێزەسەربازیەکان بوون .ئێستا ژمارەیان لەسەد هەزار زیاترە.
ئەمە جگەلەوە لەڕووی ئیداریەوە لەچوارچێوەی فەلسەفەو پارادایمی ئۆجالان نەتەوەی دیموکراتییان خستە بواری پراکتیک . خۆبەڕێوەبەری دیموکراتیان لەچوارچێوەی کانتۆنەکان و کۆمینە ئازادو دیموکراتیەکانیان دامەزراند.ئەوەی سەرنج ڕاکێشە بەشێوازێک چەمکی دیموکراتیان پراکتیزەکرد لە جیهان و ڕۆژهەڵاتی ناوین نموونە هەرە جوانە .چونکە لەکۆڵانێکەوە بۆ گەڕەک و شارۆچکەو شارەکان هەموو پێکهاتەکان خۆیان خۆیان بەڕێوە دەبەن بەشداری خۆبەڕێوەبەری دیموکراتی بوون .دیموکراتی لەبچوکترین یەکەی کۆمەڵگەوە دەستی پێکرد کەخێزانە لە هاوژیانی ئازادو دیموکراتیک دا ، بووە بە بنەمای کۆمەڵگەی ئازادو دیموکراتیک.پەروەردەی سیاسی فیکری، فەلسەفی بەبەردەوامی لەکۆمینەکانەوە دەستی پێکردووە.مرۆڤی خاوەن بیرو باوەڕی ئافراندووە.
سەبارەت بەڕۆژهەڵاتی کوردستانیش بەڵێ ئەوە ڕاستییە کەپارتی ژیانی ئازاد کەلەخەڵکی ئێران و ڕۆژهەڵات پێکهاتوون. لەسەر هەمان پارادایمی ئۆجالان بنەماکەی داڕێژراوە هەمان فیکرو فەلسەفەیە .پەکەکە هاوکاری کردوون کەهێزی سیاسی ،سەربازی،دبلوماسی خۆیان هەبێت .تیکۆشان بۆ بەدەستهێنانی مافەکانان بکەن .دەوڵەتی داگیرکەری ئێرانیش لەم دۆخە ئاڵۆزەدا باشترین ڕێگا ئەوەیە کرانەوەی دیموکراتیک قبوڵ بکات ،دانوستاندن لەگەڵ کورددا بکات و مافەنەتەوەیی ،دیموکراتیەکانی گەلان بسەلمێنێت .گەرلەناوخۆ چاکسازی دەستوری ،یاسایی ،سیاسی ،دیموکراتیک نەکات تووشی چارەنوسێکی خراپ دەبن.
فەلسەفەی پەکەکە نەک بۆ کورد لەبەشەکانی کوردستان بەڵکو بووە بەئەلتەر ناتیف بووە بەدژە تێز بۆ هەموو فیکرەکانی تری جیهان .ئێستا لەجیهاندا ئەو فەلسەفەیە نەرم نەرم بڵاو دەبێتەوە کەلەسوود زیاتر زیانی بۆ گەلان نییە.
قهندیل پرێس: لە ڕێوڕەسمی پیرۆز کردنی 15ی تەباخ لە شاخ کە چەند ڕۆژ پێش ئێستا بەڕێوەچووە، گەریلاکان بە چەکەوە دەرکەوتن، پەیامی بڵاوکردنەوەی ئەم ڤیدیۆیە لەلایەن پەکەکەوە لەم کاتەدا چییە؟
ئیبراهیم فهرهج: پانزە ی تەباخی ۲٠۲٥ جیاواز بوو گەریلاو فەرماندە قەرەیلان، بەئاشکراو لەدەرەوەی تونێلەکانی شەڕ ئەو ڕۆژە شکۆدارەیان پیرۆز کرد کەلەهەمان مانگ و رۆژو ساڵی ۱۹۸٤ فەرماندە عەگیدو گەریلاکان یەک فیشەکیان بەڕووی دوژمندا تەقاند.
ئەم پەیامە بەچەکەوەواتای ئەوەیە ئێمە بۆ ئاشتی و بۆ شەڕیش ئامادەین .چونکە هەر خودی دابەزینی سی (۳٠)گەریلای کچ و کوڕ لەئەشکەوتی جاسەنەو سوتاندنی چەکەکان. نەک تەسلیم کردنی بەهیچ کەس .سووتاندنی بەدەستی خودی گەریلاو دواجار گەڕانەوە بۆ ئەشکەوتەکە.واتای ئەوەیە کەئێمە بەئیرادەی ئازادی خۆمان دابەزیووین بەهەمان ئیرادەوە گەڕاینەوە ئەشکەوت.گەر دەوڵەت بۆ ئاشتی ئامادەبێت دەکرێت پرۆسەی چەک سووتاندن بەردەوام بێت .گەر ئامادەنەبوو ،ئەوە ئەشکەوت و تونێلەکانی شەڕ بەدەیان ساڵی تر شوێنی خۆپاراستن و داکۆکییە لەمافەکانی نەتەوەی کورد.پەیامی پانزەی تەباخ هەمان پەیامە ئێمە چەکمان لەبەرامبەر نکوڵی کردن ولەناوبردنی هەبوونی فیزکی و کولتوور ،مێژوو هەڵگرتووە تابەدیهێنانی ئەو مافانە چەک لەدەستی خۆماندا دەهێڵینەوە .
قهندیل پرێس: مێژووی دانووستانەکانی نێوان دەوڵەتی داگیرکەری تورکیاو پەکەکە پڕە لە بێمتمانەیی و شکست، بە ڕای ئێوە دانووستانەکانی ئەم جارە جیاوازیەکیی لەگەڵ ڕابردوو هەیە؟
ئیبراهیم فهرهج: پەکەکە لەساڵی ۱۹۹۳ وەکو پێشتریش باسمان کرد تاساڵی ۲٠۱٥ چەندین جار یەک لایەنە شەڕی وەستاندووە .هەموو جارەکان بەۆی سیاسەتی شەڕخوازانەی تورک و هەوڵدانیان بۆ ئەوەی کەبەشەڕ بەدەستیان نەکەوتووە لەسەر مێزی گفتووگۆ بەدەستی بهێنن
شکستی بەپرۆسەکان و هەوڵەکان هێناوە .
دووا گفتوو گۆ بەگفتوو گۆی ئۆسلۆی پایتەختی نەرویج ناسراوە بەسەرپەرشتی (دامەزراوەی ناوبژیوانکاری جنێف) ئەمە تائەوکاتە واتە ۲٠۱٥ کۆتا قناغیئاشتی بوو دواجار بەشەهیدکردنی هەرسێ ژنە سۆڕشگێڕ کەساکینە جانسز یەکەم ژنی دەستەی دامەزرێنەر ی پەکەکەو و دووژنی هاوکاری لەیلا شایلەمزو فیگان دۆگان لەپاریس ،کۆمەڵکوژەیەکانی ئەنقەرە،ئامەد ،پرسوس،کەلەلایان داعشەوە بەکارئاسانی میتی تورک ئەنجام درا .پرۆسەکە بەشەڕ دەستپێکردنەوە گەیشت لەبری ئاشتی.
چونکە تورکیا لەبنەڕەتدا ئامانجی تەسلیم بوونی بێ مەرج و بێ دانان بەمافی کوردی دەویست .
ئەوەش پەکەکە قبوڵی ناکات .ئەوهێزێکی خاوەن پرۆژەی فیکرییە هێزێکی خێڵگەرایی بێ سیاسەت و بێ فیکر نییە دەزانێت چۆن دۆخەکە بەڕێوەبەرێت.
قسەیەک هەیە دەڵێن کورد دایم لەشەڕدا براوە بووە بەڵام لەسەر مێزی گفتوو گۆ دۆڕاوە.ئەمە بۆ پەکەکەو ڕێبەرایەتی و شۆڕشگێڕانی ڕاست نییە. تاگەیشتن بەمافەکان هیچ جۆرە ئاشتیەک کەتەنها دەوڵەت سوودی لێببینێت نییە.
ئەم جارە بۆیە جیاوازە خۆیان دەوڵەتی قوڵ لەشەخسی باخچەلیدا دەستپێشخەری کردووە .
ئەگەر بیانەوێت ئەم پرۆسەیە جیاواز بێت. پێویستە نیەتی دەولەت پاک بێت بەڵام هەڵس و کەوت و هەڵوێسەکانی ڕژێمی تورکیا ی داگیرکەر بە دوژمنایەتی کورد لەڕۆژئاڤا، داواکردنی تەسلیم بوونی هەسەدە بەئەحمەد شەرع، هەڵس و کەوت کردنی وەزیری دەرەوەی تورکیا وەکو بڕیاردەری سوریا، فشار خستنە سەرکورد ،هەڵمەتەکانی دژی جەهەپە،لەدەستگیرکردنی ئەندامەکانیان ،زیندانی کردنی ئیمام ئۆگلۆو سەدانی تر کردنەوەی دۆسیە دژی خودی سەرۆکی حیزبی جەهەپە، ترساندن و تۆقاندنی ئەندامانی جەهەپە، ناچارکردنیان بەواز هێنان لە حیزبەکەیان ناچار کردنی سەرۆک شارەوانیەکانی جەهەپە بەپەیوەندیکردن بەئاکەپەوە، یان پەیوەندی دەکەن یان زیندانی دەکرێن ،پێشهاتی مەترسیدارن و نیەتی خراپی ئاکەپەو ئەردۆگان دەردەخات . لەهەموو حاڵەتێکدا پەکەکەو دەم پارتی بەرنامەوپلانی ستراتیژی خۆیان هەیە بۆ دۆخەکە.چاوەڕێی نیەتی ئاکەپەو مەهەپەن لەناو کۆمسیۆنی پەرلەمان .گەر بەئاراستەی چارەسەری دۆزی کورد هەنگاو بنێن بەشێوازی سیاسی ،یاسایی ،دیموکراتی .هەوڵبدەن بۆ ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک ئەوا کوردیش هەموو هەنگاواێکی ئەرێنی دەنێت کەقۆناغەکە بەرێتەپێشەوە.
ئەگەر هەروەک ساڵانی ڕابردوو بیانەوێت پەکەکە تەسلیم بێت .ئەوا پێویستە لەپەیامی جاسەنەو پانزەی تەباخ باش تێبگەن کەچەک دانان لەبەرامبەر داننانی یاسایی ،سیاسیە بەمافە نەتەوەییەکانی کوردو گەلانی تری تورکیا.
پێویستە تورکیا دیموکراتیزە بکرێت و پەیمانێکی کۆمەڵایەتی دیموکراتیکی هەبێت لەبری دەستوورێکی ڕەگەز پەرستانە.
ئاشتی نابێت سوودی سەد لەسەدی بۆلایەک هەبێت و زیانی سەد لەسەدی بۆلایەک.ئەبێت دەوڵەت سازش بکەن پەکەکەش بەهەمان شێوە .پەکەکە هەنگاوی خۆی ناوەو نیەتی پاکە .پێویستە کۆمسیۆن تەنها مژاری باسی چەک دانان نەبێت بەڵکو وەکو نیاز پاکی.
ئۆجالان به رێتە شوێنێکی گونجاو تابتوانێت بەباشی سەرپەرشتی پرۆسەکە بکات ،زیندانیانی سیاسی کورد کە بە هەزارانن هەنگاو بەهەنگاو ئازاد بکات،دەست لەسیاسەتی تۆمەت هەڵبەستن بۆ شارەدارەکانی دەم پارتی و جەهەپە هەلگریێت چونکە ئهوجوڕه رەفتارانە خزمەت بەپرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک ناکات .دادگان دەبێت ئازادو سەربەخۆ بن دادگایی کردن نابێت بۆ مەبەستی سیاسی بێت .هەنگاوەکانی ئاکەپە تائێستا گوماناوییە .کەمترین جیاوازی هەیە لەگەڵ پرۆسەکانی ڕابردوو تائەم ساتە.هەمووان چاوەڕێی گفتووگۆی کۆمسیۆنە پەرلەمانیەکەن .بزانین جدی لەگفتووگۆکانیان. یان تەنیا داخوازییان ئەوەیە کە ئەوەی بەشەڕ بەدەستیان نەهێناوە لەسەر مێزی گفتوو گۆ بەدەستی بهێنن. ئاشتی سوودی زۆری بۆ گەلانی تورکیا دەبێت.
