قندیل پرس
آرز محمدی میگوید: «موضوعی که اکنون بسیار مورد بحث و انتقاد جدی و آشکار است، ضرورت بازنگری احزاب به گفتمانی جدید و عمیقتر است تا از این طریق بتوانند دسترسی مستقیمتر و بهتری به جنبش زنان کورد داشته باشند. امروزه با پیشرفتهای اجتماعی و ظهور نسل جدیدی که پرچمدار مطالبات نو و متفاوت است، نیاز و وظیفهای بر دوش احزاب قرار دارد تا عرصه فعالیت خود را گسترش دهند. این گسترش باید به گونهای باشد که زنان نهتنها در پستهای مدیریتی فعال باشند، بلکه در جایگاههای عالی تشکیلاتی و تصمیمگیری نیز نقشآفرینی کنند و از پستهای کلیدی در حزب برخوردار باشند. همچنین، نباید از مراکز تصمیمگیری کنار گذاشته شوند. بهرهگیری از فکر و اندیشه زنان و نسل جدید میتواند در روند بهبود وضعیت زنان، شرایط سیاسی و جنبش برابریخواهی زنان کورد بسیار تأثیرگذار باشد.»
قندیل پرس: همانطور که مطلع هستید، 25 نوامبر بهعنوان روز جهانی مقابله با خشونت علیه زنان نامگذاری شده است. لطفاً بهطور مختصر تاریخچه این روز را برای خوانندگان توضیح دهید.
آرز محمدی: 25 نوامبر بهعنوان روز جهانی مقابله با خشونت علیه زنان، رویدادی جهانی است که ریشه در تاریخ فعالیتهای اجتماعی و سیاسی زنان و تلاشهای برابریخواهانه برای ممانعت از خشونت و افزایش آگاهی عمومی درباره خشونت علیه زنان و دختران دارد. این روز به یاد سه خواهر میرابال، فعالان سیاسی در جمهوری دومینیکن، نامگذاری شده است که در سال 1960 بهدست رژیم دیکتاتور رافائل تروخیو بهطرزی وحشیانه به قتل رسیدند.
اهداف روز جهانی مقابله با خشونت علیه زنان شامل افزایش آگاهی عمومی درخصوص انواع خشونت، از جمله خشونت جسمی، روحی-روانی، جنسی، اقتصادی و سیاسی علیه زنان است. همزمان، این روز به تشویق و حمایت از زنانی میپردازد که قربانی خشونت بودهاند. از سوی دیگر، سازمان ملل کارزاری با عنوان «ماه نارنجی» آغاز کرده است که از 25 نوامبر هر سال تا 10 دسامبر (روز جهانی حقوق بشر) ادامه دارد. در این مدت، مباحثی پیرامون حقوق بشر و حقوق زنان مطرح و بر تحقق این حقوق تأکید میشود. در این کارزار، رنگ نارنجی بهعنوان نماد امید و آیندهای روشن و بهدور از خشونت علیه زنان انتخاب شده است.
قندیل پرس: همچنان شاهد هستیم که در تمام کشورهای جهان، جنبشهای زنان کمابیش وجود دارند، فعالاند و مبارزه میکنند. به نظر شما، چرا این جنبشها، بهویژه در کشورهای پیشرفته، همچنان ادامه دارند؟
آرز محمدی: تداوم فعالیت و مبارزه برای بهثمررساندن جنبشهای زنان نشان میدهد که مشکلات اقلیتها و مسائل مرتبط با نابرابری جنسیتی هنوز حل نشدهاند. ساختار حکومتها در بسیاری از جوامع همچنان تحت سلطه مردسالاری است و این امر بازتولید تبعیض در ابعاد مختلف، از جمله سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را تسهیل میکند.
امروزه مسئله زنان و موضوع نابرابری گسترش یافته است، بهطوریکه این موضوع با عناصری همچون جنسیت، طبقه، دین و ملیت درهمآمیخته است. این تنوع، مبارزهای چندلایه را میطلبد. بنابراین، تا زمانی که عدالت، از طریق دسترسی برابر به فرصتها، امکانات و حقوق اولیه، محقق نشود، جنبشهای زنان به مبارزه و فعالیت خود ادامه خواهند داد.
قندیل پرس: اکنون وضعیت زنان در شرق کوردستان را چگونه ارزیابی میکنید؟
آرز محمدی: سالهاست که زنان شرق کوردستان در بسترهای مختلف مشارکت داشته و در تلاش و مبارزه هستند. هرچند تغییرات خوبی در زمینه هوشیاری و درک حقوق خود و مسائل برابری حاصل شده است، اما همچنان زنان شرق کوردستان درگیر مبارزه بوده و تحت تأثیر عوامل سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی قرار دارند.
از یک سو، آمار خودکشیها و قتلهایی که توسط نزدیکان (مانند خویشاوندان و برادران) صورت میگیرد، در کنار بازداشت، ضربوشتم، و صدور احکام سنگین علیه زنان فعال توسط رژیم، موجب افزایش نگرانیها شده است. با این حال، زنان کورد همچنان بهطور فعال در میدان مبارزه سیاسی و اجتماعی حضور دارند تا بتوانند وضعیت زنان کورد و حقوق بشر در کوردستان را به سطحی بهتر ارتقا دهند.
قندیل پرس: تأثیر انقلاب «زن، زندگی، آزادی» بر مسئله زنان در ایران و شرق کوردستان را چگونه ارزیابی میکنید؟
آرز محمدی: انقلاب «ژینا / زن، زندگی، آزادی» تأثیر بسزایی بر جامعه ایران و شرق کوردستان داشته است. این جنبش که پس از کشته شدن ژینا امینی آغاز شد، باعث شد هر دو جامعه ایران و شرق کوردستان از ابعاد مختلف، بهویژه در موضوع زنان، دچار تحولات عمیقی شوند.
هرچند زنان سالهاست بهصورت فردی برای آزادیهایشان مبارزه میکنند، اما پس از آغاز این انقلاب، میتوان به تداوم توانمندتر شدن و افزایش آگاهی در زمینههای اجتماعی، ملی و سیاسی، بهویژه در میان زنان و جوانان، اشاره کرد. جنبش «زن، زندگی، آزادی» به زنان شرق کوردستان احساس قدرت و اعتمادبهنفس بیشتری بخشید، زیرا جرقه نارضایتیها از عمق تبعیض جنسیتی و نابرابری شروع شد.
این جنبش موجب شد زنان بیش از پیش برای تحقق حقوق خود تلاش کنند و در عرصههای اجتماعی و سیاسی حضور فعالتری داشته باشند. همچنین، افزایش آگاهی جمعی درباره حقوق فردی و ملی زنان، یکی از دستاوردهای مهم این انقلاب است. این آگاهی، زنان را تشویق کرد تا نقش بیشتری در سیاست، اجتماع و فرهنگ ایفا کنند و تواناییهای خود را بروز دهند. مشارکت و حضور فعال زنان در فعالیتها و اتخاذ مواضع مستقل، موجب ایجاد هویتی توانمند و مستقل برای آنها شده است.
قندیل پرس: نظر شما درباره نقش حکومت جمهوری اسلامی ایران در وضعیت زنان شرق کوردستان چیست؟
آرز محمدی: بررسی وضعیت زنان در شرق کوردستان تحت حاکمیت رژیم جمهوری اسلامی، نیازمند توجه به چند نکته اساسی است، از جمله قوانین و سیاستهای رسمی، ساختارهای اجتماعی و فرهنگی، و همچنین شرایط ملی و طبقاتی زنان کورد.
در این کشور، زنان با قوانین و فرهنگی زنستیز مواجهاند که هم روابط و رفتارهای آنها را محدود و هم کنترل میکند. رژیم با ایجاد برتری جنسیتی در بسترهایی مانند قوانین و ساختارهای اجتماعی، تلاش دارد زنان را ناتوان و منزوی کند. بدون شک، هدف از این اقدامات، تداوم ضعف زنان و در نتیجه، تضعیف جامعه است.
وقتی از رژیم ایران بهعنوان یک رژیم اشغالگر سخن میگوییم، باید از این منظر نیز به زنان بهعنوان بخشی از جامعه کوردستان، که از حقوق اولیه و زندگی برابر محروماند، نگاه کنیم.
قندیل پرس: نظر شما درباره نقش احزاب شرق کوردستان در جنبش زنان و وضعیت آنها چیست؟
آرز محمدی: وقتی از فضای سیاسی و اجتماعی شرق کوردستان سخن میگوییم، بدون شک نقش احزاب از این دایره خارج نیست. این احزاب سالهاست که با مبارزات آشکار و پنهان خود تأثیرگذار بودهاند. زنان همواره بهعنوان بخشی از این مبارزه، در تمام مراحل و عرصههای مختلف حضور داشتهاند.
بخشی از این آگاهی ناشی از تلاش خود زنان است که با هوشیاری به حقوق و مطالباتشان دست یافتهاند. بخشی دیگر نیز به این دلیل است که احزاب را بهعنوان فضایی مطمئن برای تحقق حقوق خود انتخاب کردهاند. مسئله زنان و برابری همواره در اساسنامه و دستورکار احزاب وجود داشته است. زنان عضو این احزاب نیز از ابتدای تأسیس، با ایجاد نهادها و کانونهای رسمی ویژه مسائل زنان، برای توسعه و گسترش جنبش زنان کورد تلاش کردهاند.
اما موضوعی که اکنون بسیار مورد بحث و انتقاد جدی است، ضرورت بازنگری احزاب به گفتمان جدید و عمیقتر است. این بازنگری میتواند دسترسی به جنبش زنان کورد را بهبود بخشد. با توجه به پیشرفتهای اجتماعی و ظهور نسل جدید با مطالبات متفاوت، احزاب باید عرصه فعالیت خود را گسترش دهند. این گسترش باید شامل نقشآفرینی زنان در پستهای مدیریتی، جایگاههای عالی تشکیلاتی و تصمیمگیری باشد.
همچنین، احزاب باید با بهرهگیری از اندیشه زنان و نسل جدید، به بهبود وضعیت زنان، سیاستگذاریها و جنبش برابریخواهی در میان زنان کورد کمک کنند.
