قندیل پرس
هيوا خوشناو ميگويد: نگراني پ.ك.ك تنها به خاطر حاكميت لاهور نيست چراكه پ.ك.ك همزمان رابطه خوبي با خانواده اش دارد. اما مشكلي كه پ.ك.ك را نگران ميكند اينست كه طالباني كاملا در آغوش بارزاني قرار بگيرند و درخصوص حكومت جنوب تصميم جنگ اتخاذ كنند عليه پ.ك.ك يا حداقل منطقه يكيتي بسان گذشته براي تحركاتشان هموار نباشد.
قنديل پرس: همانطور كه مطلع هستيد چند روز قبل وضعيت داخلي يكيتي متشنج بود و در نتيجه لاهور به عنوان رئيس مشترك از كار بركنار شد لطفا در اين باره تحليلي از درون يكيتي ارائه بفرمائيد؟
هيوا خوشناو: يكيتي از بدو تاسيس عبارت بوده از مجموع جناحهاي مختلف. اين جناحها اغلب از تصرف و حاكميت خانواده بارزاني بر پارتي ناراحت شده بودند. اما نارضايتشان ريشهاي فكري و فلسفي متفاوتي نبود هيچ بلكه اين خود روشنفكران سليمانيه و كويه بودند كه پس از تاسيس پارتي قادر به اداره حزبشان نبودند و به دنبال كدخداي عصا به دست و خنجر به كمر از طبقه بالادست كورد بودند سپس در سيبري ملا مصطفي را پيدا كردند كه در آنجا پناهنده بود.
پس از شكست جنبش كوردي در عراق اين ناراضيان احساس مي:نند كه از طريق اين رهبر غيراز ياغي شدن و مذاكره و شكست و فرار نتيجهاي را كسب نميكنند. آنها در فكر تاسيس جنبش و حزب ديگري بودند اما كمتر ريشه فكريو مشكلات طبقاتي جامعه كوردي را تحليل و تجزيه ميكند. بدون شك اوضاع آن زمان خاص بود جنگ سرد و كشمكش جهاني دو قطب دراوج خود بود. جريان ليبراليزم جديد تازه متولد ميشد. اينها سبب شد تا شهريهاي نيمه و كساني كه از عشاير خارج از دايره قدرت بودند يكيتي را تشكيل دهند كه در ماهيت خود جدا از جنبش ناراضيان از پارتي چيز ديگري نيست.
آن جنبش هرچند جنگ سختي عليه آن مادر را شروع كرد كه از آن متولد شده بود اما هيچ وقت نتوانست بدون آن زندگي كند و هميشه هنگام افتادن پارتي دستش را گرفته بزرگترين نمونه سال 1991 بود.
يكيتي با آن بالهاي شكسته تا رئيس جمهور شدن مام جلال سرپا بود. با رفتن مام جلال به بغداد يكيتي روز به روز زردتر ميشد تا اينكه جنبش تغيير از دل آن بيرون زد. زردبودن يكيتي پس از مرگ مام جلال اكثر مقامات را درگير كرد و از رونق افتاد. در زمان داعش پس از آنكه پارتي از شنگال و مخمور فرار كرد و بعدها مشخص شد كه پارتي در بازي استخباراتي با تركيه و كشورهاي سني همدست بوده پارتي انحلالي ديگر را به ثبت رساند و يكيتي برعكس تاحدودي مقاومت كرد. در آن جنگ ها همزمان قيام لاهور و روابطش با غرب و ائتلاف ضد داعش يكيتي را بيشتر برجسته كرد و جوانان دور آن گرد آمدند. در نتيجه رفراندم شكست خورده 2017 مشكلات زيادي بين يكيتي و پارتي ايجاد شد.
آن تغير اجتماعي يعني مرگ و زردشدن يكيتي سالخورده و سركارآمدن جوانان افراطي سبب شد خانه مام جلال كه پيشتر گفته ميشد پس از مرگش بدون ورثه خواهد بود به خود آيند. قبل ازكنگره مكتب سياسيون قديميها راضي نميشدند كه كسي جاي مام جلال رابگيرد. لذا در كنگره تصميم گرفته شد تا توازن ميان خانواده شيخ جنگي – ابراهيم احمد و طالباني پيدا شود و آنهم سيتم رياست مشترك بود.
اما رياست مشتركي عجيب {به جاي زن و مرد دو عموزاده}. دراصل لاهور بالادستتر و پوپوليستر بود.
بدون شك بالادستي لاهور سبب شد مكتب سياسي قديميها به حاشيه رانده شوند و مدام چراغ خانواده طالباني و ابراهيم احمد كم سوتر ميشد.
قنديل پرس: كساني فكر ميكنند پارتي در وضعيت داخلي يكيتي مداخله كرده شما چه فكر ميكنيد؟ و اين آشفتگيها و تاثيراتش بر پارتي چه خواهد بود؟
هيوا خوشناو: پارتي يك وقتهايي براي آنكه قرارداد 50 ساله با تركيه ببندد تمام تلاشش راكرد تا طالباني را از خود دور كند و فرستاد براي بغداد و او نيز كوردستان را ترك كرد اما لاهور قد علم كرد كه عليه جنگ تركيه برضد پكك بود به پ.ك.ك و غرب كمك ميكند. لاهور اين اواخر رئيس ليست مشترك گوران ويكيتي بود در عراق و دهها عشيره باديني را به سمت خود كشانده بود. همچنين اين مدل رياست مشترك كه پارتي آنرا مدل ايدئولوژيك پكك ميبيند تهديدي براي آن محسوب ميشد. مدتي است پارتي دوشادوش تركيه ميگويد سليمانيه توسط پكك اشغال شده است.
جدا از اينها آمريكا ميخواهد از منطقه خارج شود يا اينكه بار خود را سبك كند اما نبايد ايران آن خلا را پر كند. آمريكا ديگر در خاورميانه نيروي نيابتي را تغذيه نميكند بلكه شعار آمريكا امروزه شفافيت و دمكراسي و نهادينه شدن حقوق بشر است. در غرب هم براي نيل به اهداف خود از ي.پ.گ حمايت نكرد و خواستار تاسيس ه.س.د شد. در كوردستان عراق آنها هيچي ندارند اما دو حزب بزرگ خواستار اين هستند كه پارتنر آمريكا شوند لذا واشنگتن مدتي است كه به آنها فشار ميآورد براي اينكه متحد و نهادينه شوند.
مشكلات پارتي اينست كه خيلي ضعيف است در بادينان و اربيل مردم از آن ناراضيند اگر نهادينه شود اگر دمكرات و محيط باز وجود داشته باشد اگر به افراد مسلحش پايان دهد و افراد همچون لاهور در مقابلش نايستند ترس از سقوط دارد. پارتي درصدد است قبل از آنكه به خواست هاي آمريكا جواب مثبت دهد كاري كند كه همچنان خود پدر كوردها باشد.
فكر نكنم اين كار بدون پارتي صورت بگيرد اما حسودي زنانه كساني همچون شاناز ابراهيم احمد در مقابل خانم لاهور شيخ جنگي و طماع قباد كه بخش زيادي از فساد مالي بارزاني را شامل ميشود به همراه سياست عجولانهي لاهور براي رسيدن به قدرت نقش داشتهاند.
قنديل پرس: پ.ك.ك براساس بيانيه و مواضعي كه اتخاذ شدهاند نسبت به اين تغييرات ناراضي است و آنرا به نفع تركيه و پارتي ميبيند نظر شما چيست؟ اين تغييرات چه تاثيري بر پ.ك.ك و غرب خواهد داشت؟
هيوا خوشناو: لاور خيلي به پ.ك.ك و غرب نزديك شده بود و با هدف سياسي يا ملي بوده از خانواده طالباني بهتر بوده براي احزاب بخشهاي ديگر كوردستان. نگراني پ.ك.ك تنها به خاطر از دست دادن لاهور نيست پ.ك.ك همزمان رابطه خوبي با خانوادهاش دارد. اما مشكلي كه پ.ك.ك را نگران ميكنداينست كه طالباني كاملا در آغوش بارزاني قرار بگيرد و به نام حكومت جنوب تصميم جنگ اتخاذ گردد عليه پ.ك.ك يا حداقل منطقه تحت سلطه يكيتي بسان قبل براي تحركاتشان باز و هموار نباشد.
قنديل پرس: نقش دو كشور تركيه و ايران در اين تنشها را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
هيوا خوشناو: هرچند سليمانيه تحت سلطه ايران است اما آنگونه كه مردم متوجه شدهاند اين بدان معنا نيست كه ايران بخواهد از سير تا پياز در تمام امور مداخله كند. براي ايران مهم نيست لاهور باشد يا كس ديگري. يك وقتهايي طالباني بهترين رابطه را با آمريكا داشت اما ايران از آن ناراضي نبود. هركس در سليمانيه حاكم باشد مجبور است حسابي براي ايران داشته باشد. آنچه اينجا مشخص است ايران لازم نميبيند منطقهي خودش را ناآرام كند به منظور بركناري لاهور و سركارآوردن بافيل. به نظر من پارامترهاي داخلي خانوادهها ارتباطشان با خانواده بارزاني و نارضايتي تركيه از اينكه سليمانيه دوشادوش پارتي عليه پ.ك.ك آستين بالا نزده متحد شدهاند. ايران هم تا خطر به مرز از دست دادن سليمانيه نرسد مداخله نخواهد كرد بسان مرحله پس از 31/8/1996.
قنديل پرس: نقش آمريكا دراين تنشها را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
هيوا خوشناو: تا زمانيكه تكليف روشن نشود كه آيا مشاور شوراي امنيت آمريكا در امور خاورميانه و آفريقا بريت مكگورك كه اين اواخر با سركردگان جنوب ارتباط گرفت يا نا به هنگام سفر به بغداد نميتوان سياست آمريكا را در اين خصوص درك كرد. براي آمريكا هم شخص لاهور مهم نيست. اما نبايد فراموش كنيم كه نهاد ضدترور و اطلاعات دو نهاد هستند كه پس از 11 سپتامبر و قيام گروههاي وابسته به القاعده و پخش شدنشان در كوردستان با اطلاع و كمك آمريكا تشكيل شدند. اكنون بافيل دو نفر را مسول آن نهادها كرده كه هم مشكل دار و جنگ طلبند هم قبلا عضو گروههاي تروريستي بودهاند كه با القاعده ارتباط داشتهاند.
قنديل پرس: به عنوان سوال آخر اين تغييرات درون يكيتي چه تاثيري بر اقليم كوردستان خواهد گذاشت؟
هيوا خوشناو: هنوز نميدانيم كه آيا خانواده طالباني و ابراهيم احمد با هم سازش خواهند كرد كه يك شبه رئيسي كه خودشان انتخاب كردهاند و بيشترين راي را كسب كرده و تمام توده يكيتي با آن است كنار زده شود و پسر طالباني كه به عقيده من مشكل دارد را به عنوان رئيس مطلق يكيتي جا بزنند.
آيا لاهور با هدف و تاكتيكي عقب نشيني كرده تا در آينده به دنبال فرصتي براي پاتك زدن باشد يا تسليم شده است؟ هنوز مشخص نيست آيا خانواده طالباني براي اينكه كاملا موفق شود تمام امورات خود را به پارتي تحويل خواهد داد يا نه؟ تا اينها مشخص نشوند نميتوانيم پاسخ قطعي به اين سوال را بدهيم. اما اگر كودتا موفق باشد و طرف مقابل ضعيف گردد آن وقت احتمال تظاهرات و جنگ وجود دارد تا جايي كه به سطح توتاليتر شدن منطقه سبز بينجامد بسان آنچه در منطقه پارتي در جريان است. اكنون تمامي اين احتمالات وجود دارند.
