قەندیل پرێس
قەندیل پرێس – ڕاپۆرتی هەواڵی
شاری دیمەشق لە ڕۆژی یەکشەممەی 26ـی نیسانی 2026 شایەدی وەرچەرخانێکی مێژوویی و دەگمەن بوو لە مێژووی هاوچەرخی ناوچەکەدا، کاتێک یەکەمین دانیشتنی دادگاییکردنی غیابی بۆ بەشار ئەسەدی سەرۆکی لادراوی سووریا و ماهر ئەسەدی برای لەگەڵ ژمارەیەک لە کاربەدەستانی باڵای ڕژێمی پێشوو دەستی پێکرد. ئەم دانیشتنە کە لە ژێر ناوی دادپەروەریی گواستنەوە بەڕێوەچوو، تەنها یەکێک لە تۆمەتبارە سەرەکییەکان بە جەستە لە ناو قەفەسی دادگادا ئامادە بوو کە ئەویش عاتف نەجیبی بەرپرسی پێشووی دەزگای ئەمنیی بوو، کە لە سەرەتای ساڵی دوو هەزار و بیست و پێنجدا لەلایەن دەسەڵاتە نوێیەکانەوە دەستگیر کرابوو.
سەرچاوە دادوەرییەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئەم هەنگاوە سەرەتایەکە بۆ مسۆگەرکردنی مافی قوربانییان و لێپرسینەوە لەو کەسانەی کە بۆ ماوەی پتر لە دوو دەیە بە ئاگر و ئاسن حوکمڕانییان دەکرد. عاتف نەجیب کە خزمێکی نزیکی خێزانی ئەسەدە و پێشتر لە شاری دەرعا وەک کەسی یەکەمی ئەمنی دەسەڵاتی ڕەهای هەبوو، بە دەست و پێی کەلەپچەکراوەوە لە بەردەم دادوەری دادگای تاوانەکاندا وەستا. ئەم پیاوە بە بەرپرسی سەرەکیی ئەو هەڵمەتە دڕندانە و دەستگیرکردنە فراوانانە دادەنرێت کە لە ساڵی دوو هەزار و یازدەدا لە باشووری وڵات ئەنجام دران و بوونە هۆی هەڵگیرسانی یەکەمین پریشکی ناڕەزایەتییەکان دژی دەسەڵاتی بنەماڵەی ئەسەد.
دادوەری دادگای تاوانەکان، فەخرەدین عەریان، دانیشتنەکەی بە وتەیەکی کاریگەر دەست پێکرد و ڕایگەیاند کە ئەوان ئەمڕۆ دەست دەکەن بە یەکەمین دادگاییکردنی دادپەروەریی گواستنەوە کە هەم ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە لە قەفەسی تۆمەتباردان و هەم ئەو هەڵاتووانەشی کە ئێستا لە دەستی یاسا ڕایانکردووە. دواتر دادوەر یەک لە دوای یەک ناوی سەرانی پێشووی وڵاتی خوێندەوە کە لە سەرووی هەموویانەوە ناوی بەشار ئەسەد و ماهر ئەسەد بوون، کە بڕیارە بە شێوەیەکی غیابی و بەپێی بەڵگە بەردەستەکان حوکم بدرێن.
بەشار ئەسەد کە بۆ ماوەی بیست و چوار ساڵ جێگەی باوکی گرتبوەوە و بە گشتی پتر لە نیو سەدە خێزانەکەی حوکمی سووریایان دەکرد، لە کۆتایی ساڵی دوو هەزار و بیست و چواردا و تەنها یەک ڕۆژ پێش گەیشتنی هێزەکانی ئۆپۆزسیۆن بۆ ناو جەرگەی دیمەشق، بەرەو ڕووسیا هەڵات. ئێستا دادگا لە غیابی ئەودا کار لەسەر دۆسیەی ئەو تاوانانە دەکات کە لە سەردەمی دەسەڵاتی ئەودا ئەنجام دراون. هەرچەندە لەم دانیشتنەدا لێپرسینەوەی ورد لەگەڵ عاتف نەجیب ئەنجام نەدرا و تەنها تایبەت بوو بە ڕێکارە یاسایی و کارگێڕییەکان، بەڵام دادوەر کاتی دانیشتنی داهاتووی بۆ مانگی ئایار دیاری کرد تا بە فەرمی دەست بە پرۆسەکە بکرێت.
سەرچاوەکان جەختیان لەوە کردەوە کە ئەم دادگاییکردنانە کەسانی دیکەی وەک وەسیم ئەسەد و بەدرەدین حەسوونی موفتی پێشوو و چەندین جەنەڕاڵی سەربازی دەگرێتەوە کە لە مانگەکانی ڕابردوودا دەستگیر کراون. یاسای بنەماکانی دادگاییکردنی سزایی لە سووریا ڕێگە بەم جۆرە دادگاییکردنە دەدات بۆ ئەوەی تەنانەت ئەگەر تۆمەتبارەکان هەڵاتوو بن، مافی قوربانییان و داواکارییە کەسییەکان فەرامۆش نەکرێن. ئەمە هەوڵێکە بۆ وەڵامدانەوەی خەمی دەیان هەزار خێزان کە ئازیزانیان لە زیندانەکاندا بێسەروشوێن بوون یان لە ژێر ئەشکەنجەدا گیانیان سپاردووە و لە گۆڕە بەکۆمەڵەکاندا نێژراون.
ئەم ڕووداوە پڕە لە هێمای مێژوویی، چونکە هەموو شتێک لە ساڵی دوو هەزار و یازدە لە شاری دەرعا دەستی پێکرد، کاتێک عاتف نەجیب فەرمانی دەستگیرکردنی چەند منداڵێکی دا کە دروشمی ئازادییان لەسەر دیوارەکان نووسیبوو. ئەو کات عاتف نەجیب لە پۆستەکەی دوورخرایەوە بۆ ئەوەی توڕەیی خەڵک دامرکێتەوە، بەڵام ئێستا دوای چواردە ساڵ، مێژوو وای خواست کە هەمان ئەو پیاوە لە ناو دیمەشق و لە بەردەم یاسادا باجی کارەکانی بدات. ئەم دادگاییکردنە نەک تەنها بۆ سووریا، بەڵکو بۆ هەموو جیهان پەیامێکی ڕوونە کە ڕۆژێک دادێت ستەمکاران و دارودەستەکانیان دەبێت لە بەردەم ویژدانی گەل و تەرازووی دادپەروەریدا ئامادە بن.
