قندیل پرس
در پی تحولات اخیر شمال و شرق سوریه و اجرای فرآیند ادغام نیروهای خودمدیریتی در ساختار دولت سوریه، الهام احمد، از برجستهترین چهرههای سیاسی روژاوا، در گفتوگویی اختصاصی با عرفان آکتان در رسانه «آمارگی» (The Amargi)، ابعاد نادیدهای از دلایل این تصمیم استراتژیک، مذاکرات با دمشق، کانالهای دیپلماتیک با آنکارا و نحوه صیانت از حقوق زبانی، فرهنگی و سیاسی جامعه کوردی را تشریح کرد. به گفته او، این فرآیند برخلاف فضاسازیهای رسانهای، «تسلیم» یا «پایان پروژه» نیست، بلکه گذار ناگزیر از «حاکمیت سرزمینی ـ نظامی» به «مبارزه نهادی و پارلمانی» در درون ساختار دولت سوریه است؛ مسیری که به اعتقاد او مانع از نابودی فیزیکی و پاکسازی قومی کامل در منطقه شده است.
جلوگیری از کشتار حتمی؛ چرا ادغام با دمشق ناگزیر بود؟
الهام احمد در توضیح چرایی تصمیم به ادغام با دمشق گفت که در صورت انتخاب نکردن مسیر گفتوگو، احتمال وقوع «کشتار و پاکسازی کامل» علیه کوردها وجود داشت. به گفته او، تصمیم برای حذف کامل روژاوا در دستور کار قرار گرفته بود، اما نتیجه مذاکرات به جای چنین سناریویی، به ماندن مردم در سرزمین خود و صدور فرمان رسمی برای بهرسمیتشناختن هویت، فرهنگ و زبان کوردی انجامید. او همچنین تأکید کرد که تصمیم ۲۵ اوت درباره انحلال SDF اقدامی دفعی نبود، بلکه آخرین مرحله از فرآیندی تدریجی بود که طی آن ساختارهای امنیتی و اداری خودمدیریتی وارد مؤسسات رسمی دولت شدند تا از این طریق چتر حمایتی قانونی برای مردم ایجاد شود.
تمایز فرجام روژاوا با تجربه جمهوری مهاباد و اقلیم کوردستان
احمد مقایسه وضعیت کنونی روژاوا با سرنگونی جمهوری مهاباد در سال ۱۹۴۷ یا چالشهای ساختاری اقلیم کوردستان را نادرست دانست. به گفته او، در مهاباد سرکوب نظامی به اعدام قاضی محمد و فروپاشی جنبش انجامید، در حالی که جامعه کوردی سوریه سازمانیافته باقی مانده و امروز، برخلاف گذشته، بهعنوان یک بازیگر سیاسی رسمی در ساختار دولت حضور دارد. او با اشاره به حضور ۱۲ نماینده کورد در پارلمان سوریه گفت مشارکت کوردها در سطوح مختلف حاکمیتی، از جمله وزارتخانههای دفاع و امور خارجه و نهاد ریاستجمهوری، همچنان در حال پیگیری است. از این منظر، جامعه کوردی سوریه از وضعیت «اقلیت انکارشده» پیش از سال ۲۰۱۱ فاصله گرفته و وارد مرحلهای از «زیست نهادی» و فعالیت سیاسی رسمی شده است.
گذار به فاز مبارزه حقوقی؛ پروندههای گشوده روی میز دمشق
به گفته الهام احمد، پایان مرحله نظامی به معنای پایان مبارزه سیاسی نیست، بلکه مرحله جدیدی از مبارزه حقوقی و نهادی آغاز شده است. یکی از مهمترین پروندهها، مشارکت نمایندگان کورد در تدوین قانون اساسی دائمی سوریه است؛ موضوعی که از نگاه او برای تثبیت حقوق جمعی کوردها و جلوگیری از بازگشت به مرکزگرایی مطلق اهمیت اساسی دارد. در کنار آن، مسئله رسمیت کامل زبان کوردی و ایجاد نظام آموزشی کوردی همچنان در حال پیگیری است. همچنین وضعیت احزاب سیاسی و مؤسسات رسانهای فعال در شمال و شرق سوریه و دریافت مجوز رسمی برای ادامه فعالیت آنها، از دیگر موضوعات مورد مذاکره با دمشق عنوان شده است.
دیپلماسی مستقیم با آنکارا و بازگشایی مرز نصیبین ـ قامشلو
احمد همچنین از فعال بودن کانالهای مستقیم گفتوگو میان خودمدیریتی و ترکیه خبر داد و گفت هدف این مذاکرات، جلوگیری از تنشهای جدید و حل مسالمتآمیز مسائل منطقهای است. او با اشاره به توافقهایی با مشارکت دمشق و آنکارا اظهار داشت که قرار است گذرگاه مرزی نصیبین ـ قامشلو در سال جدید میلادی برای تردد و مبادلات تجاری بازگشایی شود. احمد همچنین خواستار تغییر رویکرد آنکارا و خروج نام رهبران روژاوا از فهرستهای تحریمی و محدودکننده شد و تأکید کرد که وجود یک جامعه کوردی قدرتمند و دارای هویت، تهدیدی برای ترکیه و سوریه نیست، بلکه میتواند به ثبات و دموکراسی در منطقه کمک کند.
سرنوشت YPJ؛ ادغام در ساختار وزارت کشور
الهام احمد درباره آینده «یگانهای مدافع زن» (YPJ) نیز گفت که دمشق به دلیل نگرش سنتی خود، با حضور رسمی زنان در ارتش و ساختارهای نظامی موافقت نکرده است. بر اساس راهحلی که در مذاکرات مطرح شده، قرار است نیروهای YPJ در ساختار وزارت کشور و نیروهای انتظامی و امنیت داخلی ادغام شوند؛ اقدامی که به گفته او میتواند زمینه حفظ سازمانیافتگی و ادامه نقشآفرینی زنان در عرصههای دفاعی، سیاسی و اجتماعی را فراهم کند.
