قندیل پرس
✍ امبرین زمان
منبع: المانیتور/ ترجمە اختصاصی قندیل پرس
ترکیه و سوریه روز پنجشنبه در دیدار میان اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، و همتای ترکیهای وی، هاکان فیدان، برای ایجاد یک «شورای راهبردی عالیرتبه» به توافق رسیدند. این اقدام، روابط امنیتی و سیاسی را بیش از پیش عمیقتر میکند و احتمالاً باعث خشم بیشتر اسرائیل خواهد شد؛ اسرائیلی که در برابر نفوذ روزافزون آنکارا در مناطق پسکرانه شامات مقاومت میکند.
چه گذشت؟
فیدان در یک کنفرانس خبری پس از مذاکراتشان گفت که حملات اسرائیل به سوریه یکی از بزرگترین تهدیدها علیه ثبات همسایه جنوبیاش است و دولت اسرائیل را به تشدید خشونت در سراسر منطقه متهم کرد.
شیبانی نیز با پیوستن به این حملات کلامی علیه اسرائیل، اظهار داشت که حملات مداوم این کشور به جنوب سوریه ثبات منطقهای را تهدید میکند. او از دولت یهود خواست به خطوطی که پیش از ۸ دسامبر ۲۰۲۴ در اختیار داشت بازگردد؛ زمانی که جنگجویان مسلح اپوزیسیون اسلامگرا، رژیم اسد را سرنگون کرده و احمد الشرع را به عنوان رهبر جدید کشور منصوب کردند.
با این حال، دیپلمات ارشد سوریه خاطرنشان کرد که مذاکرات تنشزدایی با میانجیگری ایالات متحده با اسرائیل در جریان است.
شیبانی همچنین در یک کنایه غیرمستقیم به ایران، حملاتی را که کشورهای حاشیه خلیج را هدف قرار میدهند محکوم کرد و گفت: «ثبات کشورهای خلیج یکی از ارکان اساسی امنیت منطقهای است.»
دو طرف همچنین درباره برنامههایی برای فعالسازی طرحی موسوم به «ابتکار چهار دریا» گفتگو کردند؛ طرحی که پیشبینی میکند ترکیه و سوریه در مرکز یک شبکه انرژی و حملونقل قرار گیرند که از خلیج فارس تا دریای مدیترانه و سپس به دریای سیاه امتداد مییابد.
چرا اکنون؟
با این حال، زمانبندی سفر شیبانی نشان میداد که هدف اصلی آن، در جریان قرار دادن میزبانان ترکیهایاش – او یک دیدار جداگانه نیز با ابراهیم کالین، رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه داشت – از پیشرفتهای مربوط به ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) به رهبری کوردها و شاخه غیرنظامی آن با دولت مرکزی در دمشق بوده است.
این روند ارتباط تنگاتنگی با تلاشهای خود ترکیه برای پایان دادن قطعی به کارزار مسلحانه حزب کارگران کردستان (پکک) دارد؛ حزبی که اعضای آن مواضع کلیدی را در SDF و تشکیلات خودگردان کوردها در شمال شرق سوریه در اختیار دارند.
انتظار میرود پارلمان ترکیه روز جمعه قانون مهم و تاریخیای را تصویب کند که بر اساس آن، جنگجویان پکک و سایر افراد مرتبط با این جنبش که به اتهامات تروریستی محکوم شدهاند و واجد شرایط مندرج در این قانون هستند، مشمول عفو کامل یا جزئی شوند.
آنکارا میخواهد آن دسته از عناصر نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که طبق توافق ۲۹ ژانویه در ارتش سوریه ادغام نمیشوند، همگام با تعهد خودِ پکک برای انحلال و خلع سلاح، ترخیص شده و سلاحهای خود را تحویل دهند.
سیاست چماق و هویج:
مظلوم کوبانی، فرمانده کل SDF، و الهام احمد، که عملاً وزیر امور خارجه کوردهای سوریه محسوب میشود، روز چهارشنبه در دمشق با الشرع دیدار کردند تا درباره ادغام و نقشهای احتمالی برای خود و همرزمانشان در دولت گفتگو کنند. به گزارش رسانههای کوردی، احمد برای سمتی در وزارت امور خارجه سوریه در نظر گرفته شده است، در حالی که گمان میرود کوبانی بیشتر علاقهمند به تشکیل حزب مختص به خود باشد؛ اقدامی که منابع مطلع میگویند چندان به مذاق الشرع خوش نمیآید.
منابع آشنا با تفکرات الشرع میگویند که او از کندی روند ادغام، بهویژه ادغام جنگجویان SDF در ارتش ملی، کلافه شده است. گفته میشود موضوع فهرستبندی و تحویل تمام سلاحهای آنان یکی از موانع اصلی است؛ موضوعی که مایه نگرانی آنکارا نیز هست. از قضا، شیبانی گفت: «ما در حال کار برای حلوفصل موضوع سلاحهای خارج از کنترل دولت و مبارزه با تروریسم هستیم.»
کوردها نیز به نوبه خود، از مقاومت دمشق در برابر گنجاندن حق آموزش به زبان کوردی در قانون اساسی و عدم اجازه به جنگجویان زن خود برای پیوستن به ارتش ملی ناراضی هستند.
بیشتر بدانید:
اقدامات الشرع برای تثبیت کنترل کامل، تنها به کوردها محدود نمیشود. محمد الجاسم – معروف به ابو عمشه، رهبر تیپ سلطان سلیمان شاه، یکی از خشنترین و فاسدترین گروههای شورشی سنی که با حمایت ترکیه با SDF جنگیده بود – در این هفته عملاً از قدرت خلع شد. او از فرماندهی لشکر ۶۲ ارتش ملی که متشکل از جنگجویان تحت امر اوست برکنار شد و به عنوان فرمانده سپاه منطقه مرکزی که در حمص و حماه مستقر است، منصوب گشت؛ منطقهای که از مقر قدرت او در شمال غرب حلب بسیار دور است.
شیبانی در جریان کنفرانس خبری روز پنجشنبه خاطرنشان کرد که یک سوریه «عاری از تروریسم و شبهنظامیان» و متحد به عنوان یک کشور «یکپارچه»، «قویترین تضمین» برای حفاظت از مرزهای مشترک ترکیه و سوریه است.
