قندیل پرس
ابراهیم شیخو، حقوقدان و عضو سازمان حقوق بشر عفرین در مصاحبه اختصاصی با قندیل پرس ضمن اشاره به اینکه سند و مدرک جدیدی دال بر ورود آوارگان حماس به عفرین وجود ندارد گفت: ترکیه در طول 5 سال گذشته با سکوت نهادهای بین المللی و جامعه جهانی در عفرین و دیگر مناطق اشغالی همچنان به اشغالگری خود و نقض حقوق بشر ادامه می دهد و با سیاست تغییر بافت جمعیتی منطقه سعی دارد این سرزمینها را به سرزمینهای ترکیه الحاق کند.
قندیل پرس: گزارش هایی از تغییر دموگرافی منطقه و اخیرا اسکان فلسطینی ها در عفرین اشغالی وجود دارد، در همین زمینه چه اطلاعاتی برای مخاطبان ما دارید؟
ابراهیم شیخو: همانطور كه مطلع هستيم وضعيت دموگرافي و نقشه اصلی دولت اشغالگر ترك در مناطق اشغالی، تغيير دموگرافي مناطق كوردنشين است و براي توجيه اين كار هم، اسامي مختلفي از جمله شاخه زيتون، چشمه صلح و اسامی از این قبیل را بر آن نهادند.
اما وضعيت اين منطقه مشخص و عيان است، جهانیان نيز مطلع هستند. در كل نقض حقوق بشر در اين منطقه رخ ميدهد. در نتيجه اين اشغالگري، صدها هزار نفر از خلق ما آواره شدند. تنها در عفرين 300 هزار نفر آواره شدند و به جاي آنها مردماني از ملت عرب و تركمن و خانواده فلسطينيها اسكان داده شدند. فلسطينيهايي كه سال 2018 وارد سوريه شده بودند، در حومه دمشق و حلب و … اسكان داده شدند و اين مناطق تحت كنترل سوريه و ارتش ملي است و آنها به همراه خود اين خانوادهها را به شمال سوريه منتقل كردند.
طبق آماري كه يك مركز فلسطيني پس از سال 2018 منتشر كرده، 1500 خانواده فلسطيني وارد شمال سوريه شدهاند. 500 خانواده آنها در عفرين و در اردوگاه دیربلوط و روستاي تلطويل از توابع عفرين اسكان داده شدند. اما درباره آخرين اوضاع و ورود خانواده از مناطق تحت كنترل حماس و غزه به شمال سوريه، اطلاعي ندارم و تنها رسانهها هستند كه اين موضوع را پوشش ميدهند. اما در كل چنين اتفاقي رخ نداده، اخبار و اطلاعاتی در این زمینه منتشر ميشود اما سند و مدركي براي اثبات اين ادعا وجود ندارد. ما تلاش كرديم تا از نزديك وضعيت را بررسي كنيم اما چيز خاصي دستگيرمان نشد، اين اخبار تنها در رسانهها منتشر شده است.
قندیل پرس: از زمان اشغال عفرین، کوچ اجباری به ساکنان منطقه تحمیل شده است، وضعیت آوارگان را چطور ارزیابی می کنید؟
ابراهیم شیخو: ما اطلاع داريم كه تركيه در كنار تغيير دموگرافي، پرونده پناهندگان را نيز به جريان انداخت. ما ميگوئيم 300 هزار نفر آواره شدهاند، اما همزمان اردوگاه آوارگان نيز ايجاد شد. در منطقه شهبا 5 اردوگاه ايجاد شد. اكثر ساكنين اين كمپ از عفرين هستند. با زور و قوه قهريه و زور سلاح به اين اينجا رانده شدهاند. در اين اردوگاه وضعيت نابسامان و دشواري دارند چرا كه تحريم منطقه از جانب رژيم سوريه و از سوي ديگر حملات روزانه عليه منطقه و شهر و روستاهاي شهبا كه توسط دولت تركيه و ارتش ملي سوريه كه به نام اپوزسيون فعاليت دارد؛ انجام ميشود و روزانه اين گروه نيز حملاتي عليه منطقه انجام ميدهد. اين آشفتگي، وضعيت را بدتر كرده است. مشكلاتي در اين خصوص وجود دارند. حملات عليه آوارگان متوقف نشده است. با شروع فصل زمستان، آوارگان با دشواريهاي بيشتري روبرو هستند، مايحتاج روزانه به ویژه نيازمنديهاي كودكان از جمله شير و خوراك و نوشيدني و نيازمنديهاي آموزشي كه از همه مهتر نبود سوخت براي مدارس است، این اردوگاه ها با مشكلات و كمبودهای اینچنینی مواجه هستند و همه اينها براثر بمبارانهايي بوده كه تركيه در منطقه انجام داده است. اين مشكلات در كنار آواره بودن، سبب دشواري و ايجاد مشكلات مضاعفي براي مردم منطقه ميشود. اين مسائل براي مردم بسيار دشوار و مشكلآفرين است. آنها آرزوي بازگشت به خانه و كاشانه خود را در سر دارند. اما ميدانيم كه اوضاع داخلي عفرين وخيم است. وضعیت بغرنج نقض حقوق بشر در عفرین از سال 2018 تاکنون ادامه دارد. 5 سال مداوم اين نقض حقوق بشر ادامه دارد. در اين مدت، بازدداشت و دستگيري، شكنجه و ضرب و شتم، و تغيير دموگرافي منطقه صورت گرفته است. تركيه با هر روشي تلاش كرده تا هويت كوردي را از عفرين بزدايد. لذا مشاهده ميشود كه تاحدودي هم به هدف خود رسيده است. در سطح خوبي اين كار را انجام داد. آمار جمعيتي كوردها اكنون در عفرين بين 190 تا 200 هزار نفر است. اما در كنار اين آمار كوردها، 640 هزار عرب در اين منطقه اسكان داده شدهاند كه در كنار آنها تركمن و 500 خانواده فلسطيني هم هستند. همه اينها در عفرين اسكان داده شدند.
كمكهاي مردم و بشردوستانه نيز به منطقه ميرسد، البته اين كمكها به اعراب و تركمنها ميرسد و در عوض تركيه كوردها را با زور سلاح و قوه قهريه از عفرين بيرون ميراند و حال در كمپ شهبا ساكن هستند و در اينجا از تمامي كمكها بهرهمند ميشوند. نقشه تركيه به كارگيري كارت فشار عليه جامعه جهاني درخصوص آوارگان سوريه بود كه همين كارت فشار را نيز عليه آوارگان عفريني در منطقه بكار ميگيرد. فراموش نكنيم در سری كاني و گري سپي نيز وضعيت به این شکل است.دولت سوريه نيز اجازه ورود مؤسسات بينالمللي به شهبا را جهت ارائه خدمات انساني و بشردوستانه نميدهد.
قندیل پرس: اکنون، وضعیت حقوق بشر در عفرین اشغالی چگونه است؟
ابراهیم شیخو: گفتيم وضعيت حقوق بشر در عفرين وخيم است. مشكلات زيادي وجود دارند. چراكه نهادها و مؤسسات بينالمللي چشم و گوش خود را بسته و در سكوت آنها و در سایه تحولات خاورمیانه، تركيه به جنگافروزي و درگيري در منطقه ادامه ميدهد. جنگ غزه بين اسرائيل و حماس نيز، بر اوضاع منطقه تاثيرگذاشته است. از شروع اين وضعيت تاكنون، حملات عليه منطقه شهبا به طور مداوم ادامه دارد. در منطقه شراوا نيز وضعيت به همین شکل است. تركيه در داخل عفرين به عنوان يك اشغالگر، شهروندان را دستگير میکند، آنها را ميربايد و اين اقدامات تركيه بيش از پيش در سال 2023 مشاهده شد. وضعيت دشواري بود. در فصل برداشت زيتون در سال 2023 و 2024 باج و ماليات بيشتري براي صاحبان بستان و باغهاي زيتون تحميل كرد. در اوايل سال 2018 و 2019، دستگيري و ربودن شهروندان بيشتر بود، اما در سال 2023 اپوزسيون سوريه با همكاري تركيه، درصدد بودند جنگ ديگري را در منطقه شعلهور كنند. از طريق شيوههاي اقتصادي و فقيركردن و گرسنه نگه داشتن مردم، درصددند بارديگر مسير آواره شدن را هموار كنند تا مردم بيشتري آواره شوند. اما هنوز هم مردم به خاك و وضعيت خود در اين منطقه پايبند هستند اما وقتي فرصت زندگي نباشد، انسان مجبور به كوچ كردن خواهد شد. اينها درصددند اين نقشه شوم خود را اينگونه عملي كنند و مردم را از آنجا بيرون برانند و به جاي آنها عرب و تركمن و فلسطيني و … را اسكان دهند. همزمان كشتن و ربودن نيز ادامه دارد. روزانه انفجارهايي در عفرين رخ ميدهد، اين درحاليست كه قبل از اشغال اين شهر توسط تركيه، انفجاري رخ نميداد. حتي در دوران حكمراني سوريه نيز اينگونه نبود. اما از زمانيكه تركيه عفرين را اشغال كرده و به همراه خود و در كنار نيروهاي اطلاعاتي خود، 50 گروه مسلح اپوزسيون سوري را وارد منطقه كرده، نقض حقوق بشر از همه لحاظ محرز است و روزانه صورت ميگيرد.
قندیل پرس: به نظر شما ترکیه چه برنامه ای برای آینده عفرین دارد؟
ابراهیم شیخو: ترکیه به خاطر سكوت نهادهاي بينالمللي در عفرین و مناطق دیگر نقض حقوق بشر میکند و كسي نميپرسد که تركيه در منطقه چكار ميكند و به دنبال چيست؟ و لذا در سايه اين سكوت به كار خود ادامه ميدهد. تركيه درصدد است هويت عفرين را كه در منطقه به عنوان يك منطقه كوردي شناخته شده است؛ از طريق تغيير دموگرافي اين قوم اصيل را از آنجا براند و زبان تركي و عربي را بر مردم تحميل كند و از سوي ديگر اين منطقه داراي خصوصيات خاص خود است از جمله اينكه آن منطقه يك منطقه تركي است نه به خاطر تغيير دموگرافي بلكه به خاطر سطح ترك كردن (تغيير اسامي محلات و زبان و …) منطقه. تركيه در اين راستا مشغول كار و فعاليت است تا عفرين را به عنوان يك شهر تركي معرفي كند. تمامي مؤسسات در عفرين پس از اشغال شدن آن، تاسيس شدهاند و همگي تحت نظارت و كنترل تركيه قرار دارند. از جمله شوراي محلي و آموزش و پرورش و …. برنامه تركيه را اجرا ميكنند. فرماندار تركيه در هاتاي، يك روز در ميان در كاخ قديمي عفرين حضور دارد و كارش را انجام ميدهد. اين موضوع سؤالاتي را با خود مطرح ميكند، اينكه كل منطقه را تبديل به بخشي از قلمرو تركيه كردهاند. به عبارتي، شبيه آنچه در سال 1939 در اسكندرون رخ داد و ارتش در اين شهر مقاومت نكرد و شهر را به تركيه واگذار كرد و تركيه نيز چند سال بعد، رفراندمي برگزار كرد و اكثريت مردمان اين شهر به ملحق شدن به تركيه راي مثبت دادند و اسكندرون ضميمه خاك تركيه شد. اكنون تركيه همان سناريو و سياست را تكرار ميكند و درصدد است مناطق اشغالي از جمله عفرين را كه داراي ويژگيهاي خاص خود است، ضميمه خاك تركيه كند. عفرين هممرز با تركيه است و با آن همسايه است. از لحاظ جغرافيایی، به هم نزديك هستند. شباهتي هم بين جغرافياي اسكندرون (هاتاي) با عفرين وجود دارد. تركيه از اين موضوع به نفع خود استفاده ميكند. حتي از لحاظ طبيعي و …، از سرمايههاي موجود در اين منطقه، بهرهبرداري ميكند. اينها عوامل اصلي هستند و در كنار اين عوامل نيز نيروهاي تركمن را در مرز عفرين با تركيه مستقر كردهاند، با اين كار سعي دارد يك كمربند تركمني در منطقه ايجاد كند تا در زمان برگزاري رفراندوم، به عنوان هموطن تركي، كمك حال تركيه باشند. در همين راستا، شاهد تسخير مركز فرهنگ در عفرين توسط مؤسسه يونيسم تركيه بوديم كه رئيس آن گفت هزاران سال است، ترك و عرب و كورد در اين منطقه در كنار هم و با هم زندگي كردهاند! اما بنده كه خود اهل عفرين هستم، هيچ وقت شهروند ترک را در اين شهر نديدهام. عرب بودند، آن هم تقريبا 5 درصد از كل جمعيت را تشكيل ميدادند، اما ترك نبود، تركمن هم نبود. تصريح و اظهارنظر آنها، بر هدف اصلي و خواست آن در منطقه تاكيد دارد كه درصدد است عفرين را نيز همچون اسكندرون كه در سال 1939 اشغال كرد و ضميمه خاك خود كرد، به اين سرنوشت دچار سازد.
