قندیل پرس
✍ پارسا برزی
هر دیپلماسی موفقی در آیندەی کوردستان از طریق حفظ سرمایەهای سیاسی پیشین ـ اعم از احزاب سیاسی، جنبشهای مدنی، سرمایەهای نمادین، حرکتهای فرهنگی و … ـ و بسط و گسترش آنها و سعی برای همافزایی میان این سرمایەها و در صورت لزوم اصلاح و رفرم متناسب با موقعیت در نهادهای موجود صورت میگیرد.
نفی یا بیاهمیت انگاشتن سرمایەهای سیاسی کوردستان که در طول دهەها و بعضا قرنها بر هم انباشتە شده است، بە معنی خالی کردن موجودی حسابی سیاسی است کە دستمایەی اولیەی حرکتهای بعدی محسوب میشود. گرایشی که در پی آن است کە حتی کامیابیهایی مانند ایجاد ائتلاف میان احزاب کوردی را نوعی شکست قلمداد کند، نمیتواند تحلیل درستی از آیندەی جنبش کوردستان ترسیم کند.
نگاهی که فاصلەی میان هر برنامە و استراتژی سیاسی و اجرای آنها را تنها و تنها یک تصمیم میداند و در صورت عدم اجرای آن برنامه، یا گناه را متوجه عدم توانایی کنشگران سیاسی برای برنامەریزی و تعیین استراتژی میداند یا متوجه عدم توانایی برای اجرایی کردن آن برنامەی خاص میداند، و حتی نیمنگاهی به امکان یا عدم امکان عملی کردن آن برنامه و استراتژی نداشتە باشد، احتماڵا یا به دام نوعی ایدەآلیسم خام افتاده است یا عمدا میخواهد تصویری کژگونە از وضعیت جنبش ترسیم کند.
تحلیلی کە سعی میکند شکست نسبی در یک بخش از کوردستان را بەعنوان پیروزی بزرگ بنمایاند و موفقیت نسبی در بخش دیگری از کوردستان را شکستی چشمگیر معرفی کند، خالی سوگیری نیست و مخاطب بە سادگی ضعف آنرا تشخیص میدهد.
شاید بگویید وقتی طرف مقابلمان وضعیت نامطلوبی را بر ما تحمیل میکند، خود این تحمیل نشاندهندەی عدم کفایت ما برای سیاستورزی است. میگوییم درست است که طرف مقابل ما در یک یا چند مورد، وضعیتی را که برای او مطلوب و برای ما نامطلوب است بر ما تحمیل میکند، ولی ما هم در موارد دیگری دقیقا کاری میکنیم که مطلوبهای ما و نامطلوبهای دشمنانمان بەوقوع بپیوندد.
بەعنوان مثال حاکمیت ایران، احزاب کوردی را غیرقانونی اعلام کردە است و اجازەی فعالیت قانونی و رسمی به آنها نمیدهد. عدم اجازەی فعالیت رسمی و قانونی در داخل کشور، وضعیتی نامطلوب برای احزاب کوردی و وضعیتی مطلوب برای حاکمیت است. در عوض احزاب کوردی چنان حرکت کردەاند که گفتمان مورد پسند آنها در طول دو یا سه دهە از یک منطقەی محدود، به جغرافیای بسیار وسیعتری گسترش یافتە و در مقابله با عدم اجازەی فعالیت قانونی موفق شدەاند که محافل سیاسی جهانی را متقاعد کنند که نادیده گرفتن آنها در میدان سیاست کوردستان مقدور نیست. این یک وضعیت مطلوب برای احزاب کوردی و وضعیتی نامطلوب برای حاکمیت است.
حال اگر تحلیلگری همین وضعیت حذف و تبعید و خشونت اعمال شده در فضای اختناق و انسداد را با این توجیه که به هر حال اتفاق افتاده است، در کارنامەی احزاب کورد ثبت کند، بسیار بعید است که تصور درستی از وضعیت موجود داشتە باشد.
شاید جستجوی پاسخهای دقیق برای پرسشهای زیر تاحدی بتواند نوری بر موضوع مورد بحث ما بتاباند.
پرسش اول. حملات پیدرپی جمهوری اسلامی به پایگاههای احزاب کوردی، بەواسطەی آن است که رژیم این احزاب را ناچیز و کماهمیت میشمارد یا بەواسطەی آن است که آنها را نیروهای موثری میداند؟
پرسش دوم. آیا ایجاد کانال ارتباطی نیروهای ائتلاف با احزاب و شخصیتهای کورد، با توجە بە برآورد نفوذ و میزان تاثیرگذاری آنها صورت گرفتە است یا بدون این برآورد؟
پرسش سوم. حساسیت نیروهای اپوزیسیون غیر دمکرات و تمرکزگرای ایرانی در برابر برجستە شدن نقش احزاب کورد، نشانەی اهمیت آنهاست یا بیاهمیت بودن آنها؟
در این جنگ روایتها کسانی که میخواهند روایت شکست را برای طرف کورد جعل کنند و تصویر کوردها را بەعنوان طرف همیشه بازنده ترسیم کنند، در پی ایجاد دورنمایی روشن برای آیندەی کوردها نیستند، بلکه میخواهند آنها را از عاملیت باز دارند.
تردیدی نیست ابداع برنامەها و خطمشیها و تاکتیک و استراتژیهای نوین متناسب با موقعیتهای جدید، برای احزاب کوردی ضرورتی انکارناپذیر است. اما همەی این ابداعات علیالقاعده از دست طرفهایی برمیآید که تاکنون داشتەهایی را در کارنامەی خود ثبت کردەاند و از نوعی عاملیت سیاسی برخوردار باشند. وقتی کسانی درصددند مطابق با تصویری بسیار غلط و غیر واقعبینانە، چنان القاء کنند که احزاب کوردی هیچ داشتە و آوردەای در انبان مبارزاتی خود ندارند، بیش از آنکە بخواهند گذشتەی جنبش کوردی را نقد کنند، خواسته یا ناخواستە دربارەی آیندەی سیاسی کوردستان شبهەافکنی میکنند.
در شرایط کنونی سعی برای حذف یا کمرنگ کردن نقش مرجع یا مراجع معتبر و موثر سیاسی کورد، تا حد بسیار زیادی از میزان تاثیرگذاری و عاملیت کوردها میکاهد. تقلیل احزاب کوردی به “احزاب مسلح” و تعریف کارکرد این احزاب به “تولید خشونت”، جهتگیری بسیار شبهەناک و معوج و مخربی است. بسیار مهم است که مراجع سیاسی خود را بشناسیم، به گسترش نقاط قوتشان کمک کنیم و کاستیهایشان را اصلاح کنیم.
