قندیل پرس
هوگر ابراهيم ميگويد: ”عبارت (انزوا ادامه دارد) به خودي خود معلومات جديدي را به ما ميدهد، چراكه همه ميدانند حدود 43 ماه هيچ ملاقاتي صورت نگرفته است. مگر اوجالان نميداند كه رهبر پكك از اين موضوع مطلع است؟ پس چرا بر وجود تداوم انزوا تاكيد دارد؟ بدون شك اوجالان بيش از يك خبر، سيگنالي به رهبري پكك ارسال ميكند مبني بر اينكه او از اين درخواست راضي نيست و بايد آنها موضع خويش را اتخاذ كنند. لذا رهبري پكك در هيچ يك از اظهارات خود استقبال گرمي از اين پروسه نكرد. حتي ميتوانستند عمليات آنكارا را هم متوقف كنند اما نكردند. مصطفي قرهسو هم از اين پيام ميگويد و از قول اوجالان بيان ميكند كه ”هيچ پروسهاي جهت دستيابي به راهحل، وجود نداد“. لذا ميتوان گفت كه انتصاب قيوم، فشاري است بر فعاليت مدني موجود. به عبارتي اكنون تركيه چگونه امرالي را تحت فشار قرار داده تا پكك را راضي به قبول مطالبات دولت كند، به همان نحو نيز فعاليت مدني را تحت فشار قرار داده است. مشخصا عملياتهاي ارتش تركيه عليه مناطق محافظتي ميديا ادامه دارد. پس همانطور كه در پاسخ به سؤال قبلي عرض كردم، اين پروسه در مراحل بسيار ابتداي خود قرار دارد. يعني به مرحلهاي نرسيده كه بتوان اسم راهحل را برآن گذاشت بلكه بهتر است بگوئيم پروسه مذاكره“.
قنديل پرس: براساس اطلاعاتي كه تاكنون منتشر شده، گفتگويي بين دولت تركيه و عبدالله اوجالان انجام شده و اوجالان نيز با رهبر پكك گفتگو كرده و همچنين ملاقاتي هم در امرالي با اوجالان انجام شده كه وي از اين طريق پيامي كوتاه را به افكار عمومي ارسال كرده، آيا شما معلومات بيشتري در باره اين گفتگوها داريد و گفتگوها در چه مرحلهاي است؟
هوگر ابراهيم: با عرض سلام و تشكر از شما و عرض سلام خدمت خوانندگان قنديل پرس. راستش بنده چنين اطلاعات ويژهاي ندارم كه در شبكههاي رسمي و غيررسمي بيان نشده باشد. ابتكار عمل درخصوص چنين پروسه حساسي، كاري چندان آساني نيست، چراكه طرفين با حساسيت و دقت با اين موضوع برخورد ميكنند. حق هم دارند، چون قبلا، درز اطلاعات به بيرون، سبب توقف مذاكرات شده است. تفاوت اينبار در اين است كه اطلاعاتي منتشر شده از جانب پكك رد شده و دولت هم رسما آن را تائيد نكرده است اما دست دادن دولت باغچلي در مجلس با اعضاي حزب دم، اطلاعات درز كرده به بيرون درباره تماس تلفني امرالي – قنديل، به نحوي تائيد كرد. اين روزها خبر ديگري هم منتشر شده كه گويا نشستي بين نمايندگان آكپارتي و جنبش سياسي كورد در بروكسل برگزار شده اما اين خبر هم تائيد نشده است. در اين خبر از فردي سخن به ميان آمده كه گويا در نشست حضور داشته كه (براساس اطلاعات بنده) آن فرد خيلي وقت است فعاليت سياسي و تشكيلاتي ندارد. بنابراين احتمال دارد اين اطلاعات زياد قابل اطمينان نباشند. خاصتا وقتي كه سخن از نماينده آكپارتي است نه به عنوان دولت. به هر حال، موضوعي هست اما تاكنون بطور كامل مشخص و شفاف نيست و معلوم هم نيست كه در چه مرحلهاي قرار دارد. به نظر من اين پروسه از گام برداشتن بيشتر، هنوز در ابتداي مسير قرار دارد.
قنديل پرس: به نظر شما چه تغييراتي رخ داده كه اين گفتگوها در چنين مقطع زماني شروع شدند و هدف دولت تركيه چيست؟
هوگر ابراهيم: با در نظر گرفتن تغييرات سياسي در سطح منطقهاي و جهاني، راهحل قضيه كوردها در تركيه، براي ابرقدرتها و خود تركيه نيز، همچون ضرورتي است كه خود را تحميل ميكند، چون جايگاه ژئوپولتيك و ژئواستراتژيك تركيه براي ناتو و اتحاديه اروپا، اهميت خود را حفظ كرده است. در سطح داخلي هم، تغييرات جدي در نقشه سياسي رخ داده است. آكپارتي و اردوغان ديگر نميتوانند به تنهايي بر تركيه حكمراني كنند. چون آكپارتي روز به روز محبوبيتش در بين مردم كاهش مييابد و اقتصاد تركيه هم در سراشيبي قرار دارد، در كنار اينها، قابليت حل اين قضيه توسط اردوغان وجود ندارد. همانطور كه ملاحظه كرديم در دور نخست انتخابات اخير رياست جمهوري ، نامزدها آراي مدنظر را كسب نكردند و انتخابات به دور دوم كشيده شد. لذا خيلي از ناظران شروع اين پروسه را به عنوان تاكتيكي از جانب اردوغان تحليل ميكنند كه درصدد است از اين طريق قانون را تغيير دهد و در انتخابات آتي بارديگر رئيس جمهور شود. به نظر من اين كل بازي نيست بلكه اين گام را به عنوان ابتكار عملي عميق ميبينم. خاصتا سخني كه باغچلي گفت و اردوغان هم آنرا تائيد كرد. سپس، به غير از حزب خوب و حزب ظفر كه از حزب باغچلي جدا شدهاند، كليه احزاب ديگر به نوعي از اين اقدام حمايت كردهاند.
با درنظر گرفتن تغييرات منطقه، خاصتا 7 اكتبر 2023 و درگيريهاي ايران و اسرائيل، ميتوان گفت كه اين پروسه تنها يك بازي ساده نيست. اگر نيت خرابي هم در پشت اين قضيه باشد- آنگونه كه رهبري پكك مدعي است – دست دولت در سايه است نه آكپارتي. آن وقت ميتوان گفت خود اردوغان و آكپارتي هم به بازي گرفته ميشوند.
قنديل پرس: دولت تركيه از يك سو ابتكار عمل را در اختيار ميگيرد و از سوي ديگر هم سياست قيوم و بمباران غرب و جنوب كوردستان را در پيش گرفته، چه ارزيابياي براي اين موضوع داريد؟
هوگر ابراهيم: شايعه تماس تلفني بين امرالي و قنديل از ابتداي ماه سپتامبر امسال، توسط روزنامهنگار هيوا خوشناو منتشر شد و پس از آن عمبرين زمان از المانيتور در باره اين موضوع نوشت. (هرچند هنوز هم پكك آنرا رد ميكند). بعدا در 23 اكتبر عمر اوجالان برادرزاده عبدالله اوجالان، با وي ديدار كرد و پيامي را منتشر كرد.
در هردو رخداد، آنچه جاي دقت و تعجب براي بنده بود اينكه اولا، براساس معلومات هيوا خوشناو، گفتگو بين اوجالان و قنديل با شدت لحن انجام شده و گويا اوجالان تلفن را قطع كرده است. دوما، پيام كوتاه اوجالان كه از طريق عمر اوجالان منتشر شده، با يك جمله كوتاه (انزوا ادامه دارد) شروع ميشود. من همان موقع در كلابهاوس (به زبان كوردي) گفتم كه اين نشانگر آن است كه اوجالان تحت فشار قرار دارد و اوجالان اين پيام را به پكك ميدهد تا بفهماند كه او به اين كار راضي نيست. عبارت (انزوا ادامه دارد) به خودي خود معلومات جديدي را به ما ميدهد، چراكه همه ميدانند حدود 43 ماه هيچ ملاقاتي صورت نگرفته است. مگر اوجالان نميداند كه رهبر پكك از اين موضوع مطلع است؟ پس چرا بر وجود تداوم انزوا تاكيد دارد؟ بدون شك اوجالان بيش از يك خبر، سيگنالي به رهبري پكك ارسال ميكند مبني بر اينكه او از اين درخواست راضي نيست و بايد آنها موضع خويش را اتخاذ كنند. لذا رهبري پكك در هيچ يك از اظهارات خود استقبال گرمي از اين پروسه نكرد. حتي ميتوانستند عمليات آنكارا را هم متوقف كنند اما نكردند. مصطفي قرهسو هم از اين پيام ميگويد و از قول اوجالان بيان ميكند كه ”هيچ پروسهاي جهت دستيابي به راهحل، وجود نداد“. لذا ميتوان گفت كه انتصاب قيوم، فشاري است بر فعاليت مدني موجود. به عبارتي اكنون تركيه چگونه امرالي را تحت فشار قرار داده تا پكك را راضي به قبول مطالبات دولت كند، به همان نحو نيز فعاليت مدني را تحت فشار قرار داده است. مشخصا عملياتهاي ارتش تركيه عليه مناطق محافظتي ميديا ادامه دارد. پس همانطور كه در پاسخ به سؤال قبلي عرض كردم، اين پروسه در مراحل بسيار ابتداي خود قرار دارد. يعني به مرحلهاي نرسيده كه بتوان اسم راهحل را برآن گذاشت بلكه بهتر است بگوئيم پروسه مذاكره.
قنديل پرس: موضع و واكنش پكك درباره اين گفتگوها را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
هوگر ابراهيم: جداي از دفعات قبل، اينبار طرفين بر ضعفهاي همديگر حساب باز كردهاند و جوانب قوي همديگر را مدنظر قرار نميدهند. بنابراين طرفين سقف مطالباتشان را بسيار افزايش دادهاند. تركيه بدون در نظر گرفتن توافقنامهاي كه درخصوص حقوق بشر امضا كرده، انزوا عليه اوجالان را تحميل كرده و هيچ كس هم بطور جد از وي انتقاد نميكند. از سوي ديگر، خود را از لحاظ نظامي موفق ميپندارد و عملياتهايي خود را عليه قنديل و كوردستان سوريه ادامه ميدهد. پس تركيه نقطه ضعيف پكك را در اختيار دارد اما حسابي براي پتانسيل پكك نميكند. به ويژه از لحاظ نظامي. پكك هم درصدد است نشان دهد كه ديدگاه تركيه درخصوص پكك اشتباه است و از سوي ديگر ارزيابيهايش درمورد وضعيت بحران كنوني تركيه است. به عبارتي اين موضوع را در نظر نميگيرد كه بايد تركيه از اين بحرانها عبور كند. لذا طرفين، قضيه را زياد جدي نميگيرند. اين موضوع از جانب تركيه بسيار واضح و روشن است. از سوي پكك هم، زباني خشن بكارگرفته ميشود كه متفاوت از دفعات قبل است. به نظر من اين زبان حل مسائل نيست.
قنديل پرس: روزي كه عمر اوجالان با عبدالله اوجالان در امرالي ملاقات كرد، يك تيم از گريلاهاي پكك به مركز صعنت نظامي تركيه حمله كردند، پكك رسما مسؤليت اين حمله را برعهده گرفت. اما اعلام كرد نبايد اين حمله در چارچوب گفتگوها ارزيابي گردد. نظر شما درباره اين حمله و تاثيرات آن بر گفتگوها چيست؟
هوگر ابراهيم: در پاسخ سؤال قبلي اشاره كردم كه طرفين بر ضعفهاي همديگر تمركز كردهاند؛ لذا تلاش دارند همديگر را تحت فشار قرار دهند. تركيه از يك طرف موضوع گفتگوها را مطرح ميكند و از سوي ديگر هم قيوم منصوب ميكند. پكك هم از يك طرف عمليات انجام ميدهد و از سوي ديگر هم ميگويد ”ارتباطي به اين پروسه ندارد“. فكر نكنم پكك توان متوقف كردن اين عمليات را نداشت. همچنین باید در نظر داشته باشیم که هنوز اين پروسه به سطحي نرسیده است که حساسیت های یکدیگر را در نظر بگیرند.
قنديل پرس: شكست يا موفقيت اين گفتگوها چه تاثيري بر قضيه كوردها در كل، و به ويژه بر كوردها در تركيه دارد؟
هوگر ابراهيم: به نظر من جنبش سياسي كوردي، كه خواستار يافتن راهحلي سياسي است، بايد زبان سياسي و ديپلوماسي دقيقتري بكاربگيرد. چراكه اين پروسه تنها محدود به تركيه نيست بلكه ابعادي اقليمي و بينالمللي دارد كه پكك بهتر از هركسي متوجه آن است.
در نتيجه پروسه گفتگوها در سال 2013، فعاليت سياسي و مدني كورد در تركيه، گام مهمي برداشت و حالا به مرحلهاي بسيار خوبي رسيده و نقش حائز اهميتي در در توازان انتخابات رياست جمهوري، شهرداريهاي شهرهاي مهمي همچون استانبول و مجلس تركيه، ايفا خواهد كرد. به همين خاطر مذاكره و حل قضيه به نفع فعاليت سياسي و مدني كوردهاست و آنرا تقويت خواهد كرد.
درمورد ديگر بخشهاي كوردستان نيز، حل قضيه كوردها در تركيه، كليد حل قضيه كوردها در منطقه خواهد بود. لذا هر گامي كه در اين جهت برداشته شود، تاثير مهمي بر قضيه كورد بر ديگر بخشها خواهد گذاشت. در سوريه يك موجوديت سياسي ايجاد شده كه مانع اصلي بقاي اين موجوديت، دولت تركيه است. اگر قضيه كوردها در تركيه حل شود، اين مانع بر سر راه كوردستان سوريه هم برداشته خواهد شد. از سوي ديگر تركيه در امور عراق مداخله ميكند. مثلا تركيه فرودگاه بينالمللي سليمانيه را تحريم كرده است و پروازهايش به فرودگاه اربيل ادامه دارد. هرچند خبري منتشر شده مبني بر اينكه بافل طالباني در نشست خود با مقامات تركيه خواستار لغو اين تحريم شده است. پس حل قضيه كورد در تركيه، تاثيرات مثبتي بر كوردستان عراق خواهد گذاشت نه منفي. در ايران نيز، تركيه در بين آذريها تفكرات تورانيسمي را ترويج ميكند، خاصتا در مناطقي كه كوردها و آذريها با همديگر زندگي ميكنند. پس به نتيجه رسيدن اين پروسه، تاثيرات مهم و مثبتي بر ديگر بخشهاي كوردستان خواهد داشت.
* این مصاحبه نسخه ترجمه شده از زبان کردی می باشد.
