قندیل پرس
ریبوار كريم ولي ميگويد: ”اين گفتگوها از نظر من وقت گذراني است و در حقيقت آنچه از ديد بنده حائز اهميت است اينكه اردوغان ميخواهد قانون را دستكاري كند. به نظر من دو هدف اصلي را دنبال ميكند، نخست، دستكاري قانون تا اردوغان قادر باشد تا آخر عمرش رئيسجمهور باشد، دوم، در وضعيت كنوني، اختلاف و شكاف در بين پكك ايجاد كند. جبهه موافقي با اردوغان و يكي مخالف ايجاد ميگردد“.
قنديل پرس: براساس معلوماتي كه تاكنون منتشر شده، گفتگوي بين دولت تركيه و عبدالله اوجالان انجام شده و سخن از اينست كه اوجالان با رهبران پكك هم گفتگو كرده و ديداري هم در امرالي انجام شده كه در آن اوجالان پيامي را براي افكار عمومي ارسال كرده است. آيا شما به عنوان يك روزنامهنگار معلومات بيشتري در اين باره داريد؟ گفتگوها در چه مرحلهاي است؟
ریبوار كريم ولي: منم از رسانهها شنيدم. اما من واقعا زياد مطمئن نيستم و زياد هم خوشنود نيستم، چون گفتگو در شرايطي برگزار ميشود كه طرفين در وضعيت و جايگاه يكساني باشند. جناب اوجالان اكنون در زندان است و حكومت تركيه با خواست و اراده خود با مسئله رنداني بودن جناب اوجالان برخورد و رفتار ميكند. يك روز دوست ندارد، او را منزوي ميكند و دو سه سال اجاره نميدهد كسي با او ملاقات كند و روزهم كه مناسب با مصلحت و منفعتش باشد؛ اجازه خواهد دارد خانواده يا وكلايش با وي ملاقات كنند يا با جهان بيرون ارتباط داشته باشد. گفتگوها چگونه انجام شده و در چه سطحي، اين يك موضوع ديگر است اما اين انتظار كه جناب اوجالان وارد مجلس تركيه شود و از پكك بخواهد سلاحهايش را زمين بگذارد و در مقابل تغييرات كوچكي درحق وي كه در زندان به سر ميبرد؛ انجام پذيرند؛ فكر نكنم درخواستي منطقي باشد. فكر نكنم مطالبهاي اخلاقي باشد. خاصتا كه جناب اوجالان 25 سال از عمرش را در زندان سپري كرده آنهم به خاطر يك قضيه، اگر اينطور باشد همه چيز درحق وي ضرب صفر خواهد شد. كه فكر نكنم همچنين كاري بكند. كاري كه دولت باغچلي از او خواسته انجام نخواهد داد. برعكس اگر زمينهاي برابر ايجاد شود، جناب اوجالان آزاد شود يا شروط زندان دستخوش تغييرات بزرگي گردد مثلا حصر خانگي يا حداقل به وي اجازه داده شود فعاليت سياسي و مدني خود را در قالب مشخصي انجام دهد، شايد با اين روش، مذاكره تا حدي عادلانه باشد اما پيش شرط هر خلعسلاحي براي پكك اينست كه دولت تركيه هم در مقابل گامهايي بردارد. متاسفانه آنچه كه شاهد هستيم، اصلا ربطي به اوضاع و احوال كنوني ندارد. فردي كه قصد صلح و گفتگو را داشته باشد، بايد بيشتر در اين زمينه زمينهسازي كند. آنچه بنده شاهد هستم اينست كه دولت تركيه فقط حرف ميزند و هيچ گام عملي برنميدارد. سخني بي محتوا كه انسان هيچ گونه احساسي از اينكه اين حرف از ته دل و جدي باشد و قصد حل اين قضيه را داشته باشند؛ ندارد. اما امروزه وضعيت تركيه ار لحاظ اقتصادي و سياسي و نظامي، در بين دو لب اردوغان واقع شده، اگر اردوغان واقعا و جداً خواستار حل قضيه كوردها باشد، و خواستار پايان دادن خشنونت در تركيه باشد، توانايي دستكاري خيليچيرها را در مجلس دارد. قادر است خيليچيزها را تغيير دهد. اما من احساس ميكنم باز هم درصدد است كلاهي ديگر را بر سر كوردها بگذارد و اين كار را تحت عنوان گفتگو و تلاش جهت حل قضيه كوردها انجام ميدهد.
شايد يك وقتهايي هفتاد و پنج درصد مردم از پروژههايش حمايت ميكردند كه شروع كرده بود و ميخواست به نام آكپارتي با هدپ اقداماتي را انجام دهد اما مشاهده كرديم كه چگونه خود پيشنهاد كردند كه اعضاي هدپ در مجلس به قنديل و امرالي بروند، گفتگو كنند و پيام رد و بدل كنند، اما در نهايت همه را دستگير كردند و به اتهام ترور محاكمه كردند و به حاشيه راندند. مثلا عثمان بايدمير اكنون كجاست؟ ميتوانست يكي از شخصيتهاي اصلي و بزرگ در منطقه باشد كه نمايندگي كوردها و صلح در تركيه را برعهده بگيرد. اين گفتگوها از نظر من وقت گذراني است و در حقيقت آنچه از ديد بنده حائز اهميت است اينكه اردوغان ميخواهد قانون را دستكاري كند. به نظر من دو هدف اصلي را دنبال ميكند، نخست، دستكاري قانون تا اردوغان قادر باشد تا آخر عمرش رئيسجمهور باشد، هفته پيش باغچلي محتواي مطلب را بيان كرد كه با هدف ابقاي اردوغان است. دوم، در وضعيت كنوني، بين پكك اختلاف و شكاف ايجاد كند. بين پكك و رهبري آن اختلاف بندازد. جبههاي موافق با سخنان اردوغان و گروهي هم مخالف. اين كار تا حد زيادي با هدف ايجاد اختلاف و شكاف در بين پكك، شكست دادن و ايجاد تفرقه است. به نظرمن كه نتيجهاي نخواهد داشت.
قنديل پرس: به نظر شما چه تغييراتي رخ داده كه اين گفتگوها در اين مقطع زماني از سرگرفته شدند و هدف دولت تركيه از آن چيست؟
ریبوار كريم ولي: همانطور كه قبلا هم گفتم، دو هدف دارند يكي اينكه اردوغان در مقامش باقي بماند تا شايد براي دوره ديگر و دورههاي بعدي سركار باشد، تا زمانيكه عمرش اقتضا كند، اما هدف شكست پكك است و اين درخواست بسيار غيرمنطقي است. به عبارتي هيچ منطقي قبول نميكند كه سازماني پس از 40 سال در راستاي تعريف مجدد هويت يك ملت با اصل خويش و با هر نحو و شكلي كه ما شاهد بودهايم فعاليت و مبارزه ميكند و ميجنگد و در حال فعاليت است؛ با يك كن فيكن همه چيز پايان يابد و بدون هيچ برنامه و پروژهاي از رهبرش بخواهي كه سلاحها را زمين بگذارند. نمونه اين اقدام در ايرلند و اسپانيا و … مشاهده شده است. زماني سلاحها زمين گذاشته ميشوند كه حداقل يك مورد از مسائلي كه براي آن سلاح برداشته، محقق شده باشد. ملتي كه طي صد سال گذشته تاكنون انكار شده، اما تركيه اكنون قادر به انكار ملت كورد نيست. حداقل پس از دهههاي هفتاد و هشتاد و تاسيس پكك و تاسيس يك سري سازمان مدني و انجياٌ و كانونهاي روشنفكري و فرهنگي كه در تركيه ايجاد شدند، ديگر انكار موجوديت كورد پايان يافت. وظيفه تركيه اين است كه چگونه با اين قضيه برخورد و رفتار كند اما تا اين دقيقه نيز با وجود اينكه چنين سخناني را هم ايراد ميكنند، اما به فكر انكار هستند. هنوز هم ميگويند كورد تا جايي ميتواند وجود داشته باشد، كه با آنها برادر ديني باشد. به چشم يك امت به آن مينگرند. باور كنيد اين تئوري مليگرايي فاشيستي كه اسلام سياسي كنوني در تركيه را شامل ميشود، در گذشته هم نظير نداشته است. آنچه را كه فتوحات اسلام قادر به انجام آن نبود، آنها درصدد انجام آن يعني نابودي يك ملت هستند. برايشان امر بسيار عادي است كه براي سه چهار ميليون آواره سوري، در كل ادارات زبان عربي را در كنار زبان تركيه به خدمت بگيرند. در محلهاي كه آلمانيها در آن اكثريت هستند، قبض تلفن و آب، با زبان آلماني برايشان ارسال ميگردد. چرا بايد براي همه زبانها عادي باشد اما براي زبان كوردي خير. هزاران و ميليونها نفر از ملت ما در شمال كوردستان تركي بلد نيستند. يا شايد در حد يكي دو كلمه بلد باشند. اما ترك اين را قبول ندارد كه با زبان خودت صحبت كني وكمترين حقي كه در جهان كه درخصوص صحبت با زبان مادري است را قبول ندارد. اينكه با زبان خودت آموزش ببيني، با زبان مادري در دادگاه و ادارات حرف بزني. بنابراين اصلا نيازي به مذاكره با هيچ سازمان و … نيست. اگر دولت تركيه جدي است، اجازه دهد دركنار زبان تركيه زبان كوردي هم اضافه گردد. بخشي از درسها به زبان كوردي باشند. اجازه دهد تلويزيون و رسانههاي كوردي وجود داشته باشند، البته نه بسان آنچه كه آنها تاسيس كردهاند و اكنون موجود است. من به اين پروسه هيچ خوشبين نيستم چراكه آنچه ترك مطالبه ميكند، آخر پروسه است يعني بايد كارهاي زياد ديگري انجام شده باشند، زمينه فراهم شده باشد در تركيه، قيوم برچيده شده باشد، به كليه پروندههايي كه عليه روشنفكران و سياسيون كورد و ملت ما در شمال كوردستان و غرب كوردستان و اروپا تنظيم كرده، پايان دهد. بايد اين موارد را يكجا حذف كند(حل كند) و سپس گامهايي كه تركيه به دنبال آن است را بردارد و اجازه دهد با زبان مادري آموزش و تحصيل انجام شود و اجازه تاسيس آزادانه احزاب داده شود. همانطور كه يكي از احزاب ميگويد من حزب مليگراي ترك هستم، حزبي هم باشد كه بگويد من مليگراي كوردم. چرا براي آنها مجاز باشد و براي اينها خير؟ شايد در جهان حق فردي پيشرفت خوبي داشته باشد اما بايد در تركيه حق دستهجمعي به كوردها داده شود نه حق فردي. بايد عجله نكنيم. اندكي رخدادها را تعقيب كنيم. اما آنچه كه ترك از جناب اوجالان طلب ميكند، آخرين گامي است كه بايد برداشته شود. به عبارتي بايد شروط اوجالان بهبود يابند و در از زندان آزاد شود و در شرايط برابري باشند سپس پروژه طرح گردد و %99 درصد اين پروژه هم توسط حكومت انجام ميشود. آنچه بايد انجام شود، بايد توسط دولت ترك باشد. اگر تركيه كليه اين گامها را برداشت و حقوق اصلي كوردها را رعايت كرد، آن زمان خواهد بود كه پكك هم خواهد گفت كه ديگر نيازي به مبارزه مسلحانه ندارم و اهدافي كه آنها دنبال ميكردند، محقق شده. شايد حتي نيازي به فراخوان جناب اوجالان هم براي خلعسلاح شدن نباشد.
قنديل پرس: دولت تركيه از يك سو ابتكار عمل گفتگوها را در دست گرفته و از سوي ديگر هم به سياست قيوم و بمباران غرب و جنوب كوردستان ادامه ميدهد. نظر شما در اينباره چيست؟
ریبوار كريم ولي: متاسفانه دقيقا اينطور است. آنچه را كه نشان ميدهد كاملا دورويي است، صداقتي در آن وجود ندارد. اين همان سياست هويج و عصا در تركيه است كه هويج را به شما نشان ميدهد و زير عبايش هم يك عصا را پنهان كرده است. اين دوگانگي است، دورويي است و اين خود نشان عدم صميميت در خصوص حل قضيه است. اين يك مانور آكپارتي و مهپ است تا بارديگر اردوغان براي مدت بيشتري بر كرسي اقتدار بنشاند و حداقل اجازه ندهد هيچ ائتلاف چپي در تركيه عليهاش ايجاد گردد، چون اين اواخر قرابت بسيار زيادي از خيلي جهات بين جهپ و حزب دم ايجاد شده است و ديدگاه آنها تا اين لحظه واضحتر است و بنده صميميت بيشتري در سخنرانيها و ديدگاه جهپ ميبينم. جهپ جديد، داراي ديدگاه پيشرفتهاي درخصوص كوردهاست. بسيار بسيار بهتر از آكپارتي است. آكنون آنهايي كه در گذشته فاشيست ميناميديم، بهتر قضيه كوردها را درك ميكنند. در دوران آنها و در انتخابات پيشروي كه مشخص نيست زودهنگام خواهد بود ياخير، آنچه اهميت دارد اينكه بايد كوردها بيشتر به جهپ نزديك شوند تا براي بار دوم موفقيت بزرگتري نصيب جهپ شود. در انتخابات شهرداريها، نقشه تركيه كاملا قرمز بود، اگر همين روند در انتخابات آينده تكرار شود، به معني پايان اردوغان خواهد بود. اگر اردوغان قادر نباشد يكبار ديگر كانديد رياست جمهوري شود، اين به معني پايان آكپارتي در ميدان سياست خواهد بود. بنابراين اين حرف و حديثها را كنار بگذاريد چون هيچ سندي دال بر صداقتشان وجود ندارد. همانظور كه قبلا گفتم، بايد برخي گامها برداشته شوند تا اثبات كند حرفها و ادعاهايشان صحت دارد، اما برعكس به بمباران غرب و جنوب كوردستان ادامه ميدهد. مردم غيرنظامي و بيگناه را ميكشد. اعمال تروريستي انجام ميدهد، اين يعني ترور كه بعضا فردي را كه حتي مسلح هم نيست در اتوميبل شخصياش با پهباد هدف قرار ميدهي و ميكشي، اين ترور است، ترور دولتي، لذا به نظر من صميمت و حسن نيتي در اين كار وجود ندارد.
قنديل پرس: موضع و واكنش پكك به اين گفتگوها را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
ریبوار كريم ولي: از ديد من پكك حزبي با تجربه در خصوص مذاكره و جنگ و اداره بحرانهاي موجود در منطقه است. با وجود اينكه پكك از جانب آمريكا و اتحاديه اروپا در ليست ترور قرار دارد، اما باز هم توانسته كانالهاي ديپلماسي خود با اين كشورها را حفظ كند. اين موضوع صحت دارد كه آمريكا متحد تركيه است و عضو ناتو و در عين حال رهبري ناتو را هم برعهده دارد، اما پكك از طريق كانالهاي مختلف با آمريكاييها در حال گفتگو و مذاكره است. با بريتانيا در حال گفتگو است. بنابراين بنده اين حزب را با تجربه ميدانم و در چهل سال گذشته، نشان داد كه هيچ مشكل بزرگي با رهبر خود در امرالي نداشته است. دولت ترك كليه راهها را جهت ايجاد شكاف بين پكك و رهبري آن امتحان كرده است و سعي كرده نشان دهد پكك به حرف رهبريش گوش نخواهد داد. تركيه درصدد است نقش جناب اوجالان را بيارزش كند يا اينكه درصدد منزوي كردن پكك باشد. اما در نهايت ما خود بهتر بر تاريخ منطقه واقف و آگاه هستيم. تركيبي در رهبري پكك وجود دارد كه نميتوان آنرا از جنبش مدني شمال كوردستان جدا كرد. ديروز هدپ و امروز حزب دم و همگي هم بخشي از امرالي و پكك و دياربكر و بروكسل هستند و همه حلقه متصل به هم هستند. درهم آميختهاند و نميتوان به آساني بين آنها تمايز قائل شد. يا شكافي بين آنها انداخت، چراكه پرونده و مطالبات مشروعي است كه هركس برخلاف آن رفتار كند، آشكار خواهد شد. هركس در اين مطالبه و پرونده بزرگ درصدد خيانت كردن باشد يا اينكه به اين سمت سوق پيدا كند كه از حقوق حقه ملت كورد كوتاه بيايد، روسياه خواهد شد. لذا طرفهاي اين معادله به خوبي اين نكته را درك كردهاند كه گام نخست تركيه، هميشه ايجاد تفرقه است. اما آنچه پكك به دنبال اين گفتگو و سخنان از خود نشان داد اين است كه هيچ مخالفتي با رهبريت خود ندارد و برعكس گوش به فرمان اوست. اما همانگونه كه بنده اين حرفها را ميزنم، به همان شيوه رهبري پكك هم به خوبي مطلع است كه اين شرايط بسيار غيرعادلانه است و آنكه قادر است اين قضيه را حل كند، سرباز و قدرت و پول دارد و آن دولت تركيه است كه بايد در اين خصوص گام بردارد تا پكك هم باور كند كه دولت تركيه صميمي است. اما آنها نيز از ما بهتر ميدانند كه اين گامها بيشتر تاكتيكي هستند تا استراتژيك. امروزه كه هيچ مانعي سر راه اردوغان باقي نمانده، اگر بخواهد قادر به حل اين قضيه خواهد بود. بستگي به حرفي دادر كه از بين دو لب وي خارج ميشود، اگر بخواهد حل كند، اسمش در تاريخ به نيكي ثبت خواهد شد. اما او هنوز در بين معادلات كوچك گير كرده، مثلا دوباره رئيس جمهور شود يا اينكه احساس و دوستي كوردها را جلب كند.
اگر تمامي كوردهايي كه اكنون در زندان هستند، كليه كساني كه به جايشان قيوم منصوب شده، بگويند ما حاضريم عضو آكپارتي شويم، تبديل به فرشته و ملائكه خواهند شد و برايشان شاهنامه قرائت خواهد شد؛ به شرطي كه عضو آكپارتي باشند. از نظر آكپارتي، كورد خوب كوردي است كه عضو و در كنار آكپارتي باشد و كورد بد نيز كوردي است كه خارج از حلقه اين حزب باشد. لذا من فكر ميكنم پكك هم بسيار باتجربه است و فكر نكنم آنها نيز فريب اين وعده و وعيد بياساس را بخورند.
قنديل پرس: در روز ملاقات عمر اوجالان با عبدالله اوجالان در امرالي، تيمي از گريلاهاي پكك به مركز صعنت نظامي دولت تركيه حمله كردند، پكك مسؤليت اين حمله را رسما برعهده گرفت، اما اعلام كرد نبايد اين حمله در قالب گفتگوها ارزيابي شود، نظر شما درباره اين حمله وتاثيرات آن بر گفتگوها چيست؟
ریبوار كريم ولي: رخدادي بود كه رخ داد. رخدادي امنيتي بود، هنوز هم، مشخص نشده كه هدف اصلي از اين حمله چه بوده، اما منطقي وجود دارد و آن اينكه دولت ترك با هرچي مهمات و تجهيزات نظامي كه دارد به غرب و جنوب كوردستان و به پايگاه و مقرات پكك در آنجا حمله ميكند و در شهرها ترور انجام ميدهد. تا به اين لحظه هم در حال جنگ است. اين جنگ دو طرف دارد. به عبارتي نه تركيه حمله و تهاجم خود را متوقف كرده و نه پگگ هم از حق دفاع مشروع خود كوتاه آمده است. آنجا مكاني بود كه فناوري پيشرفته از جمله پهباد و … توليد ميكرد شايد اين نوع مكانها هميشه براي پكك هدف حمله باشند تا اينگونه توان خود را به نمايش بگذارد، اما نكته مهم اينكه نبايد فراموش كنيم كه تا اين لحظه هم جنگ در جريان است. نه آتشبسي در جريان است و نه زمين گذاشتن سلاحها اعلام شده، برعكس آنكه فراخوان گفتگو داده بيش از هركس حمله ميكند. قصد ندارم زياد به مسائل امنيتي ايراد بگيرم. نظر من اينست كه اگر زمينهاي فراهم شود، بايد توسط دولت ترك باشد. آنها قادر به ايجاد اين زمينه هستند. آنها قادرند تمامي فعالين و زندانياني كه به ناحق زنداني كردهاند را با يك تصميم آزاد كنند. هزاران قاتل و متجاوز و قاچاقچي و … را از زندان آزاد كردند و جاي آنها را با اعضاي گروه فتحالله گولن پُر كردند، حالا هم ميتوانند تمامي روشنفكران و سياستمداران در رابطه با قضيه كورد و دفاع از آن كه به اتهام ترور و تجريهطلبي محكوم شدهاند، آزاد كند و به آنها اجازه فعاليت سياسي بدهد. بنده كه اصلا باور ندارم چون اين زمينه هنوز مهيا نشده است. احتمال دارد فردا يك حادثه ديگر رخ دهد، اما نميتوان گفت اين اقدام ضربه زدن به روند پروسه صلح است. پروسه صلح وقتي محقق خواهد شد كه دولت تركيه ورقهايش را روي ميز بگذارد و بگويد من اين كار را ميكنم اگر پكك مايل بود و تركيه هم جنگ و حمله را متوقف كرده باشد، همه چيز پاپان خواهد يافت و سربازهايش عقبنشيني كرده باشند و پهبادهايش را متوقف كرده باشد و ترور نكند، آن وقت است كه پكك اگر اقدامي انجام داد بگويند كه براي برهم زدن گفتگوهاست اما هنوز هيچ گامي برداشته نشده است.
قنديل پرس: شكست يا موفقيت اين گفتگوها چه تاثيري در كل بر قضيه كورد و خاصتا كوردهاي كوردستان تركيه دارد؟
ریبوار كريم ولي: منطقه خاورميانه در حال جوشيدن است. وضعيتي كه حماس سال گذشته در 7 اكتبر به وجود آورد و حالا به داخل لبنان گسترش يافته و غزه هم كاملا نابود شده، شعلههاي اين آتش به سادگي فروكس نخواهند كرد. تغييراتي هم كه در پست رياست جمهوري آمريكا ايجاد ميگردد، احتمالا تاثير زيادي بر شعلهورترشدن اين جنگ داشته باشد. شايد در بين روسيه و اوكراين آتشبس يا توافقي انجام پذيرد اما در خاورميانه اين كار به آساني انجام نخواهد پذيرفت چون كارتها به گونهاي قاطي شدهاند كه جداكردنشان بسيار دشوار است. درخصوص مسئله گفتگو با پكك، اين اقدامات بيش از اينكه به ملت كورد آسيب برساند، به ضرر كشورهايي خواهد بود كه با ملت كورد مشكل دارند و نميخواهند آنرا حل كنند. اقتصاد تركيه در حال فروپاشي است، پس از آنكه مجددا گفت كه قضيه كوردي وجود ندارد و به موارد و موضوعات سابق رجوع كرد و قضيه را انكار كرد، كشورش در حال فروپاشي قرار گرفت. عراق پس از آن همه سال انكار و بمباران شيميايي و انفال و … دست آخر مجاب شد كه خير اينطور نيست و قبول كرد، دنيا هم به آخر نرسيد و نابود نشد، برعكس اگر گروههاي راديكال اسلامي را خارج از آن در نظر بگيريم، با وجود اين همه مداخله خارجي اكنون عراق يكي از باثباتترين كشورهاي منطقه است. لذا هر كشوري از جمله تركيه، كه بر انكاركردن اصرار داشته باشد متضرر خواهد شد. بر ملت كورد تاثيرگذار خواهد بود، همه از لحاظ رواني خوشحال خواهيم شد اگر شاهد برقرار صلح باشيم اما اگر صلح برقرار نباشد، به چه اندازه ما متضرر خواهيم شد، آنها سه چهار برابر ما متضرر خواهند شد. به علاوه از بين رفتن رؤيايي است كه در سرپروراندهاند. نخستين سرشماري در سال 1927 در تركيه انجام شد كه در اعلام نتيجه آن آمده، ده درصد (نميگويد كورد بلكه ميگويد) تركي بلد نيستند يعني كوردند. به عبارتي از جمعيت 13 ميليوني تركيه، بيش از يك ميليون كورد بودهاند. حال 98 سال از انجام نخستين سرشماري ميگذرد، شايد جمعيت كوردها به سي ميليون رسيده باشد. تا قبل از دهه هفتاد كوردها انكار ميشدند و گفته ميشد زباني به نام كوردي وجود ندارد. تنها گويشي است و آنها ترك كوهي هستند و … امروزه اين حقارتها پايان يافته است. حال زبان كوردي در كليه پروتكلهاي بينالمللي و جهان ديجيتال به دو لهجه سوراني و كورمانجي بكار گرفته ميشود. در هركجاي جهان از هركوردي كه سؤال كني، ميگويد كورد كدام بخش هستي؟ تركيه، ايران يا سوريه؟ شايد سي چهل سال قبل دشوار بود كه اينگونه هويت خود را تعريف كني اما اكنون بسيار سهل و آسان است. بنده هميشه اين حرف را تكرار كردهام كه اگر پكك از لحاظ سياسي هم كاري براي كوردها نكرده باشد، حداقل كوردها را با اصالت و هويت خود در شمال كوردستان آشنا كرده است. اين دستارود بسيار بزرگي است. بنده دهه نود در تركيه بودم، آن زمان كسي جرات نداشت كوردي صحبت كند. امروزه هزاران كتاب چاپ ميشود. صدها برنامه رايدويي و تلويزيوني اجرا ميشود و كوردها در فضاي اينترنت، در اوج فعاليت هستند. ديگر اين موضوع پايان يافته كه فلان پروژه شكست خورد و ملتمان نابود خواهد شد و … خير، برعكس، هربار كه اينها پايان پروژهاي را اعلام ميكنند و تحت تاثير احساسات نژادپرستانه سابق خود قرار ميگيرند، به خود و ملتشان آسيب ميرسانند. به آينده حكمراني خود زيان ميرسانند. نميدانم در مراحل آتي چگونه خواهد بود؛ اما سياست انكاركردن كوردها پايان يافته است. آنقدري كه ما چشم به دست دولتها دوخته باشيم كه چكاري برايمان انجام خواهند داد و توان انجام چه كاري را خواهند داشت، بايد ببينيم چه كاري از خودمان ساخته است. متاسفانه هرچهار بخش كوردستان تحت تاثير منفي كشورهاي منطقه قرار دارد و اين مباحث واهي در بين قدرتهاي بزرگ كورد در شمال و جنوب و حتي در شرق كوردستان هم وجود دارد و اين امر زمينه مداخله كشورهاي اقليمي را بسيار افزايش داده است و سبب شده كه كوردها با هم متحد نباشند. اين بزرگترين خسارات و آسيب است نه اينكه پروسهاي كه ترك شروع ميكند و خودش هم به آن پايان ميدهد، برعكس، ما زماني متحمل ضربه خواهيم شد كه طي چهل سال گذشته هنوز گفتمان كوردي را ايجاد نكردهايم. هنوز گفتماني مشترك نداريم كه چگونه موجوديت و حضوري فعال در منطقه را براي خود ايجاد كنيم. نكته مهم به نظر بنده اين است نه پروسهها. پروسهها ميآيند و ميروند. اگر دولت ترك روزي روزگاري جدي باشد و بخواهد قضيه را حل كند، تاثير رواني و معنوي آن بر ديگر بخشهاي كوردستان بسيار بيشتر خواهد بود. گامي در راستاي گسترش تفكرات ملي. اما متاسفانه هنوز اجماع كوردي در كوردستان ايجاد نشده است، واقعا ما در هر چهار بخش كوردستان چه مطالباتي داريم؟ دو قدرتي كه در جنوب كوردستان حكمراني ميكنند، مجري سياستهاي ايران و تركيه هستند.
آنچه را كه خود قادر به انجام آن نيستند، از طريق آنها انجام ميدهند. اميدوارم روزي برسد كه اين احزاب بيدار شوند و به فكر اجماع كوردي بيفتند شبيه دوراني كه سخن از كنگره ملي بود اگر يادتان باشد. روزي برسد كه كنگره برگزار شود و اين ملت يكرنگي و همصدايي خود را به نمايش بگذارد.
لذا بنده هم بسان هر كس ديگري اميدوارم اگر تركها صادق باشند، گامهاي لازم را بردارند و ما هم شاهد آن باشيم.
