قندیل پرس
پس از رخدادهای ۳۰ نوامبر و حملات اعضای مسلح ارتش ملی سوریه به شهبا، شیراوا و تلرفعت که حدود دو هزار آواره کرد عفرینی در آن اسکان داده شده بودند، جمعیت زیادی بار دیگر به اجبار آواره شدند.
درباره وضعیت آوارگان حلب و حومه آن، قندیل پرس مصاحبهای ویژه با احمد عبدو، عضو شورای شهر شهبا، انجام داده است.
قندیل پرس: چرا مجدداً پس از گذشت هفت سال، مجبور به کوچ شدید؟ وضعیت مردم عفرین در شهبا و دیگر مناطق چگونه است؟ اعضای مسلح ترکیه علیه شما چه اقداماتی انجام دادند؟
احمد عبدو: ما روز دوم دسامبر فرار کردیم. شبهنگام، ساعت ۷:۳۹ شب، به سمت طبقه و مناطق تحت کنترل هسد کوچ کردیم. قبل از آن، در روز نخست همان ماه، کاروان نخست آوارگان راهی شده بود؛ اما ماشینها پر بودند و جا برای ما نبود، بنابراین نتوانستیم با آن کاروان برویم. به همین دلیل، ۲۴ ساعت میان شهبا و حلب در انتظار ماندیم. ما پشت سر کاروان آوارگان حرکت میکردیم. جنگ از ۳۰ نوامبر آغاز شده بود و حملات ترکیه با هواپیماهای بدون سرنشین علیه ما ادامه داشت. آنها بر فراز آسمان در حال گشتزنی بودند و با بمب و موشک حمله میکردند تا مردم را بترسانند.
ما هفت سال در آنجا بودیم. طی این هفت سال، همواره حملاتی علیه ما انجام میشد. بیشتر این حملات با هدف ترساندن مردم برای ترک منطقه بود. این هدف پیشتر نیز دنبال میشد؛ اما در این اواخر، حملات روزانه شده بود. در فاصله میان عفرین تا منطقه باب که بیش از صد کیلومتر است، بیشتر رفقای ما در حال جنگ بودند و مردم نیز در منطقه پراکنده شده بودند. با وجود حملات شدید، رفقا اجازه ندادند دشمن حتی یک وجب از خاک را تصرف کند. درگیریهای زیادی میان دو طرف رخ داد و شمار زیادی از اعضای مسلح وابسته به ترکیه کشته شدند. آنها راهزنهای ارتش ملی و گروه عمشا بودند، نه اعضای تحریرالشام. البته ما نیز تعدادی شهید و زخمی داشتیم.
سه ماه پیش، رفقا ما را مطلع کردند و گفتند باید مردم و نیروهای مقاومت، منطقه را ترک کنند. به ما گفتند به ورودی حلب بروید تا بتوانیم وارد طبقه شویم. اما هنگام بازگشت، راهزنهای ترکیهای با ما صحبت میکردند و میگفتند نروید، کسی کاری به شما ندارد و در امنیت خواهید بود. در حالی که چنین نبود. کُردها دستگیر میشدند و چند نوجوان نیز شهید شدند. تلفنهای همراه مردم را میگرفتند و به آنها بیاحترامی میکردند. با این حال، اعراب در سلامت و امنیت بودند و کسی کاری به آنها نداشت.
قندیل پرس: وضعیت آوارگان عفرین در شهبا و تلرفعت چگونه است؟ آیا مردم را با زور مجبور به بازگشت به عفرین میکردند؟ سرنوشت آنها چه خواهد شد؟
احمد عبدو: با وجود اینکه محمد جولانی اعلام کرده بود ما با کُردها و غیرنظامیان نخواهیم جنگید، اما اعضای مسلح ارتش ملی و گروه عمشا که وابسته به ترکیه هستند، به مردم عفرین که خواستار رفتن از شهبا و تلرفعت به طبقه بودند، حمله کردند و یک زن و یک جوان ۲۵ ساله را در مقابل چشمان خانوادههایشان شهید کردند. با این حال، بیشتر آنها به مناطق تحت کنترل هسد (خودمدیریتی دموکراتیک) در شمال و شرق سوریه بازگشتند. اما بخشی از آنها مجبور به بازگشت به عفرین شدند. همچنین عدهای با وعده و وعید و قول حفاظت از جان و مالشان به عفرین بازگشتند که حدوداً پنج درصد کل آوارگان را شامل میشد.
در حقیقت، بخشی معتقدند که باید به خانه و کاشانه خود بازگردند و حاضرند در این راه شهید شوند؛ چرا که از تغییر دموگرافی و عربیسازی عفرین آگاهاند. این سرزمین، خاک اجدادی آنهاست و خانه و کاشانه همه آنها در این شهر است.
احتمالاً تحریرالشام و راهزنهای ترکیه در ابتدا به مردم فشار نخواهند آورد، زیرا اکنون مشغول سازماندهی خود در شهرهای سوریه از جمله حلب، حمص، حما و ادلب هستند و میخواهند این مناطق را به طور کامل کنترل کنند. محمد جولانی نیز اعلام کرده است: «جنگ ما جنگی اقلیمی و محدود به یک یا دو منطقه نیست، بلکه برای کل سوریه است و قصد داریم حکومتی سراسری تشکیل دهیم.»
کردهای عفرین در حلب و در محلههای شیخ مقصود و الاشرفیه ساکناند که تعدادشان حدود صد هزار نفر است. تاکنون تحریرالشام به کردها حمله نکرده است. رفتوآمد در محلههای کُردنشین حلب ادامه دارد و بازارها طبق روال معمول باز هستند و زندگی در جریان است. اما این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت، مشخص نیست و اعتماد زیادی هم به تحریرالشام وجود ندارد.
اکنون شهبا در کنترل راهزنهای ترکیه است. آنها اقدام به بازجویی، دزدی و غارت کردهاند و این اعمال تنها متوجه کُردهاست.
قندیل پرس: مناطقی که پیشتر در شهبا تحت کنترل کردها بود، اکنون در کنترل چه گروهی است؟ آیا کردها به طور کامل از این مناطق خارج شدهاند؟
احمد عبدو: شمار زیادی از کردهای عفرین که آواره شدهاند، ناچاراً در روستاهای احضر و کفری کوچک در خانه و زمین خود ماندهاند. با این حال، بیشتر ساکنان شهبا عرب هستند و از آمدن گروههای اسلامی و راهزنهای ترکیهای خوشحالاند و برای استقبال از آنها، حیوان قربانی کردهاند.
پیشبینی میشود که راهزنهای ترکیهای در ابتدا رفتاری دوستانه و مثبت از خود نشان دهند، اما در آینده به جان کردها خواهند افتاد.
قندیل پرس: آیا کردهای شیخ مقصود و الاشرفیه در شهر حلب نیز مانند شهبا و تلرفعت در وضعیت خطرناکی قرار دارند؟
احمد عبدو: در حلب، راهزنهایی که مستقیماً وابسته به ترکیه هستند، قدرت چندانی ندارند. تحریرالشام نیز در تلاش است تا چهرهای معقول و قابلقبول از خود به نمایش بگذارد. از ابتدای این وضعیت، تفاهم و درک متقابلی میان نیروهای یپگ و تحریرالشام وجود داشته و تاکنون جنگی میان آنها رخ نداده است.
با این حال، اگر پس از تثبیت موقعیت خود، رفقای یپگ در حلب به کُردها توصیه کنند که فرار کنند، کسی در آن شهر باقی نخواهد ماند. هرچند در حال حاضر، کسی مزاحم کُردها در این شهر نیست، اما رفقا خواستار ماندن کُردها و مقاومت آنها هستند. آنها تأکید دارند که کُردها در جای خود بمانند و خاک و محلهشان را ترک نکنند. برای رفتوآمدهای موقت، رفقا اجازه میدهند و زندگی طبق روال معمول در جریان است، اما آنها اجازه نمیدهند که کُردها برای همیشه خانه و کاشانه خود را ترک کرده و به مناطق دیگر کوچ کنند.
