قندیل پرس
فرزین کرباسی تحلیلگر مسائل سیاسی گفت: احزاب باید آزادی و آینده روژهلات را در اولویت قرار دهند، نه تقسیم سهم و رقابتهای درونی. اگر احزاب نتوانند سیاستی واحد و منسجم در برابر تحولات منطقه، بهویژه در قبال ایران، اتخاذ کنند، دچار خسارتهای جدی خواهند شد. امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز است که از سیاستهای اختلافبرانگیز فاصله گرفته شود؛ زیرا مسئله ملت کورد بسیار بزرگتر از اختلافات حزبی است.
فرزین کرباسی، تحلیلگر مسائل سیاسی، در گفتوگو با قندیلپرس با اشاره به موضوع انتشار فایل صوتی اخیر میگوید: «پشت پرده انتشار این فایل دستهای امنیتی قرار دارند؛ جریاناتی که آینده خود را در اتحاد احزاب روژهلات نمیبینند و تلاش میکنند مرکز دیالوگ را بیاثر کنند.»
او تأکید میکند که «احزاب باید آزادی و آینده روژهلات را مهمتر از تقسیم سهم و رقابتهای درونی بدانند.»
مشروح گفتوگوی قندیلپرس با او در ادامه میآید:
قندیل پرس: در روزهای گذشته فایلی صوتی از آقای امیر کریمی، رئیس مشترک حزب حیات آزاد کوردستان، منتشر شد که بازتاب زیادی داشته است. نظر شما در این باره چیست؟
فرزین کرباسی: انتشار این فایل صوتی در روزهای اخیر بازتاب گستردهای داشته است؛ با این حال باید تأکید کنم که وجود اختلافنظر و تفاوت دیدگاه در میان احزاب سیاسی امری کاملاً طبیعی است. اگر به تاریخ مبارزات ملت کورد نگاه کنیم، نهتنها اختلافات که حتی در مقاطعی درگیریهای داخلی نیز رخ داده است؛ واقعیتی تلخ اما غیرقابل انکار.
با این حال، شرایط کنونی کوردستان بسیار حساس، سرنوشتساز و تاریخی است. مردم ما امیدوارانه در مسیر خلق یک رخداد بزرگ قرار گرفتهاند. از این رو، هر عاملی که بتواند اتحاد موجود را خدشهدار کند، بسیار زیانبار است.
واقعیت این است که اختلاف میان احزاب مسئلهای جدید نیست؛ نمونههای تاریخی مانند جنگ تلخ میان کومله و حزب دمکرات نیز مؤید همین موضوع است. با وجود این پیشینه، ما توانستهایم مرکز همکاری را ایجاد کنیم و نشستهای صمیمانه و سازندهای نیز میان احزاب برگزار شده است. این مسئله درباره پژاک نیز صدق میکند.
باور من این است که پشت پرده انتشار این فایل، دستهای امنیتی دخیل هستند؛ نهادهایی که هدفشان ایجاد شکاف میان احزاب و نیروهای سیاسی کوردستان است. دستگاههای امنیتی ــ بهویژه جمهوری اسلامی ــ و برخی جریانهایی که آینده خود را در اتحاد احزاب روژهلات نمیبینند، در این ماجرا نقش دارند.
متأسفانه برخی افراد، آگاهانه یا از روی ناآگاهی، به این فضاسازی دامن زدند و موجودیت مرکز دیالوگ را به خطر انداختند؛ امری که قطعاً به ضرر ملت کورد است. صرفنظر از محتوای فایل، انتشار آن در این مقطع زمانی اقدامی سمی و مخرب بود.
انتظار میرود کسانی که در عرصه سیاست نقشی مؤثر دارند و تجربه بیشتری نسبت به مردم عادی در این زمینه دارند، با مسئولیتپذیری بیشتری رفتار کنند. در مقابل، مردم با هوشمندی و درایت با این موضوع برخورد کردند. باور دارم ملت ما همچنان با آگاهی و دوراندیشی مسیر خود را ادامه خواهند داد.
قندیل پرس: همانطور که اطلاع دارید، هفت حزب روژهلات کوردستان در قالب یک پلتفرم به نام «مرکز دیالوگ» با هم گفتوگو داشتهاند. پیشتر نیز مرکزی برای همکاری وجود داشت، اما شکست خورد. این بار هم نشانههایی از اختلاف و عدم توافق مشاهده میشود و آینده این تلاشها روشن نیست. به طور کلی، دلیل اصلی اینکه احزاب روژهلات نمیتوانند همکاری پایدار داشته باشند چیست؟
فرزین کرباسی: واقعیت این است که ما هنوز در حال تمرین دموکراسی هستیم و در مسیر تداوم مبارزات سیاسی، احزاب روژهلات کارنامه درخشانی در همکاری پایدار نداشتهاند. متأسفانه در بسیاری از مقاطع، جریانها مسیر مبارزه را به بهای حذف دیگری پیش بردهاند و ما از این رویکرد هزینههای بزرگی پرداخت کردهایم.
پیشتر مرکز همکاری ایجاد شد، اما از هم پاشید. اکنون نیز دستگاههایی در پشت پرده تلاش میکنند مرکز دیالوگ را بیاثر کنند و اجازه ندهند اتحادی میان جریانات کوردی شکل گیرد. ما نباید آینده روژهلات را به قمار بگذاریم و اجازه دهیم نیروهای امنیتی و عوامل بیرونی مسیر سیاست را به سمتی ببرند که احزب برخلاف میل باطنیشان به واکنشهای تند وادار شوند. متأسفانه احزاب در برابر یکدیگر قرار گرفتند و هیچیک برای آرام کردن فضا اقدامی مؤثر انجام نداد. به همین دلیل، همه در این وضعیت سهمی از مسئولیت دارند. با این حال، باور ندارم که مرکز دیالوگ از بین برود؛ اما بدون تردید همکاری میان احزاب با دشواریهایی مواجه خواهد شد و بازسازی اعتماد نیازمند زمان، گفتوگو و بلوغ سیاسی بیشتری است.
قندیل پرس: اخیراً این دیدگاه مطرح شده است که جامعه روژهلات کوردستان اکنون از سوی نهادهای مدنی رهبری میشود و احزاب نقش پیشتازی سابق خود را از دست دادهاند. نظر شما در این زمینه چیست؟
فرزین کرباسی: امروز در روژهلات کوردستان، مردم در بسیاری از زمینهها از احزاب سیاسی جلوتر حرکت میکنند و نگاهشان به مبارزه و آینده سیاسی منطقه با نگاه احزاب تفاوت دارد. هر حزب هواداران خود را دارد، اما واقعیت این است که حدود ۹۵ درصد جامعه، یعنی آنچه از آن بهعنوان «طیف خاکستری» یاد میشود، تعیینکننده اصلی آینده سیاسی روژهلات هستند. این بخش از جامعه هنوز تصمیم نگرفته است که در کنار احزاب قرار بگیرد یا مسیری مستقل را دنبال کند.
متأسفانه عملکرد احزاب در دو تا سه سال گذشته، بهویژه درگیریهای رسانهای و جدالهای درونی آنان، بخش بزرگی از مردم را ناامید کرده است. این تنشها این تصور را ایجاد کرده که برخی احزاب بیش از آنکه درگیر مبارزه آزادیخواهانه برای کوردستان باشند، درگیر رقابت بر سر قدرت هستند؛ و این مسئله اعتماد عمومی را فرسوده است.
در مقابل، نهادهای مدنی با مسائل و نیازهای مستقیم مردم آشنا هستند و همین باعث شده فراخوانها و حرکتهای جامعه مدنی اثرگذاری بیشتری داشته باشد. امروز مردم به دلیل همین نزدیکی و شناخت، بیشتر با جریانهای مدنی همراه میشوند. احزاب، برخلاف گذشته، دیگر توان موجسازی اجتماعی پیشین را ندارند و علت آن نیز تغییر مسیر رفتاری و سیاسی خود آنهاست.
در نتیجه، نهادهای مدنی و اجتماعی اکنون نقش برجستهتر و مؤثرتری در میان مردم دارند، در حالی که احزاب برای بازسازی اعتماد عمومی نیازمند بازنگری جدی در عملکرد و رویکردهای خود هستند.
قندیل پرس: برخی تحلیلگران معتقدند که احتمال بروز یک درگیری جدید بین اسرائیل و ایران وجود دارد. نظر شما چیست؟ آیا در صورت وقوع چنین درگیریای، فرصتی برای نیروهای سیاسی روژهلات کوردستان ایجاد میشود تا از آن بهرهبرداری کنند؟
فرزین کرباسی: جنگ ۱۲ روزه بهخوبی نشان داد جمهوری اسلامی آنگونه که نمایش میدهد قدرتمند و باثبات نیست و در این درگیری خسارتهای سنگینی متحمل شد. جامعه نیز اکنون ضعفها و ناتوانیهای جمهوری اسلامی را بهوضوح مشاهده میکند. به همین دلیل، امروز بسیاری از تحلیلگران معتقدند جمهوری اسلامی چارهای جز تغییر موضع ندارد؛ اما در شرایط فعلی هیچگونه راهی برای اصلاحات مدنی و سیاسی باز نمیکند.
از سوی دیگر، جامعه ایران زیر فشار شدید معیشتی و سرکوب سیاسی و فرهنگی قرار دارد. طبیعی است که مردمی که با بحرانهای اقتصادی و نیازهای اولیه دستوپنجه نرم میکنند، توانایی محدودتری برای ادامه مبارزه پیدا کنند؛ این مسئله مخصوص ایران نیست و در سطح جهانی نیز چنین تجربههایی دیده میشود.
با این حال، نشانهها حاکی از آن است که درگیریهای آینده، اگر رخ دهد، ابعاد متفاوتی خواهد داشت. اینبار هدف فقط رهبران یا چهرههای سیاسی نخواهد بود؛ بلکه زیرساختها و نقاط حیاتی جمهوری اسلامی در معرض آسیب قرار خواهند گرفت، نقاطی که میتواند کلیت سیستم را فلج کند.
در چنین شرایطی، کوردستان باید نگاه خود را به درون معطوف کند و انتظار و اتکای بیش از حد به تحولات تهران نداشته باشد. اگر ما از اکنون برای آینده آماده نشویم، حتی در صورت بروز تغییرات بزرگ در ایران، ملت کورد ممکن است متحمل خسارتهای سنگین شود. احتمال درگیریهای داخلی نیز وجود دارد و همین مسئله ضرورت اتحاد را دوچندان میکند.
احزاب باید آزادی و آینده روژهلات را در اولویت قرار دهند، نه تقسیم سهم و رقابتهای درونی. اگر احزاب نتوانند سیاستی واحد و منسجم در برابر تحولات منطقه، بهویژه در قبال ایران، اتخاذ کنند، دچار خسارتهای جدی خواهند شد. امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز است که از سیاستهای اختلافبرانگیز فاصله گرفته شود؛ زیرا مسئله ملت کورد بسیار بزرگتر از اختلافات حزبی است. بیتردید تغییرات بزرگی در راه است، اما پرسش اساسی این است که ما تا چه اندازه برای این تغییرات آماده هستیم.
