قندیل پرس
گفتوگوی ویژه «قندیلپرس» با دکتر رشید کرمانج درباره کنفرانس جنبش ژینا – «زن، زندگی، آزادی» در آلمان
در تاریخ ۲۸ سپتامبر، کنفرانس جنبش ژینا – با شعار «زن، زندگی، آزادی» – با حضور نمایندگان هفت حزب سیاسی و شماری از شخصیتهای مستقل شرق کوردستان در کشور آلمان برگزار شد.
دکتر رشید کرمانج متولد سال ۱۹۷۱ در روستای یاسیکندی از توابع شهرستان بوکان در شرق کوردستان است. وی دارای دکترای زبانشناسی (فیلولوژی) زبان فارسی از دانشگاه ملی تاجیکستان بوده و سابقه تدریس در مدارس و دانشگاههای شرق و جنوب کوردستان از جمله دانشگاههای صلاحالدین و سوران را دارد. کرمانج همچنین فعال سیاسی و مدافع حقوق بشر، بهویژه حقوق زبانی و حقوق اقلیتهاست.
قندیل پرس: در روز ۲۸ سپتامبر کنفرانس جنبش ژینا – زن، زندگی، آزادی با مشارکت هفت حزب سیاسی و شماری از شخصیتهای مستقل شرق کوردستان در آلمان برگزار شد. شما نیز یکی از شخصیتهای مستقل شرکتکننده در این نشست بودید. دستاوردهای این کنفرانس چه بود؟ آیا احزاب شرق کوردستان در مسیر تدوین پلتفرمی برای همکاری و نزدیکی بیشتر گام برداشتند؟
د.رشید کرمانج: در طول سال دهها کنفرانس سیاسی و فرهنگی برگزار میشود، اما متأسفانه بسیاری از کنفرانسهای سیاسی تاکنون دستاوردهای ملموسی برای روژههلات (شرق کوردستان) نداشتهاند. ضروری است این نشستها خروجی اجرایی و اثرگذاری واقعی در عرصه سیاست، جامعه و میان مردم داشته باشند؛ در غیر این صورت، تنها به اتلاف زمان منجر میشوند و نتیجهای در پی ندارند.
خوشبختانه کنفرانس اخیر تفاوتهای چشمگیری با نمونههای پیشین داشت. در این نشست، اکثریت احزاب – بهجز یک حزب – و نیز همه نیروهای مستقل به تفاهم رسیدند و بر این نکته تأکید کردند که باید پلتفرم و بستری مشترک ایجاد شود تا تمامی نخبگان و کنشگران سیاسی مستقل بتوانند در قالب آن همکاری کرده و طرحی بلندمدت برای آینده روژههلات تدوین کنند.
با وجود برخی کاستیها، این کنفرانس را میتوان گامی ارزشمند و امیدبخش در مسیر همگرایی نیروهای سیاسی شرق کوردستان ارزیابی کرد.
قندیل پرس: بخشی از ناظران بر این باورند که برافراشته شدن سه پرچم و یا اجرای دو سرود از سوی احزاب، نشانگر تداوم اختلافات میان آنان است. اما برخی دیگر از تحلیلگران این موضوع را نشانهی فضای دموکراتیک حاکم بر کنفرانس و پذیرش متقابل احزاب از سوی یکدیگر میدانند. نظر شما در این زمینه چیست؟
د.رشید کرمانج: درباره این پرسش، مهم آن است که بخواهیم نیمهخالی لیوان را ببینیم یا نیمهپر آن را. به باور من، با وجود تمام کموکاستیها، فضایی دموکراتیک بر کنفرانس حاکم بود و این نشست بدون هیچگونه چالشی برگزار شد.
در جریان کنفرانس، سرود «ای رقیب» و پس از آن سرود «انترناسیونال» پخش شد و سه پرچم نیز برافراشته گردید. اگر بخواهیم نیمهپر لیوان را ببینیم، این وضعیت نشاندهنده فضای دموکراتیک حاکم بر کنفرانس و نمادی از پذیرش متقابل میان جریانهاست؛ اما اگر به نیمهخالی نگاه کنیم، میتوان آن را نشانهای از تداوم اختلافنظرها و نبودِ تفاهم کامل دانست.
با این حال، میتوان در کنفرانسهای آینده بر محور اشتراکات به هماندیشی پرداخت و کاستیهای کنونی را برطرف کرد. دستیابی به توافق بر سر یک سرود و یک پرچم مشترک امری دور از دسترس نیست و به باور من، در نشستهای آینده این اتحاد بهصورت ملموستر تحقق خواهد یافت.
قندیل پرس: این کنفرانس در شرایطی برگزار شد که خاورمیانه شاهد تحولات چشمگیری است. به باور بسیاری از ناظران، احتمال آغاز رویارویی نظامی میان اسرائیل و ایران، و نیز بروز تغییرات سیاسی در داخل ایران وجود دارد. پیام این کنفرانس برای نیروهای اپوزیسیون، بهویژه جریانهای مرکزگرایی که هنوز آمادهی پذیرش رسمی حقوق ملت کورد نیستند، چیست؟
د.رشید کرمانج: همزمان با برگزاری این کنفرانس، همگان آگاهاند که تحولات منطقهای و جهانی در یکی از حساسترین مقاطع خود قرار دارد؛ هر لحظه ممکن است رویارویی نظامی میان آمریکا و اسرائیل با ایران آغاز شود. در چنین شرایطی، این کنفرانس حامل پیامی مهم برای اپوزیسیون ایرانی بود. این پیام زمانی میتواند با قدرت و اثرگذاری منتقل شود که ما، بهعنوان نیروهای سیاسی شرق کوردستان، خود متحد و همسو باشیم. اتحاد درونی ماست که میتواند وزن سیاسیمان را افزایش دهد و جهان را وادار کند تا روی ما حساب کند.
متأسفانه اپوزیسیون مرکزگرا در پیامها و بیانیههای خود اشارهای به اپوزیسیون کورد نمیکند؛ دلیل آن نیز این است که اهمیتی برای جریانها و احزاب کوردی قائل نیستند. در چنین وضعیتی، کوردها باید با اتحاد و گفتمان مشترک، پیامی روشن و قاطع برای اپوزیسیون مرکزگرا ارسال کنند.
در روزهای اخیر نیز آقای عبدالله اوجالان در پیامی تأکید کرد که اگر کشورهایی که بخشهایی از کوردستان را در قلمرو خود دارند، به حقوق ملت کورد در چارچوب دموکراسی احترام نگذارند، کوردها حق دارند کشور مستقل خود را تشکیل دهند.
من نیز در کنفرانس بر همین نکته تأکید داشتم که متأسفانه اپوزیسیون ایرانی ما را تنها زمانی میپذیرد که در چارچوب «ایرانی بودن» تعریف شویم، نه بهعنوان «کورد». در واقع، تفاوت چندانی میان نگاه اپوزیسیون مرکزگرا و جمهوری اسلامی وجود ندارد؛ با این تفاوت که جمهوری اسلامی به دنبال «امت اسلامی» است و اپوزیسیون مرکزگرا به دنبال «امت ایرانی».
اگر کوردها هوشیار نباشند، ممکن است شرایطی بدتر از وضعیت کنونی بر ما حاکم شود. اما اگر متحد باشیم، این اتحاد پیامی قدرتمند به جهان مخابره خواهد کرد: اگر حقوق ملت ما رعایت نشود، استقلال حق مسلم ماست و جامعه جهانی نیز این حق را به رسمیت خواهد شناخت. ما بر این باوریم که حقوق ملت کورد در ایران رعایت نمیشود، از اینرو ضروری است خود سرنوشت سیاسی خویش را تعیین کرده و مسیر آیندهمان را بر اساس واقعیتهای امروز منطقه مشخص کنیم.
