قندیل پرس
همزمان با موج حملات و کشتارها در سوریه، گفته میشود هوشیاری و مداخله سیاسی عبدالله اوجالان مانع وقوع یک فاجعه بزرگتر شد. مقاومت گسترده مردم کُرد در سراسر کُردستان و جهان نیز بار دیگر نشان داد که کُردها طرحهایی را که علیه روژاوا و موجودیتشان چیده شده، نمیپذیرند.
در حالیکه توافق «هەسەدە» با دمشق کاملاً منطبق با اهداف اداره خودگردان نبود، اما بهعنوان راهحلی اضطراری برای جلوگیری از کشتار و جنگی وسیعتر ارزیابی شد. با این حال، پرسش اصلی این بود که این توافق چگونه و تحت چه روندی شکل گرفت.
بر پایه اطلاعات منتشرشده از منابع نزدیک، این روند حاصل دیپلماسی فشرده و پنهانی میان امرالی، آنکارا، روژاوا، اربیل، لندن، پاریس و واشنگتن و با ابتکار مستقیم اوجالان بوده است.
پیش از این توافق، در ۶ ژانویه، گروههای مسلح نزدیک به ترکیه و عناصر تندرو حملات سنگینی به محلههای شیخمقصود و اشرفیه حلب انجام دادند و سپس دامنه حملات به دروازههای کوبانی، حسکه و قامشلو رسید. اداره خودگردان بسیج عمومی اعلام کرد و مقاومت گستردهای آغاز شد.
پس از روشنشدن ابعاد یک طرح بینالمللی علیه کُردها، واکنش گسترده کُردها در جهان شکل گرفت. همزمان نگاهها متوجه اوجالان شد؛ کسی که پیشتر گفته بود: «روژاوا خط قرمز من است.»
گفته میشود اوجالان در اواخر ۲۰۲۵ به اداره خودگردان هشدار داده بود که سریعاً با دمشق به توافقی جامع برسند و بر سه محور تأکید کرده بود: گذرگاههای مرزی، فرودگاه و مدیریت منابع اقتصادی، در کنار حفظ دستاوردهای خودمدیریتی و دفاع مشروع.
در ۴ ژانویه ۲۰۲۶، جلسهای با میانجیگری آمریکا و فرانسه در دمشق برای نهاییکردن متن توافق برگزار شد، اما بهطور ناگهانی متوقف گردید. بعدها مشخص شد که همزمان، نشستی در پاریس با درخواست بریتانیا و با حضور طرفهای منطقهای برگزار شده است.
بر اساس این گزارش، بریتانیا نقشی پنهان اما مستقیم در توقف آن توافق داشته و حتی به طرفها گفته است: «اجازه نخواهیم داد سایکس–پیکو فروبپاشد.»
همچنین ادعا شده طرحی در جریان بوده که بر اساس آن، با چراغ سبز برخی بازیگران، مسیر برای پیشروی گروههای مسلح به مناطق روژاوا باز شود؛ موضوعی که با سکوت معنادار برخی دولتها همراه بود.
اوجالان این روند را «طرحی بزرگتر و خطرناکتر از توطئه ۱۵ فوریه» توصیف کرده و در پیامی به اداره خودگردان هشدار داده که حملات ممکن است به شنگال، اقلیم کُردستان و حتی قندیل گسترش یابد و توصیه کرده برای «مقاومتی تاریخی» آماده باشند.
در دیدارهایی با مسئولان ترکیه نیز، اوجالان بهشدت به رویکرد آنکارا اعتراض کرده و گفته است اگر این مسیر ادامه یابد، از روند صلح کنارهگیری خواهد کرد.
در ادامه این تحرکات، مجموعهای از نشستهای فشرده میان طرفهای مختلف برگزار شد که نهایتاً به توافق ۲۹ ژانویه انجامید؛ توافقی که بر سه اصل مورد تأکید اوجالان استوار بود: حق دفاع مشروع، اداره منطقهای و حقوق زبانی و آموزشی.
با وجود انتقادها به نواقص این توافق، بسیاری آن را بهترین گزینه ممکن در برابر یک طرح گستردهتر برای حذف کامل دستاوردهای کُردها ارزیابی میکنند؛ طرحی که گفته میشود با نقشآفرینی مستقیم بریتانیا طراحی شده بود.
