قندیل پرس
در حالی که مردم سوریه در سراسر کشور از سقوط رژیم بشار اسد در دسامبر گذشته به عنوان لحظهای از شادی و آزادی یاد میکنند، الهام احمد، رئیس ادارهٔ روابط خارجی ادارهٔ خودگردان دموکراتیک شمال و شرق سوریه/روژآوا، با انتشار مقالهای در روزنامه “نیویورک تایمز” هشدار میدهد که این آزادی همچنان ناقص و در معرض تهدید است.
به دنبال سقوط رژیم اسد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت ایالات متحده، تصمیم به تعلیق تحریمهای اقتصادی علیه سوریه گرفت؛ تصمیمی که بسیاری از آن به عنوان گامی مثبت برای کاهش درد و رنج مردم سوریه یاد کردند. با این حال، الهام احمد معتقد است که برای مردمان سوریه، بهویژه کوردها در روژآوا، هنوز هم آیندهای همراه با نگرانی و خطر در پیش است.
او در یادداشتی که در روزنامهٔ نیویورک تایمز منتشر شد، نوشت: «در حالی که سوریهای نو در حال شکلگیری است، باید بپرسیم: این کشور به کدام سو خواهد رفت؟ آیا حکومتی دموکراتیک خواهد بود یا اقتدارگرا؟ حامی حقوق بشر خواهد بود یا سرکوبگر؟»
الهام احمد تاکید میکند که پاسخ این پرسشها را میتوان در تجربیات ادارهٔ خودگردان شمال و شرق سوریه یافت؛ منطقهای که از سال ۲۰۱۲ و در بحبوحهٔ انقلاب سوریه، نوعی از خودمختاری را به دست آورد. در این منطقه که حدود یکسوم خاک سوریه را تشکیل میدهد، نزدیک به دو میلیون کورد و طیف گستردهای از اقلیتهای دیگر از جمله عربها، علویها، ارمنیها، دروزیها، چچنها، ایزدیها، مسیحیان سریانی، آشوری، کلدانی و سکولارها زندگی میکنند.
او گفت: «ما در منطقهٔ خود، الگویی از دموکراسی مستقیم چندملیتی را بنا کردهایم. هر سمت اداری از شهرداریها گرفته تا شورای اجرایی منطقه بهصورت مشترک توسط یک زن و یک مرد از اتنیکهای متفاوت اداره میشود. مجامع محلی در روستاها و شهرها شکل گرفتهاند و مردم از طریق شوراهای منطقهای، در سیاستگذاری مشارکت دارند.»
تأکید بر حقوق زنان و اقلیتها
در سیستم اجتماعی-سیاسی روژآوا، گروههای اتنیکی از حقوق قانونی برخوردارند و زنان نقش برجستهای در فرآیند تصمیمگیری دارند. الهام احمد میگوید: «ما نهتنها حقوق برابر را برای همه تضمین کردهایم، بلکه زنان نیمی از کرسیهای قانونگذاری و مناصب مدیریتی را در اختیار دارند و در تمامی نهادهای نظامی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در موقعیتهای رهبری قرار دارند.»
وی افزود: «دموکراسی نیاز به تمرین دارد. ما با مشکلات فراوانی از جمله زیرساختهای فرسوده، نابرابری اقتصادی و کمبود سرمایهگذاری دستوپنجه نرم میکنیم. اما همچنان بر تعهد خود به عدالت، مشارکت مردمی و آگاهی زیستمحیطی پایبند هستیم.»
تهدیدی به نام قانون اساسی موقت
الهام احمد با اشاره به قانون اساسی موقت جدید که در ماه مارس توسط احمد الشرع (أبومحمد الجولانی)، رئیس جمهور موقت سوریه امضا شد، هشدار میدهد که این سند بهشدت متمرکز و دارای محدودیتهای خطرناک برای آزادیهای مدنی است.
به گفتهٔ او، این قانون اساسی، برخلاف تعهدات اولیهٔ دولت موقت در خصوص آتشبس سراسری، حق بازگشت آوارگان و مشارکت همهٔ اتنیکها، فضای لازم برای تمرین دموکراسی را فراهم نمیکند. «در این قانون، حقوق مدنی از جمله آزادی مذهبی میتواند در صورتی که با نظم عمومی در تضاد باشد، محدود شود. رئیسجمهور قدرت بالایی برای تعیین قضات و انتصاب یکسوم نمایندگان مجلس دارد. این همه تمرکز قدرت، زنگ خطر است.»
خطر بازگشت خشونت اتنیکی
الهام احمد ضمن اشاره به خشونتهای خونین اخیر در سواحل سوریه که به کشته شدن بیش از ۱۶۰۰ غیرنظامی عمدتاً علوی انجامید و همچنین حملات اخیر به جامعهٔ دروزی در جنوب دمشق، گفت: «خطوط گسل قومی در سوریه دوباره در حال فعال شدناند. ما به یک فرآیند واقعی تدوین قانون اساسی نیاز داریم که تضمینکنندهٔ تقسیم قدرت، تمرکززدایی و مشارکت کامل دموکراتیک برای همهٔ مردم، فارغ از مذهب، اتنیک یا جنسیت باشد.»
درخواست حمایت بینالمللی
الهام احمد در پایان تاکید میکند که تجربهٔ ادارهٔ خودگردان در شمالشرق سوریه میتواند الگویی برای کل خاورمیانه باشد. وی از ایالات متحده، بهویژه دولت و کنگرهٔ آمریکا، میخواهد که در این برههٔ حساس، از تلاشها برای ایجاد حکومتی مشارکتی و دموکراتیک در سوریه حمایت کنند.
او در پایان نوشتار خود در نیویورک تایمز تاکید کرد: «سوریهٔ جدید باید از ابتدا، همهٔ مردم را در خود جای دهد. کمک به ساخت چنین دولتی، نهتنها به نفع سوریها خواهد بود، بلکه میتواند نقشهٔ راهی برای آیندهٔ خاورمیانه ترسیم کند.»
