قندیل پرس
گفتگوی اختصاصی قندیل پرس با دکتر منصور سهرابی متخصص اکولوژی و محیط زیست در رابطه با آتش سوزیهای جنگلهای زاگرس و شرق کوردستان.
قندیل پرس: هر سالە با آغاز فصل تابستان، در شرق کوردستان بە ویژە دامنەهای رشتە کوە زاگرس شاهد آتش سوزیهای وسیعی در جنگلها و مراتع این مناطق هستیم، دلایل این آتش سوزیها چە میباشند؟
د. منصور سهرابی: آتش سوزی در تابستان چند دلیل عمدە دارد کە عامل اغلب آنها انسانی ست. معمولا در زمستان و بهار بارش در زاگرس نرمال و یا حتی فرا نرمال است و رطوبت خاک شرایط را برای رشد علف های یکسالە کە گاها زود گذر هم هستند فراهم میکند. این علف در اواخر بهار و یا تابستان خشک میشوند و با ایجاد کوچکترین حریق عامل آتش سوزی گستردە خواهند بود و نظرباینکە زاگرس مرتفع هست و در ارتفاعات هم شاهد باد هستیم، آتش با سرعت زیاد زبانە میکشد و گسترش میابد.
در برخی موارد هم برای تغییر کاربری جنگل بە عمد آتش سوزی صورت میگیرد.
برخی گزارشات هم بیان میکنند کە عدەای از کشاورزان بقایای کاە و کلش را آتش میزنند کە این آتش گسترش پیدا میکند و بە جنگل زبانە میکشد.
همچنین گزارش شدە برخی مین های کە در زاگرس کاشتە شدەاند و مین روبی نشدەاند با انفجار ناشی از عبور حیوانات وحشی بر روی آنها ایجاد آتش سوزی مینمایند.
در کردستان هم علاوە بر موارد فوق صحبت از سوزاندن جنگل توسط نیروهای نظامی و امنیتی هم هست.
قندیل پرس: این آتش سوزیها چە زیانی بە اکوسیستم این مناطق میرساند؟
د. منصور سهرابی: آتش سوزی تهدیدی برای تکامل جنگل و تنوع زیستی آن است، کە هم گونەهای گیاهی و هم جانوری را از بین میبرد، کارکرد جنگل را با چالش مواجە می سازد و جنگل دچار توالی معکوس خواهد شد. ناگفتە نماند کە جنگل های طبیعی حاصل تکامل گاها هزاران سالە اکوسیستم است. آتش سوزی همچنین بر چرخە های بیوژئوشیمیایی خاک هم اثر میگذارند و تعادل یونی و کاتیونی خاک را هم بە هم میریزد. همچنین میتواند شرایط را برای حضور گونەهای مهاجم فراهم سازد کە زنجیرە ها و شبکەهای غذایی را دچار تغییر میکند.
قندیل پرس: دولت ایران چە وظایفی در رابطە با این آتشسوزیها بر عهدە دارد و چە سیاستهایی را بایستی پیروی کند تا مانع از زیان بە اکوسیستم زاگرس شود و نقش آن را تاکنون چگونە ارزیابی میکنید؟
د. منصور سهرابی: دولت ایران برابر قانون وظیفە حمایت و حفاظت از عرصەهای طبیعی را بر عهدە دارد و می بایست از جنگل ها محافظت نماید. اما متاسفانە دولت در این زمینە و خصوصا در زاگرس بە وظیفە خود عمل نمیکند و کوتاهی آن در اعمال و اجرای قانون آسیب جبران ناپذیری را بە اکوسیستم شکنندە زاگرس وارد کردە است. دولت می بایست بطور مرتب جنگل را پایش کند و بمحض ایجاد حریق با کادر مجرب و امکانات کافی برای اطفای آن اقدام کند و برای قبل، حین و بعد ازحادثە برنامە مشخص و مدون داشتە باشد.
قندیل پرس: در سالهای اخیر شاهد آن هستیم کە انجمنهای زیست محیطی مردمی، نقش پر رنگی در حفاظت از اکوسیستم زاگرس و خاموش کردن آتشسوزیها داشتەاند و حتی چندین نفر از اعضای این انجمنها در حین خاموش کردن آتش جانباختەاند، شما نقش این انجمنها را چگونە ارزیابی میکنید و چە پیشنهاداتی در جهت تاثیرگذاری بیشتر آنها دارید؟
د. منصور سهرابی: همچنانکە میدانید وظیفە انجمن ها و تشکل های مردمی اطفای حریق نیست بلکە وظیفە اصلی آنها آموزش و آگاە سازی آحاد جامعە برای حمایت و حفاظت از محیط زیست و افزایش مطالبە گری مردم است اما در شرایطی کە دولت مستقر بە وظیفە خود عمل نمیکند این انجمن ها گاها مجبور بە اجرای وظیفە دولت شدەاند و بدلیل کمبود امکانات و عدم آموزش لازم برای اطفای حریق گستردە متاسفانە شاهد خسارت انسانی این انجمن ها هم بودەایم. در درجە اول این انجمن ها باید از دولت اجرای قانون را مطالبە کنند و مردم را برای مطالبە گری آموزش دهند تا ناچار نباشند وظیفە دولت را انجام دهند. درثانی در شرایط موجود کە مجبور بە این کار هستند حتما در این زمینە آموزش لازم را ببینند و با کمک مردم امکانات استاندارد اطفای حریق را تهیە نمایند.
