قندیل پرس
✍ ست جی. فرانتسمن
منبع: اورشلیم پست/ ترجمە اختصاصی قندیل پرس
دربارە نویسندە: “ست جی. فرانتسمن که از اسرائیل گزارش میدهد، عضو دائم بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD) و یکی از مشارکتکنندگان در ژورنال جنگ طولانی FDD است. او خبرنگار ارشد خاورمیانه و تحلیلگر روزنامه اورشلیم پست و نویسنده کتاب «جنگ ۷ اکتبر: نبرد اسرائیل برای امنیت در غزه (۲۰۲۴)» است.”
دولت سوریه در حال برگزاری نوعی انتخابات محدود در مناطق کوردنشین شرق سوریه است.
این مناطق شامل سویدا و همچنین مناطقی است که توسط نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) و شاخه غیرنظامی آن، یعنی «اداره خودمختار دموکراتیک شمال و شرق سوریه» (DAANES) اداره میشود. سال گذشته، سوریه انواع مشابهی از انتخابات محدود را در سایر مناطق کشور برگزار کرد. با این حال، در مناطقی که خارج از کنترل دولت بودند، هیچ انتخاباتی برگزار نشد.
پس از درگیری با نیروهای دولتی سوریه، نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) در ماه ژانویه عقبنشینی کردند. در ماه مارس، آنها بر اساس یک نقشه راه توافقشده، توافقنامهای با دمشق امضا کردند. این امر راه را برای سوریه هموار کرد تا نیروهای وزارت کشور خود را به مناطقی مانند حسکه در شمال شرقی سوریه منتقل کند. اکنون، سوریه در حال پیشبرد یک رایگیری محدود در این مناطق است.
سیستم رایگیری در اینجا پیچیده است و یک انتخابات مستقیم محسوب نمیشود. این مسئله منجر به انتقاداتی شده است مبنی بر اینکه دمشق از یک رویکرد «از بالا به پایین» برای ایجاد نوعی مجمع گزینندگان (الکتورال کالج) از افرادِ دستچینشده استفاده میکند که به ظاهر «انتخاب میشوند»، اما در واقع آنطور که در یک دموکراسی انتظار میرود، برای تصدی یک منصب نامزد نشدهاند.
خبرگزاری رسمی عربی سوریه (سانا – SANA) در این باره گزارش داد: «به گفته کمیته عالی انتخابات مجلس خلق سوریه، رایگیری از روز یکشنبه در چندین منطقه در شمال و شمال شرقی سوریه برای انتخاب اعضای مجلس خلق این کشور آغاز شد. مراکز رایگیری در مناطق حسکه و قامیشلو در استان حسکه و همچنین منطقه عین العرب در استان حلب آغاز به کار کردند.»
«عین العرب» نام عربی این منطقه است که در زبان کوردی به آن «کوبانی» گفته میشود. سانا گزارش داد: «این کمیته اعلام کرد که ۱۲ نامزد برای کسب دو کرسی در عین العرب از یک هیئت انتخاباتیِ ۱۰۰ نفره با یکدیگر رقابت میکنند، در حالی که ۱۳ نامزد برای کسب سه کرسی در حسکه از میان ۱۵۰ انتخابکننده در حال رقابت هستند. در قامیشلو نیز، هفت نامزد برای چهار کرسی در یک هیئت انتخاباتی متشکل از ۲۰۷ عضو با یکدیگر به رقابت میپردازند.»
نکته قابلتوجه این است که تعداد رایدهندگان واقعی بسیار کم است. همچنین در بخشهایی از این فرآیند، عدم شفافیت به چشم میخورد که این موضوع منجر به شکلگیری پرسشها و نگرانیهایی در مورد روند انتخابات و نتایج آن شده است.
با این وجود، به نظر میرسد مقامات سوری آن را یک موفقیت و گامی به سوی بخش بعدیِ هرگونه روند دموکراتیک تلقی میکنند. مرجع مدنی پیشین در این منطقه، یعنی اداره خودمختار (DAANES)، هیچ انتخاباتی برگزار نمیکرد و اساساً به عنوان یک دولتِ تکحزبی و مرتبط با حزب چپگرای افراطی «اتحاد دموکراتیک» (PYD) – که عمدتاً یک سازمان کوردی است – عمل میکرد.
سایر بازیگران سیاسی در این مناطق با «نیروهای دموکراتیک سوریه» (SDF) به عنوان شاخه نظامی، و همچنین «یگانهای مدافع خلق» (YPG) – یک گروه کردیِ مرتبط با «حزب کارگران کردستان» در ترکیه – در ارتباط بودند.
این مسئله باعث شد تا آنکارا بیشتر نهادهای سیاسیِ مرتبط با YPG را به عنوان «تروریست» در نظر بگیرد، زیرا ترکیه، پکک را یک گروه تروریستی میداند. از این رو، تمام گروههای مرتبط با «اداره خودمختار شمال و شرق سوریه» (AANES) از دیدگاه آنکارا به عنوان گروههای تروریستی شناخته میشدند.
هنگامی که دولت جدید سوریه قدرت را در دست گرفت، اداره آن بر عهده «هیئت تحریر الشام» (HTS) – یک گروه شورشی محافظهکار و عمدتاً عرب – بود. اینکه هیئت تحریر الشام و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) بتوانند به سازشی دست یابند بسیار پیچیده به نظر میرسید، زیرا یکی از آنها یک گروه محافظهکارِ اسلامیِ عرب و دیگری یک گروه چپگرای افراطیِ کوردی است.
بر اساس گزارشها، حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) رایگیری اخیر در سوریه را تحریم کرده است. این بدان معناست که افراد انتخابشده از گروههای مختلفی هستند. در این میان برخی از کوردها نیز انتخاب شدند که تعدادی از آنها وابسته به «شورای میهنی کردهای سوریه» (KNC) هستند؛ یک حزب میانهروی کردی که همواره مورد مخالفت PYD قرار داشت.
خبرگزاری سانا در ادامه گزارش داد: «در منطقه المالکیه (دیریک)، دو نامزد پس از عدم ثبتنام نامزدهای دیگر، کرسیهای اختصاصیافته را بدون هیچ رقابتی به دست آوردند. قرار است رایگیری تا حوالی ظهر ادامه داشته باشد و در صورت عدم تحقق حداقل مشارکتِ لازم، ممکن است یک ساعت تمدید شود.
بسیاری از مفسران به نقاط ضعف این انتخابات اشاره کردهاند. مگان بودت، مدیر تحقیقاتِ موسسه صلح کوردی، در شبکه X (توییتر سابق) نوشت: «این انتخابات نشان میدهد که گروه کوچکی از مردان – که عمدتاً بالای ۴۰ سال سن دارند و توسط دولت انتخاب شدهاند – درباره یکدیگر چه فکری میکنند. این انتخابات به هیچ وجه بازتابدهنده دیدگاههای هیچ جامعه یا حزبی نیست… پنج کورد و شش عرب نماینده مردمِ حسکه، کوبانی، قامیشلو و دیریک در پارلمان سوریه خواهند بود.»
او همچنین نوشت که علاوه بر این، سه کورد در عفرین انتخاب شدهاند؛ که این بدان معناست که در مجموع تنها هشت کورد در انتخابات اخیر موفق به ورود به پارلمان شدهاند، اگرچه وی افزود که ممکن است برخی از کوردها در آینده نیز توسط دولت منصوب شوند.
بودت در ادامه افزود: «آشوریهای سریانی، ارامنه و ایزدیها در قلمرو پیشینِ DAANES به هیچ وجه هیچ کرسیای به دست نیاوردند.»
وبسایت خبری The National Context گزارش داد: «نتایج انتخابات پارلمانی سوریه در استان حسکه و کوبانی، گزارشِ هفته گذشته ما را تایید کرده است: در حسکه، از ۹ کرسیِ مورد رقابت، عربها پنج کرسی و کردها چهار کرسی را به دست آوردند. کرسی دهم (در منطقه راس العین) از قبل توسط یک نامزد عرب در انتخابات برگزار شده در سال گذشته به دست آمده بود. رئیسجمهور، پنج کرسیِ باقیمانده برای این استان را شخصاً منصوب خواهد کرد.»
آلیزا مارکوس، نویسنده کتاب جدید «رستاخیز و انقلاب: پکک و مبارزه کوردها در ترکیه و سوریه» نیز در شبکه X نوشت: «این تاکتیکِ تحریم انتخابات، به ندرت تاثیر مثبتی برای تحریمکنندگان به همراه دارد. تعجب نمیکنم که PYD این مسیر را انتخاب کرده است؛ این کار به آنها اجازه میدهد تا مردم را حول این ایده که پارلمان فاقد مشروعیت است، متحد کنند. اما در عین حال، حق هیچگونه اظهارنظر و مشارکتی را نیز در آینده نخواهند داشت.»
ولادیمیر ون ویلگنبورگ، یکی از نویسندگان کتاب «کوردهای شمال سوریه: حاکمیت، تنوع و منازعات» در X نوشت: «امروز پنج نامزد کورد توانستند کرسیهای پارلمان را به دست آورند، اما هیچکدام از آنها وابسته به PYD که انتخابات را تحریم کرده بود، نیستند. به نظر میرسد که حزب KNC در کنار نمایندگان قبایل عرب – که گزارش شده با دمشق در ارتباط هستند – نفوذ بیشتری پیدا کرده است. همچنین به نظر میرسد قبیله الشمر نیز از این روند کنار گذاشته شده است.»
نتایج این انتخابات به دقت زیر نظر گرفته خواهد شد. با این وجود، کاملاً واضح است که دمشق باید اقدامات بسیار بیشتری در زمینه حکمرانی و سیستم انتخاباتیِ خود انجام دهد.
این رایگیری محدود، تنها یک نقطه شروع است. اگر روند رایگیری در همینجا به پایان برسد، از منظر استانداردهای دموکراتیک، نقصها و کمبودهای بسیار زیادی وجود خواهد داشت.
