قەندیل پرێس
ئەلبورز ڕۆئین تەن، ئەندامی ڕێبەری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، دهڵێت: ” وەک حیزبی دێموکرات بەردەوام هەوڵمان داوە بە هەر نرخێک بێ ببینە هەوێنی یەکگرتوویی و یەکڕێزی نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵات، بۆ ئەو بابەتەش ئەوەی لە دەستمان هاتبێ بە زیادەوە کردومانە، سەڕەڕای ئەوەش هەوڵەکانمان بۆ ئەوەی ئەو یەکگرتوویە لە ئاست چاوەڕوانی دۆزی ڕەوای کورد و کوردستان و کۆمەڵانی خەڵک بێ بەردەوامەو قەت لەو هەوڵانە ناوەستین و بەردەوام دەبین، بەڵام ئەوە پێویستی بە هەوڵی هەموو لایەک هەیە.”
قهندیل پرێس: سڵاو و ڕێز کاک ئەلبورز، سپاستان دەکەین ئەم وتووێژەتان لەگەڵ قەندیل پرێس قەبووڵ فەرموو، وەکوو پرسیاری یەکەم، بەڕێوەچوونی ڕێوڕەسمەکانی نەورۆزی ئەمساڵ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان چۆن هەڵدەسەنگێنن؟ و بەڕێوەچوونی ئەم ڕێوڕەسمانە چ پەیامێکیان بۆ ڕژێمی کۆماری ئیسلامی ئێران و حێزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەیە؟
ئەلبورز ڕۆئین تەن: زۆر سپاس، لە دەستپێکدا بە پێویست دەزانم نەورۆزی نەتەوەی کورد و کوردستان پیرۆز بکەم، نەورۆزی بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدان کە بونەتە قەڵای باوەڕ و ئیرادە و بەرخودان پیرۆز بێ. نەورۆز بۆ ئێمەی کورد زیادتر لە جەژنێک و بەشێک لە کەلتوری ئێمە خۆی دەنوێنێ، نەورۆز بۆ ئێمە دەرفەتێکی دیکەیە تا وێڕای نیشاندانی یەکڕێزی، هاواری ئازادیخوازی خۆمان تێکەڵ بە سروشت بکەین و لە داوێنی چیاو پێدەشتەکانی کوردستان وشیاری نەتەوەییەک بە ڕەنگ و هێما و کەلتوری کوردی کە دوژمنانمان بە سەدان ساڵە دەیانهەوێ بسڕنەوە نیشان بدەن. بۆ ئێمەی کورد کە لە ژێر ستەمی سیستماتیکی داگیرکەرانەین هەموو بوارەکانی ژیان ڕەنگێکی سیاسی بە خۆیەوە دەگرێ بۆیە نەورۆز تەنیا بۆ ئێمەی کورد مزگێنی هاتنی وەرزی بەهار و بوژانەوەی سروشتی پێ نیە بەڵکو لە هەمانکاتدا وەک زۆربەی بوارەکانی ژیان بە تایبەتی لە لایەنی کەلتوری دەرفەتێکە بۆ درێژەدان بە خەبات. ئەو ساڵیش وێڕای هەموو ئەو گوشارەی کۆماری ئیسلامی بۆ سەر خەڵک نەورۆز زۆر بە شکۆ بەڕێوەچوو. لە ساڵانی ڕابردوو بەردەوام نەورۆز بە شکۆ بەڕێوەچووە بەڵام نەورۆزی ئەمساڵ لە ژێر سێبەری کاریگەری شۆڕشی ژن، ژیان، ئازادی دا و هەوڵەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ بەڕێوەنەچوونی بەو شکۆیە کە بەڕێوە دەچێ پەیامی خۆی هەیە.
پەیامی ڕێوەڕەسمەکانی ئەو نەورۆزە لە پێش هەموو شتێکدا بەردەوامی خەبات و تێکۆشان و زیندووی شۆڕشی ژن ژیان ئازادی بوو، نیشانی دا کە هەموو سەرکووت و پیلانی ڕێژیم ناتوانێ، کاروانی خەبات بۆ بەدەست هێنانی ئازادی بوەستێنێ، لە لایەکی دیکە یەکڕێزی و یەکیەتی خەڵک جارێکی دیکە سەلماندی ئێمە بە یەکڕێزی دەتوانین وا بە شکۆ و گەورەیەوە خەباتی جەماوەری خۆمان بەرەو پێش بەرین، من پێشتریش بەردەوام گووتومە ئێمە کە بتوانین لە نەورۆز ئاوا دەرکەوین دوای نەورۆزیش دەتوانین بەو شێوەیە بەردەوام بین و دیکتاتوری و داگیرکەری نەهێڵین. لایەنێکی سەرنج ڕاکێشی ئەو نەورۆزە بە ڕێوەچوونی لە سەرتاسەری کوردستان و کوردانی دەروەی کوردستان بە شێوەیەکی هەماهەنگ و هاوشێوە بوو، کە ئەوە پەیامێکی گرینگی پێیە کە کۆمەڵگای کوردستان یەک دەنگە، ئەو یەکدەنگیە وێڕای پوچەڵ کردنەوەی پیلانی سەدان ساڵەی دوژمن بۆ درز خستنە نێو کورد لە ڕێگەی جیاواز، دەڕبرینی هەبوونی هەستی هاوبەش و یەکگرتووییە لە نێو کورد کە یەکێک لە هێماکانی نەتەوەیی کورد بوون و جیاواز بوونی کوردە.
لە لایەکی دیکەوە پەیامی شکستی ڕێژیمیشی پێ بوو چونکە ئەگەر ڕێژیم نەتوانێ پێشی بە بەو شێوە بەڕێوەچوونی نەورۆز بگرێ کە واتە شکستی خواردوە ئەو شکستەش شکستی دیکەی ڕێژیمی بە دوا دێت و لە کۆتاییدا ئیرادەی نەتەوەی کورد بۆ سەرکەوتن هەر سەر دەکەوێ، لێرەدا بە پێویستی دەزانم ئاماژە بە ڕۆڵی بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدان لە بە شکۆ بەڕێوەچوونی ئەو نەورۆزە بکەم کە بە پەیام و بەشداری پڕ واتایان بوونە قەڵای ئیرادە و بەرخودان و بەردەوامی شۆڕش.
سەری ڕێز لە بەرانبەر فیداکاری شەهیدانمان و بنەماڵەکانیان بۆ بەردەوامی ڕێبازی شەهیدان و هەروەها هەموو ئەوانەی کە درێژەدەری ڕێبازی شەهیدانن دادەنوێنم.
قهندیل پرێس: بە گشتی چ هەڵسەنگاندنێکتان لە ساڵی پارەکە بۆ خەباتی مەدەنی ناو ڕۆژهەڵات هەیە؟
ئەلبورز ڕۆئین تەن: کۆمەڵگای ئێستای ڕۆژهەڵات لە زۆر بوارەوە بە شێوەیەکی ئەرێنی جیاواز دەرکەوێ، واتە کۆمەڵگایەک کە لە مەڕ پرسەکانی خۆی زۆر وشیار و ڕۆشنبیرانە هەڵسوکەوت دەکەت، ئەو وشیاریە لە زۆر بواری جیاوازی وەک کەلتوری، کۆمەڵایەتی، ژینگەپارێزی هەروەها شوناسی نەتەوەیی و هەموو هێماکانی ئەو شوناسەو هەروەها هەوڵی بۆ پاراستنی و پەرەپێدانی ئلمێنتێکی بەهێزی نەتەوەیی وەک زمانی دایکی، زۆر بە ڕوونی بە شێوەیەکی بەهێز دەبیندرێت، ئەوەی گرینگتر لە هەمووی ئەوانە، لە کۆتاییدا بایەخ دان بە هەمووی ئەو بوارانە لە ژێر چەتری نیشتمانپەروەری و ئازادیخوازی و خزمەت بە بزووتنەوەی ڕەوای کورد کۆ دەکاتەوە، ئەوەش وا دەکات ئەوان هێز و لایەنە سیاسیەکان لە خۆیان بزانن، کە ئەوە سەرمایەکی بەهێزە بۆ سەرخستنی شۆڕش بە هاوکاری و هەماهەنگی و ڕێنوێنی دینامیزمەکانی دیکەی کۆمەڵگا وەک حیزب و لایەنە سیاسیەکان.
ساڵی پاریش ئەو ڕەوتە بەنیسبەت ساڵەکانی ڕابردوو بەرەوپێشەوە بەزیادبوونەوە بەردەوامە، شایانی باسە ئەو سەرمایەیە ئاوا بە ئاسانی دروست نەبووە، بەڵکو بەردەوامی خەبات و تێکۆشان و بزووتنەوەی ڕەوای گەلی کورد هەر لە شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵای نەهریەوە، شۆڕشی سمکۆی شکاک، کۆماری کوردستان و خەباتی حیزبی دێموکرات و هێزو لایەنە سیاسیەکان، یەکێک لە هۆکارەکانی هەبوونی ئەو وشیارییەی کۆمەڵگای کوردی لە ڕۆژهەڵات دەزانم. هەروەها توێژی ڕۆشنبیرو و ئاکادامی ڕۆژهەڵاتیش هۆکارێکی دیکەی گرینگی دروست بوونی ئەو دۆخەی کۆمەڵگای ڕۆژهەڵاتن. نابێ چین و توێژەکانی دیکەشمان لە بیر بچێ بۆ نمونە مامۆستایانی ئایینی کە خزمەت بە نیشتمان و ئازادی نەتەوەی کورد لە ئەولەویەت دادەنێن کاریگەری خۆی هەیە.
پێم وایه کۆمەڵگای کوردی لە ڕۆژهەڵات بە هەموو دینامیزمەکانیەوە بە خەباتی جەماوەری و هێزو لایەنە سیاسیەکانیەوە، نەک سەرمایەکی زۆر بە نرخە بۆ بەدەست هێنانی ئازادی بەڵکو بۆ دوای بەدەست هێنانی ئازادیش کە دەبێ هەنگاوەکانی پاراستنی دەستکەوتەکان و ڕێگای پێشکەوتن له هەموو بوارەکان بگرێتە بەر هیوایەکی زۆر بە هێزە.
بە هەموومان پێویستە هەنگاوەکانی پێکەوە کارکردنی هەموو دینامیزمەکانی کۆمەڵگا بەهێز و بەهێزتر بکەین.
قهندیل پرێس: حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ساڵیادی شەهیدکرانی ژینا ئەمینی، یەکگرتوویەکی کەم وێنەیان لە خۆیان نیشاندا بەڵام دواتر لە دوو بۆنەی ئێعدام کرانی چوار پێشمەرگەی کوردستان (نایەکگرتوویی لە مانگرتن) و هەڵبژاردنی کۆماری ئیسلامیدا (نەبوونی بەیانیەی هاوبەشی بایکۆتی هەڵبژاردن)، ئەو یەکگرتوویە لاواز دیار بوو، شرۆڤەی بەڕێزتان لەم بارەوە چییە؟ هۆکاری بەردەوام نەبوونی ئەو یەکگرتووییە بە چی دەزانن؟
ئەلبورز ڕۆئین تەن: پێداویستی یەکگرتووی لە نێوان هێز و لایەنە سیاسیەکان بۆ بەهێزی سەرخستنی دۆزی ڕەوای کورد ڕاستیەکی حاشا هەڵنەگرە، وەک حیزبی دێموکرات بەردەوام هەوڵمان داوە بە هەر نرخێک بێ ببینە هەوێنی ئەو یەکگرتووی و یەکڕێزی نەتەوەی کورد لە ڕۆژهەڵات، بۆ ئەو بابەتەش ئەوەی لە دەستمان هاتبێ بە زیادەوە کردومانە، سەڕەڕای ئەوەش هەوڵەکانمان بۆ ئەوەی ئەو یەکگرتوویە لە ئاست چاوەڕوانی دۆزی ڕەوای کورد و کوردستان و کۆمەڵانی خەڵک بێ بەردەوامەو قەت لەو هەوڵانە ناوەستین و بەردەوام دەبین، بەڵام ئەوە پێویستی بە هەوڵی هەموو لایەک هەیە. بەرهەمی ئەو یەکگرتوویە دەتوانین لە زۆر قوناغ ببینین، ئەگەر لە قوناغە جیاوازەکان هەنگاوەکانی ئەو یەکگرتوویە سەرکەوتووش نەبووبێ، بە مانای ئەوە نیە دەبێ هەوڵەکان لەو بوارەدا بوەستن، سەڕەڕای هەموو کەم و کوڕیەکان ئەوەی لە بواری یەکگرتووی و هەماهەنگی نێوان هێز و لایەنە سیاسیەکان جێگەی خوشحاڵی و هیوایە بەردەوامی و کراوەی دەرگای گفتوگۆ دیالۆگی بەردەوامە بۆ دروست بوونی میکانیزمەکانی یەکگرتووی، کە پێویستە ئەو گفتوگۆ و دیالۆگە لە کۆتاییدا میکانیزمی پێویست بۆ یەکگرتووی کورد بەدی بهێنێ.
بێ گومان نابێ لە بیر بکەین، ئەزموونی ڕابردوومان نیشانی داوە کە ئێمەی کورد بێ پشتیوانین و تەنیا خۆمان خۆمانمان هەیە، ئەگەر لە نێوخۆشدا بەش بەش بکرێین ناتوانین سەربکەوین.
قهندیل پرێس: ساڵی پارەکە دوو حێزبی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران و حێزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بە پێی نیشانەکان لە یەک دوور کەوتنەوە، لە لایەکیتر دوو حێزبی حدکا و پژاک لەیەک نزیک بوونەوە، خوێندنەوەی بەڕێزتان لەسەر ئەو دوورکەوتنەوەو ئەم نزیک بوونەوە چییە؟
ئەلبورز ڕۆئین تەن: حیزبی دێموکرات هەست بە ڕۆڵ و بەرپرسیارەتی خۆی لە بەرانبەر کوردستان و دۆزی ڕەوای کورد دەکات، لەو پێناوەشدا هەوڵی دروستکردنی یەکڕێزی و هەماهەنگی نێوان هەموو هێز و لایەنە سیاسیەکان دەدات، نازانم بە کام پێوەر ئێوە باسی دور بوون یا نزیک بوون دەکەن، بەڵام وەک کورد و کوردستانی هەموومان لە یەک مەودا لە یەک نزیکین، پێویستە لە یەکتریش دور نەکەوینەوە، حیزبی دێموکرات بۆ پەیوەندییەکانی خۆی سەربەخۆ و پێوەری بەرژەوەندییەکانی کورد و کوردستان وەک چوارچێوە بە کار دەهێنێ و جیاوازی دانانێ لە نێوان هێزە کوردستانیەکان، هەوڵەکان بۆ نزیک بوونەوەی هەموومان و داهێنانی میکانیزمی هاوبەش و کردەی پێداویستی سەرخستنی دۆزی ڕەوامانە دەبێ لەو بوارەدا چالاکانەتر کار بکەین.
قهندیل پرێس: ئێستا لەناو ڕۆژهەڵاتی کوردستان، سێ گۆتاری فێدراڵیزم خوازی، کۆنفێدڕاڵیزم خوازی و سەربەخۆیی خوازی، بوونیان هەیە، بەڕێزتان کام یەک لەم گۆتارانە بۆ دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵات بە باشتر دزانن؟
ئەلبورز ڕۆئین تەن: سەرەتا پێویستە ئەوە بڵێم کە بەش بەش بوون و دژایەتی یەکتر کردن لە نێو کورددا، تەنیا دەتوانێ خزمەت بە ڕێژیم بکات، دوژمنان بۆ ئەوەی کورد بە مافەکانی نەگات هەر زۆر زوو دابەش بوونی کورد و هێزەکانیان بە هەنگاوێکی پێویست زانیوەو هەوڵیان بۆ داوە، دەتوانین ئاماژە بە دروستکردنی ناکۆکی لە نێوان ئیمارەتەکان لە ڕابردوو بکەین، دابەش کردنی کوردستان بە سەر ئیمپڕاتوریەکانی عوسمانی و سەفەوی هەنگاوێکی دیکە بوو، دواتر بە سەر چوار دەوڵەتی دیکە دابەش کراین و تەنانەت لە نێو هەر پارچەیەکیش هەوڵی دابەش بوونە دراوە، ناو هێنانی بەشێکی کوردستان بە ناوی پارێزگای کوردستان و سەپاندنی ناوی ئازەربایجانی ڕۆژئاوا بە سەر بەشێکی دیکەی کوردستان و هەوڵدان بۆ ئەوەی درز لە نێوان باشوری ڕۆژهەڵات و هەمووی ڕۆژهەڵات دروست ببێت.
هەموویان هەنگاوەکانی دابەش کردنی کورد کوردستانن بۆ ئەوە ئەو ڕێژیمانە درێژە بە داگیرکەری و حوکمڕانی دیکتاتوری و ستەمی خۆیان بدەن.
بە سەرنج دان بەو هەموو سیاسەتە سیستماتیکەی ڕێژیمی ناوەندی ئێمەی کورد دەبێ هەوڵ بدەین سنورەکان بسڕینەوەو هەوڵی زیادتر یەکگرتنمان بدەین بە خۆشیەوە لە نێوخۆی ڕۆژهەڵات بە هۆی وشیاری کۆمەڵگای کوردی هەموو پیلانەکانی ڕێژیمیان لەو بوارانەدا پوچەڵ کردۆتەوە، بۆیە پێویستە ئێمەش بە تایبەتی لە دیاسپورا و توڕەکۆمەڵایەتیەکان لە سەر هەبوونی گوتاری جیاواز لە نێوخۆماندا سنور دانەنێین و دابەشکردنێکی نوێ دروست نەکەین.
گۆتاری کۆنفیدڕالیزم خوازی کە ئەمن زۆر بە کەمی دەبینم بەڵام هەر سێ گوتاری کۆنفیدڕالیزم خوازی ، فیداڕڵیخوازی و سەربەخۆی خوازی، شێوەی جیاوازی دابینکردنی مافە نەتەوەییەکانن، لە جیهاندا نمونەی جیاواز هەیە کە لە شوێنێک خودموختاری، لە شوێنێک فیدڕاڵی، لە شوێنێک سەربەخۆیی بە گوێرەی هەل و مەرج و دۆخی ئەو نەتەوە یا ئەو وڵاتە و شوێنە ڕەچاو کراوە، ئێمە نابێ هەبوونی ئەو گوتارانە بکەینە سەرچاوەی ناکۆکی زیادتر، واتە سەرەتا دەبێ هەوڵ بدەین نەهێڵین لەو بوارەدا ناکۆکی دروست ببێت و خەباتمان لە پێناو ئازادی بەردەوام بکەین، چونکە پێداویستی هەر یەک لەو شێوازانەی حوکمڕانی و دابین بوونی مافە نەتەوەییەکان، هەبوونی ئازادیە.
هەروەها بە پێویست دەزانم ئاماژە بەو ڕاستیە بکەم زیادتر لە شێواز یا سیستمی سیاسی یا ناو، دەبێ گرینگی بە نێوەڕۆکیش بدرێت، چونکە تەنیا ناو ناتوانێ پێناسەی شێوازی حوکمڕانیەکە بێت، ئەگەر وابا خۆ کۆماری ئیسلامیش ناوی کۆماری لە خۆ ناوە کە تەنیا لە کۆماری ناچێت.
یا بۆ نمونە لە دیباچەی دەستوری دەوڵەتی فیدڕالی عێڕاق باس لە یەکێتی ئارەزوومەندانە دەکات بەڵام کاتێک ڕێفراندووم بۆ نیشاندانی ئەو ئارەزوویە دەکرێ دەکەوێتە بەر هێرشی لەشکری و زۆر بابەتی دیکە.
هەر بۆیە دەبێ گرینگی بە نێوەڕۆکی شێوازی حوکمڕانی بدەین، ئایا کورد خاوەن سەروەری خۆیەتی یا نە، ئازادی بڕیاردان لە چارەنووسی خۆی هەیە یا نە، ئەوانە خاڵی جەوهەرین و دەبێ گرینگیان پێ بدرێت.
ئێمە وەک حیزبی دێموکرات لە ئێستادا بە لە بەرچاو گرتنی هەل و مەرجی سیاسی و نێودەوڵەتی دۆخی کورد دابینکردنی مافە نەتەوەییەکان لە چوارچێوەی سیتمێکی فیدڕالی بە باش دەزانین، بەڵام گرینگتر لە سیستم و شێواز، هەبوونی سەروەری کورد لە کوردستانە کە پێویستە لە نێوەڕۆکی سیستمی داهاتووی ئێران (ئەگەر ئێرانێک بمێنێ!) ڕەچاو بکرێت.
قهندیل پرێس: وەکوو پرسیاری کۆتایی، خەباتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بۆ ساڵی 2724 چۆن دەبینن؟ و چ پێشنیارێکتان هەیە بۆ بەهێز بوونی خەبات لەم بەشەی کوردستان؟
ئەلبورز ڕۆئین تەن: کورد بڕیاری داوە تا ئازادی کوردستان درێژە بە خەباتی خۆی بدات، ئەو خەباتە هەوارز نشێوی لێ دەکەوێ، بەڵام هیچکات ناوەستێ و ئێمە هەموو ڕۆژێک لە دوێنێ زیادتر لە سەرکەوتن نزیک و نزیکتر دەبینەوە، بەڵام بە هەمان ئەندازەش ئەرک و بەرپرسیارەتیمان قورس و قورستر دەبێ لە ژێر قورسایی ئەوبەرپرسیارەتیە هەنگاوەکانی داهاتوومان هەڵ دەگرین و خەبات لە ساڵی نوێ بەهێزتر دەبێت.
بۆ بەهێزتر بوونی خەبات پێویستە گۆڕانکاریە جیاواز و ئەرێنیەکانی کۆمەڵگای ڕۆژهەڵات ببینین و درکی پێ بکەین، میکانیزمی سەردەمیانەی بە جەماوەری کردنی خەبات لە گەڵ هەموو دینامیزمەکانی کۆمەڵگا دابهێنێین بۆ ئەوەی بە ڕێککەوتن لە سەر خاڵە هاوبەشەکان خاڵە ناکۆکان کەمڕەنگ بکەینەوەو پێکەوە ببین بە کاراکتەری بەرەو پێش بردنی کوردایەتی و دۆزی ڕەوای کورد لە ڕۆژهەڵات. ئەرکی هەموو لایەنە جیاوازەکانی خەبات قورسە و هەر لایەنێک پێویستە ئەرکی خۆی لە ژێر ئەو بەرپرسیارەتیە جێبەجێ بکات. هەوڵی یەکگرتووی زیادتر لە نێوان هێز و لایەنە سیاسیەکان و هەماهەنگی زیادتر لە گەڵ نێوخۆ و دیاسپوراش پێداویستی سەرخستنی خەباتە، ئەڵبەتە ئەو داوایە یا ویستە نەک تەنیا لە چوارچێوەی دروشم بەڵکو لە چوارچێوەی دیاریکردنی میکانیزمی ڕوون و کردەیی بۆ ئەو هەنگاوە دەبێ خۆی بنوێنێ.
بە هەوڵ و هیوای سەرکەوتن ئازادی بۆ کورد و کوردستان.
